Uní kontra korupshon – un oportunidat pa Kòrsou Punto di bista di Fundashon Kòrsou Transparente
Uní kontra korupshon – un oportunidat pa Kòrsou
Punto di bista di Fundashon Kòrsou Transparente
Riba 9 di Desèmber, mundu henter ta selebrá Dia Internashonal kontra Korupshon.
Esaki ta un momentu importante pa nos na Kòrsou pa para, pensa, i evalua nos
esfuersonan pa kombatí korupshon. Ademas, e ta un oportunidat pa duna enfóke riba
pasonan konkreto pa promové integridat i transparensha.
Korupshon ta mina konfiansa den institushonnan gubernamental, ta stroba desaroyo
ekonómiko, i konsekuentemente e ta afektá nos komunidat kompletu. Rapòrtnan di den
pasado, manera esun di Transparency International (TI) di 2013, a indiká kua ta e
debilidatnan den institushonnan públiko di Kòrsou.
Kuater rekomendashon prinsipal
Den 2013, Transparency International a identifiká kuater rekomendashon prinsipál:
1. Kòrsou mester bira parti di e Konvenshon di Nashonnan Uní kontra Korupshon
(UNCAC) – un meta ku a logra na yüni 2024;
2. Stimulá transparensha den finansiamentu di partidonan polítiko;
3. Hasi e finansiamentu i desaroyo di kapasidat pa institushonnan ku ta ehekutá lei
un prioridad;
4. Garantisá mas independensia i responsabilidat den sektor públiko.
Di e kuater rekomendashonnan, solamente e promé un a bira un realidad: Kòrsou a bira
parti di e tratádo di Nashonnan Uní. E paso aki ta un logro importante, pero e tratádo
ainda mester keda implementá den su totalidat. Un paso esenshal pa implementashon
ta e kreashon di un Ofisina di Integridat independiente. Esaki ta fundamental pa
promové integridat den sektor públiko.
Boluntat polítiko: e klave pa eksito
E tratado di Nashonnan Uní ta duna Kòrsou un kuadro legal i institushonal fuerte pa
kombatí korupshon, pero sin e boluntat polítiko e reformanan nesesario no por tuma
luga.
Boluntat polítiko ta nifiká ku ta mustra kompromiso real pa kombatí korupshon, inkluí
toma di desishonnan difísil ku por desafiá interésnan establesé. Sin e boluntat aki, e
medidanan lo no ser tumá, ni maske kue lei(nan) ta na vigor.
Maske ku tin progreso for di dia e rapòrt di 2013 a keda publiká, ahinda tin hopi mas ku
mester keda implementá. Sekretario di Estado pa Relashonnan di Reino, Sr. Zsolt
Szabó, a propone un evaluashon nobo di Transparency International. E tipo di
investigashon aki por duna nos diferente informashon balioso i sugerenshanan kon nos
por mehorá nos institútonan, pero nos ta pensa ku varios punto di 2013 lo keda ripití,
indikando ku ahinda falta basta akshon.
Aparte di esaki, ta esensial pa komprondé ku un investigashon asina aki ta tuma hopi
tempu. Pa determiná e diferente retonan, debilidatnan i possibel solushon den un
forma kuidadoso ku ta duna akshonnan konkreto komo resultado, por tuma fasilmente
un aña te ku un aña i mei. Pues no prome ku fin di 2025.
Nos por echt permití nos mes pa warda tantu tempu, sabiendo ku hopi rekomendashon
di 2013 lo ripití? No ta miho nos kuminsá awor ku e akshonnan ku ta urgènte? Nos sa
kaba kiko mestee hasi, mester djis tuma akshon.
Pasonan konkreto ku nos por tuma awor!
Fundashon Kòrsou Transparente ta boga pa kuminsá mesora ku pasonan konkréto ku
por trese mehorashon pa nos gobernashon i nos estado di derechi. Esakinan ta:
1. Kreashon di un Ofisina di Integridat
Segun e tratádo di Nashonnan Uní, Kòrsou tin e obligashon pa protehá e integridat den
sektor públiko. Un ofisina di Integridat independiente lo ofrese supervishon riba
integridat den gobiernu i por yuda fasilitá ku kreashon di maneho i identifikashon di
riesgonan.
