Site icon KIKO TA PASANDO NOTISIA I INFORMASHON

BONAIRE HEEFT MEER WATER DAN WE DENKEN / BONEIRU TIN MAS AWA KU NOS TA PENSA

Advertisements

BONAIRE HEEFT MEER WATER DAN WE DENKEN

Kralendijk – Twee februari is internationaal uitgeroepen tot World Wetland Day. Bonaire heeft veel wetlands of watergebieden. We hebben er zelfs onze bijnaam ‘flamingo eiland’ aan te danken! Want zonder watergebieden kunnen flamingo’s hier niet broeden en voedsel vinden.

Op Bonaire mogen we trots zijn op de aanwezigheid van vijf watergebieden die zijn beschermd op grond van het Ramsar verdrag. Dat is een internationale overeenkomst gericht op het in stand houden van watergebieden van internationaal belang. Onze Ramsar-gebieden zijn: saliñas Slagbaai, Goto Meer, Lac, Pekelmeer en Klein Bonaire met de omliggende zee. Veel watergebieden liggen op de grens van land en zee. Ze hebben een belangrijke functie als buffergebied voor de opvang van regenwater en als filter voor de koraalriffen doordat ze voedingsstoffen en aardedeeltjes afvangen.

Maar we hebben nog meer watergebieden. Denk aan saliña Wayaká, saliña Funchi, saliña Bartol, saliña Matijs, saliña Grandi, Lagun, saliña Kangreu, de zoutpannen in het zuiden, de regenwaterbuffers langs de Kaya Internashonal, saliña di Vlijt, saliña Tam en saliña Frans. Een indrukwekkende lijst.

Internationaal belang
En soms komt er nog een watergebiedje bij, zoals de dam bij de rioolwaterzuiverings-installatie die nu een hot spot is voor vogelaars. Cargill Salt Bonaire heeft onlangs speciaal voor de watervogels eilandjes aangelegd in hun zoutpannen. Met groot succes. Het is nu het domein van allerlei watervogeltjes, waaronder de grijze strandloper, kleinste strandloper en de drieteenstrandloper. Het is zelfs gebleken dat de zoutpannen tot een van de belangrijkste gebieden horen in de Caribische regio tijdens de vogeltrek in het najaar en het voorjaar. Daar waren we ons nog niet van bewust. Samen met flamingoreservaat in het Pekelmeer is dit opnieuw een prachtig voorbeeld dat economie en ecologie op ons eiland prima hand in hand kunnen gaan!

Watergebieden zijn niet alleen van belang voor de natuur op ons eiland, maar ook voor de natuur in de regio. Denk maar aan de flamingo’s die soms hier te vinden zijn, maar soms ook in Venezuela of op een van de buureilanden. Of onze zeeschildpadden die door het hele Caribisch gebied reizen. Ook larven van zeedieren verspreiden zich met zeestromingen in de wijde omgeving. Het vermoeden bestaat dat het alleen te danken is aan de aanvoer van larven van de Venezolaanse eilanden dat er nog karkó in Lac voorkomt. Ze hebben helaas nog steeds te zwaar lijden onder stroperij.

Natuurgelden
Soms moeten we de natuur een duwtje geven. In het kader van de ‘natuurgelden’, waarbij de rijksoverheid natuurprojecten van het openbaar lichaam Bonaire ondersteunt, wordt een project uitgevoerd om de natuur in en rond het Lac op te knappen. Zo heeft de overheid vorig jaar in het gebied rond de baai tijdens een schoonmaakactie achttien truckladingen met 122.000 kilo afval afgevoerd. Een ander doel van het project is om het natuurlijke watersysteem van het Lac te herstellen. In de mangroven worden kanalen opengemaakt en opgehouden waardoor de waterkringloop, de waterkwaliteit en de functie als kraamkamer voor rifvissen verbetert. Dat heeft ook een positieve uitwerking op de koraalriffen. Gezonde mangrovebossen gaan erosie door golfslag en zeestromingen tegen en functioneren als filters die de koralen beschermen tegen modderstromen vanaf het land. In samenspel met de projecten gericht op duurzame geitenhouderij en herbebossing zal het landgebruik in het gebied rond het Lac veranderen waardoor ook daar de natuur, die zwaar te lijden heeft onder geitenvraat, zich kan herstellen.

