Siman di Saltcura: siensia i práktika ta enfoká riba daño di salu na monumentonan di Kòrsou / Saltcura Week: wetenschap en praktijk buigen zich over zoutschade aan Curaçaose monumenten

Siman di Saltcura: siensia i práktika ta enfoká riba daño di salu na monumentonan di Kòrsou

Willemstad – Stichting Monumentenzorg Curaçao, Technische Universiteit Delft (TU Delft), Stichting Monumentenfonds Curaçao i University of Curaçao, ku kontribibushon di Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), a organisá un programa di tres dia tokante daño ku salu ta kousa na edifisionan monumental. Motibu pa e programa ta e proyekto di investigashon sientífiko ‘Saltcura’, ku ta eksplorá si, i di ki manera, por apliká un mòrtel nobo ku ta mas resistente kontra daño di salu, den restourashon di edifisionan históriko na Kòrsou.

Daño di salu ta un di e problemanan mas persistente den mantenshon i restourashon di monumentonan na Kòrsou. Hopi edifisio históriko ta trahá ku materialnan poroso ku ta kontené salu, manera piedra di koral i piedra kibra. Ademas, den pasado tabata prepará mòrtel ku awa salu òf ku awa salobá. Pa e motibu aki, for di nan konstrukshon kaba, por tin kantidatnan konsiderabel di salu den e murayanan. Ademas, e klima, ku hopo bientu serka di laman, ta trese salu konstantemente, miéntras ku e nivel di humedat ta kambia dor di e kalor. Ora awa den e murayanan ta evaporá, e salu ku ta keda atras por kristalisá i kousa daño na e kapa di pleister i na e murayanan mes. E métodonan di tratamentu eksistente no ta ofresé un solushon duradero tur ora i tin biaha por asta kousa problema nobo.

Durante un simposio na University of Curaçao riba djárason 21 di òktober, a trata diferente desaroyo sientífiko i eksperensia di práktika. E programa no solamente a atraé publiko lokal, sino tambe partisipantenan for di Hulanda, Aruba i Boneiru, ku a biaha spesialmente pa Kòrsou pa por ta presente pa e enkuentro aki.

Barbara Lubelli (TU Delft) a habri e simposio ku un presentashon tokante su investigashon di mòrtel pa pleister ku ta kontené sustansianan ku ta inhibí kristalisashon di salu, enkapsulá den kapsulanan chikí. E sustansianan aki ta influensiá e manera ku salu ta kristalisá, ku e meta di limitá daño na e kapa di pleister. Resultadonan di investigashon anterior den laboratorio i pruebanan den práktika na Hulanda a forma e base di su presentashon, den kua el a splika kon e mòrtel eksperimental aki ta funshoná i ki aplikashonnan nan por tin.

Su kolega Erik Schlangen (TU Delft) a enfoká riba otro desaroyonan den materialnan di konstrukshon ku por drecha nan mes. Entre otro, el a papia di beton ku ta kontené mikroorganismonan ku por aktivá ora awa ku airu drenta den e material. E mikroorganismonan aki ta forma depósito di kalki ku por sera kraknan chikí. Ela konta tambe over di asfalt ku por drecha su mes, usando kalor generá pa medio di indukshon pa restablesé e unionnan a sufri daño entre e bitumen ku e piedranan den e asfalt.

Michiel van Hunen (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) a trata diferente monumento na Hulanda kaminda a apliká tratamentunan kontra daño di salu. Pa medio di ehèmpelnan di práktika el a mustra kon diferente métodonan di tratamentu por duna resultadonan masha variá, i ki komplikashonnan por presentá durante e proseso.

Michael Newton (Newton Heritage Consulting) a duna un bista históriko di investigashonnan tokante daño di salu i sistemanan di pleister na Kòrsou, ku a tuma lugá for di 1957, den kooperashon ku entre otro TU Delft i TNO. Gregory Zandwijken (Stichting Monumentenzorg Curaçao) a sigui riba e tema aki ku un resúmen di e eksperensianan ku Monumentenzorg a akumulá desde e tempu ei den tratamentu di daño di salu. El a trata e resultadonan, limitashonnan i areanan di atenshon ku por presentá durante eksperimento ku diferente métodonan den práktika di restourashon.

Djaweps mainta, 22 di òktober, a realisá un demonstrashon na e edifisio monumental Pachi de Sola, na Scharlooweg 150, pa mustra kon ta apliká un mortel di pleister ku ta kontené inhibidónan di kristalisashon enkapsulá. E demonstrashon a ofresé oportunidat pa evaluá e manera di traha ku e material i pa investigadónan i profeshonalnan lokal interkambiá eksperensia.

E programa a sera djabièrnè 23 di òktober ku un enkuentro pa representantenan di sektor di konstrukshon i restourashon, pa buska un kontesta huntu riba e pregunta: ‘I awor?’ Durante e enkuentro a papia di e siguiente pasonan den investigashon, desaroyo di materialnan i métodonan di tratamentu adekuá, i e posibilidatnan pa kontrolá mihó e daño di salu na monumentonan ku ta kontené un kantidat haltu di salu den nan materialnan di konstrukshon original.

