Cft: “Rekuperashon frágil di presupuesto di Kòrsou den 2022 i 2023; mester kontrolá gastunan”

 

Willemstad – For di e di dos mitar di 2021 ekonomia di Kòrsou a bin ta mustra un rekuperashon supstansial. Kòrsou mester utilisá e periodo di rekuperashon aki pa strukturalmente pone su presupuesto strukturalmente na òrdu, i durante e proseso aki, e mester kontrolá su gastunan. Den su kòmbersashonnan resien ku gobièrnu di Kòrsou, Kolegio di supervishon finansiero pa Kòrsou i Sint Maarten (Cft) a urgi esaki. Kòrsou ta redusiendo su défisitnan di mas aña entre otro komo konsekuensia di e progreso ku ta logrando ku kobransa di impuesto, pero e desafionan ta keda grandi. Mundialmente inflashon a subi konsiderablemente i estorbonan kontínuo den e kadena logístiko por pone preshon riba e rekuperashon. Redukshon di e debe nashonal te na un nivel aseptabel tambe ta keda un problema. Ademas mester introdusí reforma pa por sigurá durabilidat di e sistema di kuido i e sistema di seguro sosial pa futuro. Pa e motibu aki, apesar ku Kòrsou ta logrando entradanan di impuesto mas haltu, kòntròl di su gastunan i introdukshon di reformanan ta keda di sumo importansia.

Pa e aña aki Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten ta kalkulá un kresementu ekonómiko real di 5,2 porshento. IMF ta kalkulá pa 2022 un kresementu ekonómiko di 6,5 porshento. E espektativa ta ku den 2022 inflashon lo subi te riba 6 porshento. Den 2022-2023 ekonomia ta yega bèk na e nivel di promé ku e krisis di COVID-19.

Añanan largu durante di kua ekonomia a bai atras, huntu ku un debe nashonal kresiendo, tabatin un efekto hopi negativo riba e finansa públiko. E debe nashonal di Kòrsou aktualmenta ta e montante di ANG 4,3 miar. Esaki ta 84 porshento di GDP (produkto interno bruto). Kòrsou ta pará dilanti di un desafio grandi pa redusí su debe nashonal i hiba esaki mas lihé posibel na un nivel sostenibel. Un kombinashon di e reformanan den e Pakete Nashonal, un maneho presupuestal estrikto, disiplina presupuestal rígido i redukshon struktural di e gastunan den sektor públiko, kuido i seguro sosial mester hiba na redukshon di e debe nashonal.

Presupuesto 2022 i 2023

Kòrsou ta trahando riba un adaptashon di presupuesto a base di kua lo redusí e défisit riba servisio komun (gewone dienst) te ANG 123 mion (2,3 porshento di GDP) den 2022, miéntras ku for di 2023 lo realisá un surplus. E surplus entrante 2023 ta di importansia, pasobra ta ku e montante aki por kuminsá paga e debe. Tantu e défisit ahustá di 2022 di ANG 123 mion komo e surplus kalkulá di ANG 8 mion (0,2 porshento di GDP) den 2023 ainda ta frágil. En parte e karakter struktural insigur di e entradanan di impuesto aktual i e retonan den e sektor di kuido i seguro sosial, ta pone ku kòntròl di gastu – entre otro di gastunan di personal (overtaim) i produktonan i servisionan – ta keda di gran importansia. Kòrsou mester limitá mas tantu posibel den tempu medidanan insidental ku ta kondusí na pèrdida di entrada, manera kompensashon di e preisnan di kombustibel. Si no, lo mester bini ku medida pa kompensá e pèrdida di entrada aki. Na mes momento mester implementá ku hopi determinashon medidanan pa subi entrada, manera introdukshon di pago pa pèrmit pa kompanianan ku ta brinda serevisio di weganan di azar (hazard).

Kòrsou por amplia su poteshonal pa krese su ekonomia, si e implementá reformanan duradero den su ekonomia i den gobièrnu. Invershonnan dirigí, por ehèmpel den infrastruktura, i reformanan dirigí por ehèmpel pa logra adaptashon den e sistema di pèrmit, por kontribuí den forma konsiderabel na un kresementu ekonómiko duradero. Kòrsou mester utilisá maksimalmente tambe e oportunidatnan ku e Paketa Nashonal ta brinda.

