KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

KIKO TA PASANDO
NOTISIA

Apesar di perspektiva di kresementu kontinuo  Oumento di tenshon geopolítiko ta eksigí mas vigilansia di maneho   

Apesar di perspektiva di kresementu kontinuo 

Oumento di tenshon geopolítiko ta eksigí mas vigilansia di maneho   

WILLEMSTAD/PHILIPSBURG – Despues di un kresementu sólido na 2025, ta premirá ku  aktividat ekonómiko lo sigui ekspandé den 2026. Sinembargo, e eskalashon resien di tenshon  geopolítiko, partikularmente e konflikto andando na Medio Oriente i su posibel efektonan  indirekto riba e merkadonan di produkto básiko i finansiero ta forma un riesgo kresiente pa e  perspektiva akí. ‘Aunke e union monetario a demostrá di ta resiliente, ambiente internashonal  a bira mas turbulento. Esei ta eksigí vigilansia kontinuo i prioridat kla di maneho,’ asina Richard  Doornbosch, Presidente di Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS), a deklará den  e Boletin Ekonómiko di mart 2026.  

  

Kresementu kontinuo i un mihó posishon ekonómiko en relashon ku eksterior  E ekonomianan di e union monetario a sigui presta bon den 2025: PIB real a krese ku 3,9% na  Kòrsou i 3,4% na Sint Maarten. E impulso prinsipal tras di e kresementu akí tabata un aktividat fuerte  di turismo i su efektonan indirekto riba e sektornan manera transporte, komèrsio i konstrukshon.  ‘Pa ámbos pais, e kresementu kalkulá pa 2025 ta basá riba e desaroyonan opservá den e promé  tres kuartalnan di aña. Esakinan tabata danki na un bon prestashon den turismo i konstrukshon, i  na invershon den proyekto relashoná ku turismo, bien rais i infrastruktura di gobièrnu,’  Doornbosch a remarká. 

Ta premirá ku den 2026 kresementu lo keda positivo pero na un ritmo mas moderá, alkansando  2,6% na Kòrsou i 2,4% na Sint Maarten. Na ámbos pais, turismo i aktividat relashoná ku turismo lo  keda aktua komo e motor prinsipal. Ta spera ku demanda doméstiko lo keda positivo, aunke na un  ritmo mas moderá. Segun proyekshon, na ámbos pais inflashon lo subi un poko, reflehando un  oumento den kosto internashonal di petroli i transporte. ‘Algu remarkabel ta ku e défisit riba kuenta  koriente di e balansa di pago komo porsentahe di PIB lo baha supstansialmente di 16,4% di PIB na  2024 pa 9,2% na 2025, i te na 7,2% di PIB na 2026. Esaki lo ta e promé biaha ku e défisit akí ta baha  bou di 10%, for di inisio di e union monetario na 2010’, el a sigui bisa. 

Oumento di tenshon geopolítiko ta forma un riesgo pa e perspektiva  

Sinembargo, e perspektiva aktual ta asumí ku e konflikto na Medio Oriente lo no eskalá i afektá  aktividat ekonómiko riba término largu. Un desaroyo asina lo pone mas preshon riba preis di  petroli, transporte marítimo i seguro, i na mes momento lo moderá demanda doméstiko i aktividat 

turístiko. ‘E análisisnan di senario den e Boletin Ekonómiko ta indiká ku un shòk relashoná ku preis  di krudo por tin un efekto supstansial i persistente riba plaso mediano, lokual por hiba na ménos  kresementu, mas inflashon i un kaida den reserva ofisial bruto,’ Doornbosch a atvertí. 