TU Delft a koordiná e Saltcura Week, den kooperashon ku Stichting Monumentenzorg Curaçao i Stichting Monumentenfonds Curaçao, ku partisipashon di University of Curaçao. Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) a finansia e programa.

---

 

Saltcura Week: wetenschap en praktijk buigen zich over zoutschade aan Curaçaose monumenten

Willemstad – Stichting Monumentenzorg Curaçao, de Technische Universiteit Delft (TU Delft), Stichting Monumentenfonds Curaçao en de University of Curaçao organiseren met medewerking van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) een driedaags programma over zoutschade aan monumentale gebouwen. Aanleiding is het onderzoeksproject Saltcura, waarin wordt onderzocht of en hoe nieuwe pleistermortels met een verhoogde weerstand tegen zoutschade kunnen worden toegepast bij de restauratie van historische gebouwen op Curaçao.

Zoutschade is een van de meest hardnekkige problemen bij het onderhoud en de restauratie van monumenten op Curaçao. Veel historische gebouwen zijn opgetrokken uit zouthoudende, poreuze materialen zoals koraal- en breuksteen, terwijl bij de bouw vroeger ook mortels werden gebruikt die met zout of brak water waren aangemaakt. Hierdoor kunnen al van oorsprong aanzienlijke hoeveelheden zout in het metselwerk aanwezig zijn. Daarnaast zorgt het warme, winderige zeeklimaat voor een voortdurende aanvoer van zouten en wisselende vochtomstandigheden. Wanneer vocht uit het metselwerk verdampt, kunnen de achterblijvende zouten kristalliseren en schade veroorzaken aan pleisterlagen en metselwerk. Bestaande behandelmethoden bieden niet altijd een duurzame oplossing en kunnen soms zelfs nieuwe problemen veroorzaken.

Tijdens een symposium op woensdag 21 oktober aan de University of Curaçao werden verschillende wetenschappelijke ontwikkelingen en praktijkervaringen besproken. Het programma trok niet alleen lokale belangstellenden, maar ook deelnemers uit Nederland, Aruba en Bonaire, die speciaal voor deze bijeenkomst naar Curaçao waren afgereisd.

Barbara Lubelli (TU Delft) opende het symposium met een presentatie over haar onderzoek naar pleistermortels waaraan ingekapselde kristallisatie-inhibitoren zijn toegevoegd. Deze stoffen beïnvloeden de manier waarop zout kristalliseert, met als doel de schade aan de pleisterlaag te beperken. De resultaten van eerder laboratoriumonderzoek en praktijkproeven in Nederland vormden de basis voor haar presentatie, waarin zij de werking en mogelijke toepassingen van deze experimentele mortels toelichtte.

Haar collega Erik Schlangen (TU Delft) ging in op andere ontwikkelingen op het gebied van zelfherstellende bouwmaterialen. Hij besprak onder meer beton waarin micro-organismen bij toetreding van water en lucht kalkafzettingen kunnen vormen die kleine scheuren dichten, en asfalt waarbij inductieverwarming wordt gebruikt om beschadigde verbindingen te herstellen.

Michiel van Hunen (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) behandelde verschillende Nederlandse monumenten waar zoutschade is aangepakt. Aan de hand van praktijkvoorbeelden liet hij zien hoe uiteenlopend de resultaten van verschillende behandelmethoden kunnen zijn en welke complicaties daarbij kunnen optreden.

Michael Newton (Newton Heritage Consulting) gaf een historisch overzicht van onderzoek naar zoutschade en pleistersystemen op Curaçao, dat vanaf 1957 in samenwerking met onder meer TU Delft en TNO werd uitgevoerd. Gregory Zandwijken (Stichting Monumentenzorg Curaçao) sloot hierop aan met een overzicht van de ervaringen die Monumentenzorg sindsdien heeft opgedaan bij de behandeling van zoutschade. Hij besprak de resultaten, beperkingen en valkuilen van verschillende methoden waarmee in de restauratiepraktijk is geëxperimenteerd.

Op donderdagochtend 22 oktober werd bij het monumentale pand Pachi de Sola aan de Scharlooweg 150 gedemonstreerd hoe een pleistermortel met ingekapselde kristallisatie-inhibitoren wordt aangebracht. De demonstratie bood gelegenheid om de praktische verwerking van het materiaal te beoordelen en ervaringen uit te wisselen tussen onderzoekers en lokale vaklieden.

De afsluiter van het programma was een bijeenkomst voor vertegenwoordigers uit de bouw- en restauratiesector op vrijdag 23 oktober, om gezamenlijk te komen tot een antwoord op de vraag ‘en nu?’. Daarbij is gesproken over vervolgstappen in het onderzoek, de ontwikkeling van geschikte materialen en behandelmethoden en de mogelijkheden om zoutschade aan monumenten met een hoog zoutgehalte in de oorspronkelijke bouwmaterialen beter te beheersen.

De Saltcura Week werd gecoördineerd door TU Delft, in samenwerking met Stichting Monumentenzorg Curaçao en Stichting Monumentenfonds Curaçao, met medewerking van de University of Curaçao. Het programma is gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).