Impuesto

Den e último aña Kòrsou tabata eksitoso ku kobramentu di impuesto atrasá i mehoramentu di kumplimentu ku deber di paga impuesto (compliance). Pues e loke a presupuestá pa rekuperashon di finansa públiko riba término di mas aña, ta keda impulsá pa entradanan mas haltu di impuesto. Esaki na su turno lo mester bira resultado di un efekto struktural di e akshonnan aktual di kobransa di impuesto. Cft a pidi Kòrsou pa garantisá e resultadonan aki riba un término di mas aña pa medio di un optimalisashon mas aleu di tantu e Servisio di Impuesto i di e sistema fiskal.

Kuido i seguro sosial

Un bes mas Cft a enfatisá ku ekonomisashon den kuido médiko i seguro sosial ta nesesario pa por garantisá ku por sigui paga esakinan i tambe pa por garantisá e kalidat di e sistema sosial pa e añanan benidero. Tur aña Kòrsou ta paga un kontribushon di ANG 306 mion na e fondonan sosial for di presupuesto i ademas e ta obligá pa paga e défisitnan den e fondo ku ta fluktuá (schommelfonds). Den 2021 gobièrnu a tuma e desishon pa tuma 15 medida ku mester perkurá ku e fondo ku ta fluktuá lo keda den ekilibrio den 2022 i 2023. Pa loke ta trata algun di e medidanan aki ya kaba tin retraso, loke ta pone ku riba término kòrtiku mester tuma medida di kompensashon. Den e kuadro ei Cft ta mustra tambe riba e hecho ku pa awor aki Kòrsou no ta logra realisá e ekonomisashonnan basá riba efisiensia den kuido. Ta trata aki di ekonomisashonnan ku gobièrnu a primintí den 2018 pa kubri e gastunan di ekplotashon mas haltu ku Curaçao Medical Center a trese kuné. Prinsipalmente pa loke ta trata limitashon di e remedinan di kuido propio i sustitushon di remedinan spesífiko pa remedinan genériko, tin muchu tiki progreso. Cft a pidi Kòrsou pa introdusí e medidanan aki mas lihé posibel.

Cft a bishitá Kòrsou entre 20 te ku 22 di yüni 2022 i a hiba kòmbersashon ku Gobernadó, Minister di Finansa, Minister di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar, Konseho di Minister i e Komishon Finansiero di Parlamento. Cft a papia tambe ku gerensia di Banko di Seguro Sosila (SVB).

 


 

Cft: “Broos begrotingsherstel Curaçao in 2022 en 2023; uitgaven moeten worden beheerst”

Willemstad – De economie van Curaçao laat vanaf de tweede helft 2021 een behoorlijk herstel zien. Curaçao moet deze periode van herstel benutten om de begroting structureel op orde te krijgen en dient daarbij de uitgaven te beheersen. Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) heeft daar in recente gesprekken met de regering van Curaçao op aangedrongen. Curaçao dringt de begrotingstekorten meerjarig terug mede dankzij de vooruitgang die wordt geboekt bij de belastinginning, maar de uitdagingen blijven groot. Er is wereldwijd sprake van aanzienlijke inflatie, en de aanhoudende verstoringen in de logistieke keten kunnen het herstel onder druk zetten. Het verlagen van de overheidsschuld naar een aanvaardbaar niveau blijft een grote opgave. Bovendien dienen hervormingen te worden doorgevoerd om de houdbaarheid van het zorg- en sociale zekerheidsstelsel voor de toekomst te borgen. Hoewel Curaçao hogere belastingbaten realiseert, blijven uitgavenbeheersing en hervormingen van groot belang. 

Voor dit jaar wordt door de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten een reële economische groei geraamd van 5,2 procent. Het IMF raamt de economische groei in 2022 op 6,5 procent. De verwachting is dat de inflatie in 2022 zal oplopen tot boven de 6 procent. De economie zal in 2022-2023 terug zijn op het pre-corona niveau. 