Voor meer informatie: http://www.facebook.com/Nos-ta-biba-di-naturalesa-

BONEIRU TIN MAS AWA KU NOS TA PENSA

Kralendijk – Nan a proklamá 2 di febrüari internashonalmente komo World Wetland Day (Dia Mundial di Área Húmedo). Boneiru tin hopi wetlands òf área húmedo. Hasta nos nòmber di kariño ‘Isla di Flamingo’ nos tin ku gradisí na esaki! Pasobra sin área húmedo flamingo no por brui ni haña kuminda.

Na Boneiru nos por ta orguyoso di presensia di sinku área húmedo protehá a base di e Tratado di Ramsar. Esei ta un akuerdo internashonal dirigí riba konservashon di áreanan húmido ku importansia internashonal. Nos áreanan di Ramsar ta: e saliñanan di Slagbai, Goto, Lac, Kabayé i Peleké i Klein Bonaire ku e laman rondó di dje. Hopi área húmedo ta keda riba e frontera entre tera i laman. Nan tin un funshon importante komo zona di bùfer ku ta rekohé awa di yobe i komo filter pa e refnan pasobra nan ta tene nutriente i partíkula di suela.

Pero nos tin mas área húmedo. Pensa riba Saliña Wayaká, Saliña Funchi, Saliña Bartol, Saliña Matijs, Saliña Grandi, Saliña Kangreu, e saliñanan di salu na parti sùit di Boneiru, e kamindanan ku awa ta keda para banda di Kaya Internashonal ora awaseru kai, Saliña di Vlijt, Saliña Tam i Saliña di Playa Frans. Un lista impreshonante!

Importansia Internashonal
I tin ora tin un área húmedo chikitu ta bini aserka, manera e dam pegá ku e instalashon di purifikashon di awa ku aworaki ta un ‘hot spot’ pa opservadónan di para. Últimamente Cargill Salt Bonaire a krea algun isla chikitu den nan saliñanan di salu pa para di awa. Esaki a resultá un éksito hopi grandi! Nan a bira e teritorio di tur sorto di para di awa, entre otro snepi. A resultá asta ku e saliñanan di salu ta pertenesé na e áreanan di mas importante den region Karibense durante e temporada di migrashon di para dos biaha pa aña. Nos no tabata konsiente di esei ainda. Huntu ku e santuario di flamingo na Kabayé i Pekelé esaki ta un bunita ehèmpel ku ekonomia i ekologia por bai hopi bon man den man ku otro!

Áreanan húmedo no solamente ta di importansia pa nos isla, pero tambe pa naturalesa den nos region. Pensa riba e flamingonan ku tin ora nos ta haña aki, pero tin ora tambe na Venezuela òf na un di nos islanan besiña. Óf nos turtuganan ku ta biaha den henter region Karibense. Larva di bestia di laman ku ayudo di koriente di laman ta plama den henter e área rondó di nos. Nan ta sospechá ku ta solamente pa motibu ku tin larva prosedente di e islanan Venezolano ta yega Boneiru, ku ainda tin karkó den Lac. Lástima ku te ainda e karkónan ta sufri pisá di kohementu ilegal di karkó.

Fondo di naturalesa
Tin ora nos tin ku duna naturalesa un man. Den kuadro di e fondo di naturalesa kaminda gobièrno di reino ta sostené proyektonan di naturalesa di Entidat Públiko Boneiru, tin un proyekto andando pa drecha naturalesa den i rondó di Lac. Aña pasá gobièrno a saka 122.000 kilo di sushi for di e área rondó di e bahia durante un akshon di limpiesa. E kantidat di sushi aki a yena 18 trùk. Un otro meta di e proyekto ta pa drecha e sistema natural di awa di Lac. Meimei di e palunan di mangel nan ta habri kanal pa di e manera ei mehorá e sirkulashon i e kalidat di awa i e funshon di lugá di brui pa piská di ref. Esei tin un efekto positivo riba e refnan tambe. Mondi di palu di mangel salú ta evitá eroshon ku ola i koriente di laman ta kousa i nan ta funshoná komo filter ku ta protehá e refnan kontra lodo ku ta bini di tera. Den kombinashon ku e proyektonan di krio di kabritu duradero i reforestashon e uso di e suela den e área rondó di Lac lo kambia di manera ku einan tambe e naturalesa, ku ta sufri hopi pa motibu di e daño ku kabritu ta kousa na vegetashon, por rekuperá su mes.

Pa mas informashon: http://www.facebook.com/Nos-ta-biba-di-naturalesa-

Exit mobile version