E efektonan indirekto di algun otro desaroyo geopolítiko, manera e guera na Ukrania i e tenshon  entre Estádos Unídos i Venezuela, ta sigui forma riesgo pa e perspektiva. Insertidumbre riba tereno  di maneho komersial i e posibilidat di mas medida di ‘tarifa’ por pone komèrsio i invershon mundial  bou di preshon, i si Reserva Federal Estadounidense (Fed) fleksibilisá su maneho monetario ménos  lihé ku loke a premirá, e kondishonnan di finansiamentu internashonal por keda restriktivo i asina  frena entrada di kapital. 

Prioridat di maneho den un ambiente internashonal turbulento  

Pa por enfrentá e oumento di riesgo eksterno, Doornbosch ta enfatisá e importansia di tin un  agènda di maneho dirigí i proaktivo pa oumentá resiliensia i fomentá kresementu sostenibel. Esei  ta asina, mas ainda mirando ku ámbos pais tin ekonomia chikitu i habrí, altamente dependiente di  importashon, i vulnerabel pa trastorno den komèrsio internashonal, preis di produkto básiko i  kondishon di finansiamentu eksterno. 

Segun Doornbosch, mester redusí e union monetario su dependensia struktural di energia importá  i kosto di transporte eksterno. E ta mira esaki ta un prioridat klave. Riba mediano plaso, si sigui  invertí den energia renovabel i infrastruktura logístiko esensial, entre otro, den mas kapasidat di  almasenamentu i di haf, nos union monetario lo bira mas resiliente kontra shòk eksterno relashoná  ku produkto básiko i transporte. ‘Ademas, mirando ku ta e kasnan di famia mas vulnerabel lo sinti  mas tantu efekto di un posibel oumento nobo di inflashon, e gobièrnunan mester pensa ki medida  di apoyo temporal i spesífiko por bini kuné pa esnan ku ta dependé solamente di seguro sosial, pa  suavisá e impakto ku esaki lo tin riba kosto di bida (por ehèmpel, algu manera e programa di pakete  di kuminda ku a introdusí na Kòrsou durante di e pandemia di COVID-19). Sinembargo, esaki  mester tuma lugá sin sakrifiká disiplina fiskal, pa asina mantené stabilidat makroekonómiko,’  Doornbosch a splika. Den e konteksto akí, un maneho fiskal sólido ta bira kada bes mas importante,  ya ku ta asina so e ophetivonan struktural i sosial akí lo keda sostenibel riba término largu. 

Ademas, un análisis di sostenibilidat di debe públiko di Kòrsou i Sint Maarten ku ta aparesé den e  Boletin Ekonómiko di mart ta mustra ku, aunke te asina leu e debe di gobièrnu ta manehabel, e  trayektonan aktual ta vulnerabel pa shòk eksterno. E análisis ta bolbe mustra riba e importansia di  mantené reserva presupuestario. Pa logra esaki, mester mantené surplus riba presupuesto di  servisio ordinario semper ku esaki ta faktibel, i sigui traha riba reforma di e sistema di salubridat i di  seguro sosial, pa asina tene preshon presupuestario bou di kontrol riba término largu. Tambe,  ‘mester salvaguardá kredibilidat di e tasa di kambio fiho di florin ku dòler estadounidense, ya ku  esaki ta indispensabel pa nos stabilidat ekonómiko. Pa logra esei, mester keda monitoriá e  efektonan di tasa di kambio riba inflashon, kompetitividat, fluho di kapital i vulnerabilidat finansiero, 

i na mes momento mantené un bon nivel di reserva di divisa. Implementashon duradero di e  medidanan di maneho akí ta esensial pa salvaguardá stabilidat i fomentá kresementu duradero i  sostenibel den e union monetario,’ asina Doornbosch a konkluí. 

E teksto kompleto di e Boletin Ekonómiko pa mart 2026 ta disponibel riba wèpsait di CBCS na  https://www.centralbank.cw/publications/economic-bulletins/2026 

Willemstad, 27 di mart 2026 

CENTRALE BANK VAN CURAÇAO EN SINT MAARTEN

 

Share this page to Telegram
639114718427035"
639114718427035"