2. Stimulá transparensha i refórma
Awor ku Kòrsou a firma e tratádo di Nashonnan Uni, tin varios lei ku mester wordu
adaptá. Un di nan ta e “Landsverordening Financiën Politieke Groeperingen”.
Aktualmente segun e lei aktual, partidonan polítiko mester entregá nan report anual
finansiero na Konseho Supremo Elektoral, kual na su turno ta laga SOAB kontrolá. Tur
dos instituto tin un “geheimhoudingsplicht” kual ta nifiká ku e informashon aki no ta
disponíbel pa públiko a menos ku e partido mes publiká esaki.
Ademas, e tratádo di Nashonnan Uní ta rekerí ku tur donashon na un Partido of un
individuo riba lista di e Partido ku ta surpasá e montante di 5.000 florin mester wordu
publiká. Implementashon di esaki lo restaura konfiansa den sistema polítiko.
Un di e desafíonan pa Kòrsou por implementá e rekomendashonnan di e rapòrt di
Transparency International ta e echo ku nos tin varios aña ku no tin sufisiente hurista
legislativo pa yuda traha riba e leinan. Reino Hulandes lo por yuda ku sosten tékniko í/òf
finansiero pa nos por asegurá ku nos por kuminsá ku e proseso a korto plaso. E sosten
aki a wordu ofresé anteriormente pa e eks-Sekretario di Estado Alexandra van Huffelen,
pero nos no por a haña konfirmashon si esaki a sosode.
3. Fortalese institushonnan ku ta ehekutá lei
Ministerio Públiko i Kuerpo Polisial a indiká ku nan mester di mas personal pa nan por
investigá mas kasonan ku tin di haber ku kombatimentu di korupshon. Na 2023,
Ministerio Públiko tabata funshoná ku un 55% di su kapasidat riba kasonan di
korupshon, i serka Kuerpo Polisial esaki tabata 63%.
Tambe e echo ku no ta duna informashon na komunidat na un base regular tokante e
progreso di kasonan di korupshon no ta yuda pa e konfiansa den nos institutonan
tampoko.
Tin varios denunsia ku a wordu hasi, pero den mayoria kaso no ta tende nada di e
progreso di e investigashon. Solamente ora personanan ta wordu detené. E falta di
transparensha aki ta kita e konfiansa di komunidat i e por asta tin komo konsekuensha
ku siudadanonan por skohe di no hasi denunsia mas riba e tipo di kasonan aki.
Un solushon pa esaki por ta pa no solamente duna sosten na e institutonan aki pa nan
investigá kason di korupshon, pero tambe sosten den kon ta komuniká riba esakinan.
Den e parti aki tambe nos ta kere ku Reino por aportá den ayudo temporal òf pa yuda
kapasitá nos institutonan.
4. Krea konsientisashon den komunidat
Pa logra un Kòrsou íntegro, nos mester kambia e kultura di toleransha pa ku korupshon.
Esaki no ta konta solamente pa politiko i empleadonan públiko, pero tambe pa sektor
privá i e komunidat di Kòrsou en general.
Fundashon Kòrsou Transparente ta trahando riba kampaña pa krea konsientisashon i ta
organisá seshonnan di informashon pa partidonan politiko, prensa i tambe pueblo en
general. Den rumbo pa elekshon 2025, nos ke yuda fortalesé nos kumindat ku e
informashonnan nesesario pa nan por skohe bon pa ken nan ta bai vota. E intenshon ta
pa votadónan ta skohe a base di bon informshon i no abase di promesanan bashí.
E Kaminda pa dilanti
Nos ta sigur ku tumando e kuater paso nan aki, nos por logra mehora transparensha
den nos sektor publiko i tambe partisipashon aktivo den kombatí korupshon
efektivamente.
Di e forma aki un assessment nobo kondusí pa Transparency International lo por enfoká
riba mehorashon di mekanismonan ku ta den ehekushon, enbes di ripití ku mester
implentá akshonnan nesesario.
Samen tegen corruptie – een kans voor Curaçao
Opiniestuk door Fundashon Kòrsou Transparente
Op 9 december wordt wereldwijd stilgestaan bij de Internationale Dag tegen Corruptie.
Dit moment biedt ons op Curaçao een uitgelezen kans om kritisch te kijken naar onze
gezamenlijke strijd tegen corruptie en ons te richten op concrete stappen om integriteit
en transparantie verder te versterken.
Corruptie ondermijnt het vertrouwen in overheidsinstellingen, schaadt de economische
ontwikkeling en treft uiteindelijk de hele samenleving. In het verleden hebben rapporten,
waaronder dat van Transparency International (TI) uit 2013, al gewezen op zwakke
plekken in de Curaçaose instituties.
Vier hoofdaanbevelingen
De vier hoofdaanbevelingen uit dit rapport waren:
1. Het toetreden tot het VN-Verdrag tegen Corruptie (Curaçao is hier in juni 2024
eindelijk toegetreden);
2. Het bevorderen van transparantie in de financiering van politieke partijen;
3. Het prioriteren van financiering en capaciteitsopbouw voor
rechtshandhavingsinstanties;
4. Het waarborgen van grotere onafhankelijkheid en meer verantwoording in de
publieke sector.
Van deze vier aanbevelingen is alleen de eerste formeel uitgevoerd: Curaçao is in juni
2024 toegetreden tot het VN-Verdrag tegen Corruptie (UNCAC). Dit is een belangrijke
stap, maar betekent niet dat onze verplichtingen onder dit verdrag al volledig zijn
nageleefd. Het verdrag moet nog (volledig) worden geïmplementeerd. Een essentiële
maatregel daarbij is de oprichting van een onafhankelijk Integriteitsbureau, dat cruciaal
is om integriteit in de publieke sector te waarborgen.
Politieke wil als sleutel tot succes
Hoewel het VN-Verdrag een krachtig juridisch en institutioneel kader biedt, is politieke
wil onmisbaar om de noodzakelijke hervormingen daadwerkelijk door te voeren.
Politieke wil betekent hier dat er een duidelijke bereidheid is van beleidsmakers en
instanties om corruptie structureel aan te pakken, ook wanneer dit moeilijke
beslissingen vereist of gevestigde belangen raakt. Zonder deze inzet blijven de vereiste
maatregelen uit, ongeacht de wetgeving die wordt ingevoerd.
KvK 135804 | korsoutransparente@gmail.com | http://www.facebook.com/KorsouTransparente
Hoewel er sinds het rapport van TI in 2013 enige vooruitgang is geboekt, blijft er een
lange weg te gaan. Een nieuwe assessment door Transparency International zoals
recentelijk is voorgesteld door de Staatssecretaris verantwoordelijk voor
Koninkrijksrelaties, dhr. Zsolt Szabó, kan weliswaar waardevolle inzichten en concrete
aanbevelingen opleveren om ons beleid en onze instituties verder te versterken. Echter,
tegelijkertijd zullen hoogstwaarschijnlijk vele punten uit het rapport van 2013 herhaald
worden omdat er (onvoldoende) veranderd is.
Daarnaast is het belangrijk te erkennen dat een dergelijk onderzoek veel tijd kost. Het
zorgvuldig in kaart brengen van uitdagingen, tekortkomingen alsook mogelijke
oplossingen en actiepuntenkan kunnen zeker één tot anderhalf jaar duren. Dit betekent
dat we de resultaten waarschijnlijk pas eind 2025 of in de loop van 2026 mogen
verwachten, afhankelijk van de voortgang van het onderzoek. Kunnen we zo lang
wachten, terwijl we weten dat veel aanbevelingen uit 2013 opnieuw naar voren zullen
komen? Kunnen we niet nu al aan de slag met belangrijke actiepunten? De informatie,
de vaststelling van relevantie, het onderzoek eromheen, het is er allemaal al.
Concrete maatregelen voor nu
Fundashon Kòrsou Transparente pleit ervoor om niet te wachten, maar nu al werk te
maken van concrete stappen die zowel ons bestuur als onze rechtsstaat versterken.
Vier (4) essentiële punten uit het rapport van 2013 die direct gerelateerd zijn aan de
eerdergenoemde 4 hoofdaanbevelingen dringen zich op:
1. De oprichting van een Integriteitsbureau
Curaçao heeft de verplichting onder het VN-Verdrag tegen Corruptie om integriteit in de
publieke sector te waarborgen. De oprichting van een onafhankelijk Integriteitsbureau is
een cruciale stap in het versterken van onze instituties. Dit bureau kan toezicht houden
op integriteit binnen de overheid en ondersteuning bieden bij het ontwikkelen van beleid
en risico’s signaleren.