Jaren van economische neergang en een oplopende overheidsschuld hebben de overheidsfinanciën sterk verslechterd. De overheidsschuld van Curaçao bedraagt nu ANG 4,3 miljard (dat is 84 procent van het bbp). Curaçao staat voor een grote uitdaging om de overheidsschuld te verminderen en zo snel mogelijk naar een houdbaar niveau te brengen. Een combinatie van hervormingen uit het Landspakket, strikt begrotingsbeleid, strakke budgetdiscipline en het structureel verlagen van de kosten van de publieke sector, zorg en sociale zekerheid moet zorgen voor een daling van de overheidsschuld. 

Begroting 2022 en 2023

Curaçao werkt aan een wijziging van de begroting waarmee het tekort op de gewone dienst in 2022 wordt teruggebracht tot ANG 123 miljoen (2,3 procent van het bbp) en er vanaf 2023 overschotten worden gerealiseerd. De overschotten vanaf 2023 zijn van belang, omdat daarmee kan worden begonnen met het aflossen van de schuld. Zowel het bijgestelde tekort voor 2022 van ANG 123 miljoen als het voorziene overschot van ANG 8 miljoen (0,2 procent van het bbp) in 2023 zijn nog broos. Mede gezien het onzekere structurele karakter van de momenteel hogere belastingbaten en de uitdagingen in de zorg en sociale zekerheid, blijft uitgavenbeheersing, onder meer op personeelslasten (overwerk) en goederen en diensten, van groot belang. Curaçao moet incidentele maatregelen die leiden tot batenderving, zoals de compensatie van de brandstofprijzen, zoveel mogelijk in tijd beperken of hiervoor compenserende maatregelen treffen. Ook zullen inkomstenverhogende maatregelen, zoals het invoeren van de vergunningenfee voor kansspelaanbieders, met grote voortvarendheid moeten worden genomen.

Curaçao kan het groeipotentieel van de economie verhogen door duurzame hervormingen in de economie en bij de overheid door te voeren. Gerichte investeringen, bijvoorbeeld in infrastructuur, en gerichte hervormingen zoals bijvoorbeeld het aanpassen van het vergunningenstelsel kunnen een beduidende bijdrage leveren aan duurzame economische groei. Curaçao moet ook de kansen die het Landspakket daartoe biedt ten volle benutten. 

Belastingen

Curaçao heeft in het afgelopen jaar succes geboekt met het invorderen van achterstallige belastingen en het verhogen van de belastingcompliance. Het begrote meerjarig herstel van de overheidsfinanciën wordt dan ook grotendeels gedreven door hogere belastingbaten, die zullen moeten voortkomen uit een structureel effect van de huidige belastingcompliance-acties. Het Cft heeft Curaçao opgeroepen deze resultaten meerjarig te borgen door verdere optimalisering van de belastingdienst en het fiscale stelsel. 

Zorg en sociale zekerheid

Het Cft heeft wederom benadrukt dat besparingen in de medische zorg en de sociale zekerheid noodzakelijk zijn om de betaalbaarheid en de kwaliteit van het sociale stelsel de komende jaren te waarborgen. Curaçao betaalt jaarlijks een bijdrage van ANG 306 miljoen aan de sociale fondsen en is bovendien verplicht om tekorten in het schommelfonds aan te vullen. De regering heeft in 2021 besloten tot vijftien maatregelen die ervoor moeten zorgen dat het schommelfonds in 2022 en 2023 in evenwicht blijft. Bij een deel van de maatregelen is al vertraging opgetreden, waardoor op korte termijn compenserende maatregelen moeten worden getroffen. In dat kader wees het Cft er ook op dat Curaçao vooralsnog niet de efficiency-besparingen in de zorg realiseert, die het in 2018 toezegde ter dekking van de hogere exploitatielasten van het Curaçao Medical Center. Vooral bij de beperking van de zelfzorgmiddelen en de substitutie van specifieke door generieke medicijnen wordt onvoldoende voortgang gerealiseerd. Het Cft heeft Curaçao gevraagd zo spoedig mogelijk deze maatregelen in te voeren. 

Het Cft bracht van 20 tot en met 22 juni 2022 een bezoek aan Curaçao en voerde gesprekken met de Gouverneur, de minister van Financiën, de minister van Sociale Ontwikkeling, Arbeid en Welzijn, de Raad van Ministers en de Commissie Financiën van de Staten. Het Cft sprak ook met de directie van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). 

[

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: