Minster Javier Silvania: Illegale afvalstorting op Curaçao

Hoewel het storten van afval bij de officiële locatie Landfill Malpais geheel gratis is, wordt er nog altijd op grote schaal afval gedumpt op illegale plekken – zoals langs openbare wegen, op open terreinen of in de mondi. Deze gedragingen zijn niet alleen schadelijk voor het milieu en de volksgezondheid, maar zijn ook expliciet bij landsverordening strafbaar gesteld.

Het Ministerie van GMN heeft minister Silvania als volgt geïnformeerd. Op basis van de Landsverordening openbare orde (hierna: de Landsverordening) is het verboden om afval of restmaterialen op of aan de openbare weg te deponeren (artikel 20). Daarnaast is het verboden om afval over te dragen aan onbevoegde inzamelaars of te storten op niet-geautoriseerde locaties (artikel 26).

Strafbaarstelling en sancties

Overtredingen van deze bepalingen worden aangemerkt als overtredingen in de zin van de wet (artikel 80) en zijn strafbaar gesteld in artikel 81 van de Landsverordening. Daarin staat dat overtreding kan worden bestraft met:

– Hechtenis van ten hoogste twee maanden, of

– Een geldboete van ten hoogste de tweede categorie (Cg 5.000).

Deze strafrechtelijke boetes kunnen uitsluitend door de rechter worden opgelegd, niet door de (milieu) politie, andere bevoegde (buitengewoon) opsporingsambtenaren of het Openbaar Ministerie (hierna: OM). Bij recidive binnen een jaar kunnen deze straffen bovendien worden verdubbeld (artikel 81, tweede lid).

Daarnaast kunnen de gebruikte middelen of voorwerpen (zoals voertuigen of gereedschappen) in beslag worden genomen (artikel 81, derde lid). In bepaalde gevallen kunnen ze zelfs verbeurd worden verklaard (artikel 81, vierde en vijfde lid).

Oproepingsproces-verbaal en transactie: geen boete

Bij heterdaadconstatering van het illegaal storten van afval, stelt een de (milieu) politieambtenaar of andere bevoegde (buitengewoon) opsporingsambtenaar een zogenoemd oproepingsproces-verbaal (OPV) op. Hierin wordt direct een zittingsdatum en -tijdstip vermeld waarop de verdachte voor de rechter moet verschijnen. In dergelijke gevallen hoeft het OM dus niet alsnog een aparte oproeping te versturen.

In veel gevallen wordt in het OPV ook de mogelijkheid opgenomen dat de verdachte een zogenaamd transactiebedrag betaalt. Dit is een geldbedrag dat de verdachte kan betalen om strafvervolging te voorkomen. Indien de vervuiler weigert het gestorte afval op te ruimen, wordt het bedrag verhoogd met Cg 250.

Let op:

– Een transactie is geen bestuurlijke boete;

– Een transactie is óók geen strafrechtelijke boete conform artikel 81 van de Landsverordening, omdat geen rechter uitspraak heeft gedaan;

– Het is een alternatieve afdoening die door het OM kan worden aangeboden.

Bij gevallen waarin de overtreding niet door de opsporingsambtenaar zelf is geconstateerd (zoals na meldingen of onderzoek), wordt een klassiek proces-verbaal (‘tik-PV’) opgesteld. In die gevallen beslist het OM zelf of vervolging plaatsvindt en of alsnog een transactie wordt aangeboden. Een eventuele zittingsdatum wordt dan pas later bepaald.

Bestuurlijke boetes zijn momenteel (nog) niet opgenomen in de Landsverordening openbare orde en ook niet in de Hinderverordening. De Landsverordening openbare orde biedt wél de mogelijkheid tot het toepassen van bestuursdwang (artikelen 75 – 78). Dit houdt in dat de betrokken minister zelf maatregelen kan nemen om de overtreding te beëindigen of ongedaan te maken, bijvoorbeeld door illegaal gestort afval te laten verwijderen, waarbij de kosten op de overtreder worden verhaald. Een voorbeeld hiervan is de grootschalige campagne van het Ministerie van Gezondheid, Milieu en Natuur die december vorig jaar begon en zich richt op het verwijderen van autowrakken de zogeheten ‘karkachas’ die op de openbare weg geparkeerd staan.

Beperkingen van het huidige systeem

Zoals minister Javier Silvania (Minister van Gezondheid, Milieu en Natuur) recent via sociale media bekendmaakte, mogen milieuagenten geen bestuurlijke boetes opleggen. Zij mogen uitsluitend processen-verbaal opmaken. Alleen het OM mag vervolgen of een transactie aanbieden.

De Facebook-post van minister Silvania is juridisch correct:

“Lei NO ta permiti pa polis di medio ambiente duna BUT. Polis ta traha proces-verbal so. Ta OM mester persigi.”

Bij de evaluatie van de effectiviteit van het huidige systeem dient de volgende vragen te worden beantwoord:

1. Hoe vaak is er sinds de invoering van de Landsverordening openbare orde gekozen voor een transactie bij illegale afvalstorting?

2. Hoeveel van deze transacties zijn daadwerkelijk door de betrokken personen betaald?

3. Hoeveel personen zijn ondanks een transactievoorstel alsnog strafrechtelijk vervolgd?

Het beantwoorden van deze vragen is van belang voor evaluatie van de effectiviteit van het huidige systeem en het onderbouwen van toekomstige beleidsaanpassingen.

Toekomstige wetgeving ter zake het opleggen van bestuurlijke boetes in de maak

De regering werkt aan een wijziging van de Landsverordening openbare orde die het mogelijk maakt om bestuurlijke boetes in te voeren ter zake overtredingen betreffende het illegaal storten van afval. Hiermee zou een bestuursorgaan – namens de Minister van GMN –boetes kunnen opleggen zonder tussenkomst van het OM.

Voordelen van deze wetswijziging zijn onder andere:

– Snellere handhaving;

– Directe boetes bij constatering;

– Effectieve afschrikking van overtreders;

– Minder belasting van politie en justitie;

– Er wordt tevens gedacht aan de mogelijkheid tot het opnemen van andere maatregelen, zoals het tijdelijk in beslag nemen van vervoersmiddelen waarmee het strafbaar feit is gepleegd.

Voor meldingen of vragen over illegale afvalstorting:

Neem contact op met het Ministerie van GMN via 5252587 (bellen of Whatsapp).

Samen houden we Curaçao schoon.