2. Transparantie en hervormingen
Nu Curaçao het VN-Verdrag heeft ondertekend, moeten diverse landsverordeningen
worden aangepast. Een voorbeeld is de Landsverordening Financiën Politieke
Groeperingen.
Momenteel dienen politieke partijen jaarlijks hun jaarverslag (inclusief financieel
verslag) in te dienen bij de Electorale Raad, die deze laat controleren door de Stichting
Overheidsaccountantsbureau (SOAB). Beide organisaties hebben echter een
geheimhoudingsplicht, waardoor deze gegevens niet voor het publiek beschikbaar zijn,
tenzij de politieke partij zelf besluit deze openbaar te maken.
Het VN-Verdrag vereist dat politieke partijen hun financiële verslagen en giftenregisters
voor donaties boven ANG 5.000 openbaar maken. Dit is een essentiële stap om
transparantie in de politieke financiering te bevorderen en het vertrouwen van de
bevolking te herstellen.
Een beperkende factor voor Curaçao bij het uitvoeren van deze aanbeveling uit het TI
rapport, is dat wij al jaren kampen met een ernstig tekort aan wetgevingsjuristen. Door
het verlenen van technische -en/of financiële ondersteuning kan het Koninkrijk ervoor
zorgen, dat hiermee op redelijk korte termijn kan worden aangevangen. Deze bijstand is
in het verleden al eens aangeboden door de toenmalige staatssecretaris Alexandra van
Huffelen, maar of hier uitvoering aan is gegeven hebben wij niet kunnen achterhalen.
3. Versterking van handhavingsinstanties: capaciteit en vertrouwen
De strijd tegen corruptie kan niet slagen zonder een goed functionerend Openbaar
Ministerie (OM) en een effectief Korps Politie Curaçao. Momenteel functioneren deze
instellingen op slechts een fractie van hun vereiste capaciteit. Volgens een persofficier
van het OM werkte de organisatie in 2023 op slechts 55% van de benodigde capaciteit
aan officieren van justitie. Het Korps Politie Curaçao kampt eveneens met
capaciteitsproblemen: slechts 63% van de benodigde capaciteit wordt benut voor
strafrechtelijk onderzoek.
Naast deze praktische uitdagingen komt uit de gemeenschap regelmatig het geluid dat
men zich afvraagt wat er met verschillende aangiftes die verband houden met corruptie
is gebeurd. Er zijn meerdere aangiftes gedaan, maar vaak hoort men niets over de
voortgang van de onderzoeken. Dit gebrek aan transparantie over de stand van zaken bij
lopende zaken versterkt het gevoel van wantrouwen in onze instituties. Het vertrouwen
in de rechtshandhavingsinstanties wordt hierdoor ondermijnd, en dit kan een rem zetten
op de bereidheid van burgers om misstanden te melden.
Om deze vertrouwenscrisis aan te pakken, moeten opsporingsinstanties niet alleen over
voldoende middelen beschikken om corruptiezaken te onderzoeken, maar ook actief
communiceren over de voortgang van onderzoeken. Het Koninkrijk kan hierbij
ondersteunen door tijdelijk extra capaciteit beschikbaar te stellen of expertise te delen.
4. Bewustwording en betrokkenheid van de samenleving
Corruptie bestrijden begint met bewustwording en het versterken van een cultuur van
integriteit. Dit geldt niet alleen voor ambtenaren en politici, maar ook voor het
bedrijfsleven en de samenleving als geheel. Fundashon Kòrsou Transparente werkt
thans aan bewustwordingscampagnes en organiseert informatiesessies voor politieke
partijen, de media en de bevolking. Voor de verkiezingen in maart 2025 zet de stichting
in op goed geïnformeerde kiezers die op basis van inhoud stemmen en niet op loze
beloften van politici.
De weg vooruit
Met de oprichting van een Integriteitsbureau, aanpassingen in wetgeving, versterking
van handhavingsinstanties en investeringen in bewustwording kan Curaçao de
transparantie in de publieke sector vergroten en een actieve rol spelen in de bestrijding
van corruptie.
Zo kan een toekomstige assessment van Transparency International zich richten op het
verbeteren van dan bestaande checks-and-balancesmechanismen, in plaats van het
introduceren ervan. En wordt er gebruik gemaakt van informatie en aanbevelingen die er
al liggen en dus niet herhaald hoeven te worden.