KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

GOBIERNUNOTISIA

Diskurso Minister Presidènt Eugene Rhuggenaath Konmemorashon 30 di mei 1969-2019, na Plasa Wilson ‘Papa’ Godett. 

Diskurso Minister Presidènt Eugene Rhuggenaath
Konmemorashon 30 di mei 1969-2019, na Plasa Wilson ‘Papa’ Godett.
Felis mainta na su ekselensia Gobernador, koleganan, kompatriotanan i komunidat kompletu ku ta siguiendo nos. Mi kier rekonosé e presensia di famianan Godett, Nita, Gutierrez, Gerardina, Brown i tur otro persona ku tei aki awe i ku tin un konekshon personal i profundo ku e dia aki.
Na kada konmemorashon di momentonan importante den nos historia, nos ta keda enfrentá ku e pregunta ku ki perspektiva nos mester mira i refekshoná riba e evento históriko. Esaki sigur tabata liña kora den kombersashonnan i deliberashonnan ku mi a hiba i skucha e simannan i dianan ku a pasa yegando konmemorashon 50 aña 30 di mei. Un di e preguntanan mas profundo ku mi a haña tabata di un hóben ku a puntrami “dikon nos mester para ketu i “care” pa loke a sosodé 30 di Mei?”
Awe riba e fecha eksakto 50 aña despues, mi ke hasi uso di e okashon aki, pa reflekshoná mas amplio riba e nifikashon di e dia komo un di e momentunan mas determinante den historia di nos nashon i kiko esaki ta nifiká pa nos presente i pa futuro di nos pais.
Pakiko nos ta i nos mester konmemorá 30 di mei? I pakiko nos mester enkurashá un i tur pa para ketu na 30 di mei?
Na promé lugá i sin duda, 30 di mei ta un di e momentunan mas krusial den trayektoria i desaroyo di nos nashon. Manera nan sa bisa na ingles un “tipping point”: un punto klave kaminda evento i kambionan chikí a suma bira un ola ku a marka un momento determinante.
Den esei nos mester realisá ku un punto klave nunka no ta un evento isolá i e no por wòrdu enkapsulá dor di mira 1 banda so, sin tene kuenta ku e konteksto históriko i neglishá tur elemento krusial. Meskos, 30 di Mei ta mas ku un dia kaminda a kima Punda i Otrobanda; manera hopi a i ke kòrd’e. Nos mester bai mas leu ku tene un kombersashon riba kiko por a evita i kiko por a bai otro. Nos mester posishoná e susesonan di e dia den un kuadro históriko; un kontinuashon di nos herensia kolonial i alabes influensiá dor di movementunan mundial i Karibense di dekolonisashon i anti-deskriminashon.
30 di mei tabata un kiebro ku e legado ku ta un minoria so por ambishoná, logra i mantené poder politiko. Ku deskriminashon ta algu ku nos mester aseptá den nos komunidat i ku desigualdat ta algu permanente. Ku destino di esun ku su koló ta mas skur mester ta otro of menos ku un otro mas kla … òf ku ‘bon kabei’. Pa e motibu ei nos mester konmemorá 30 di mei.
Pa e echo ku e susesonan a stimulá partisipashon mas amplio den nos demokrasia i gobernashon propio, i a habri porta pa un generashon nobo di lidernan polítiko i sindikal. E dia ei a inisiá un konsenshi kolektivo ku representashon i emansipashon ta importante i posibel. Emansipashon di un pueblo pero tambe di genero, mirando e papel importante di hende muhé den e periodo promé i despues di 30 di Mei.
Nos a mira progreso den entre otro protekshon di trahadónan, leinan i fondonan sosial pa asina por krea un reda sosial ku un grupo mas amplio por benifisiá di dje.
Nos a mira un floresementu kultural dinámiko inkluso un rekonosementu di nos idioma Papiamentu i importansia di nos idioma den nos mundu sosial-kultural i eksprekshon mas kompleto di nos identidat.
Pa tur e motibunan ariba menshoná i mas, nos ta i mester sigui konmemorá 30 di mei.
I nos tin ku sigui konmemorá i reforsá nos memoria kolektivo, paso historia ta kontinuashon. Pasado ta kousa presente i ta influensia futuro. Nos historia pa kon doloroso i kompliká e por ta, ta kontené e ingredientenan pa nos definí i transformá nos futuro. Si nos no konmemorá, nos ta pèrde e oportunidat pa kompronde nos propio forsa i kaminda nos por surpasá nos debilidatnan.
Banda di e pregunta dikon konmemorá i para ketu na 30 di Mei, e otro pregunta ku a bin dilanti mas frekuente ta: kiko nos a siña di 30 di Mei?
30 di mei 1969 mester ta un memoria bibú ku ta hasi nos un pais i un komunidat mas konbibiente, mas fuerte (empoderá), pero tambe mas madurá i ku un konsenshí mas elevá. E lèsnan ta kuantioso i nos TUR tin di sigui siña pa nos por determiná e próksimo 50 añanan. Na mi opinion, un di e lèsnan di mas importante ku nos por saka for di konmemorashon di último 50 añanan, ta ku kambio no ta státiko. Kambio no ta imediato. Kambio ta kontinuo i ta na nos pa sigui invertí konsiente den kambio positivo.
Un momentu determinante semper ta solamente un inisio, e kambio struktural berdaderamente ta un proseso largu di esfuerso kolektivo. Ta un echo ku ainda ta eksisti desigualdat den nos pais; a lo menos e sentido ku no ta tur siudadano su derechonan (humano) ta mes bon sirbí. Tin falta di akseso igual na derecho i nesesidatnan fundamental manera bibienda, alimentashon, edukashon i un opordunidat pa kada ken sòru pa nan mes i nan sernan kerí por biba un bida digno. Ta bèrdat (Anthony Godett) ‘dak riba kabes i pan riba mesa’, ta nesesidat bàsiko ku nos tur tin derechi riba dje.
Den e forma ku nos ta trata otro i nos relashon ku otro ainda nos tin ku traha pa kambio .. positivo. Ainda nos ta krea barera i kategoria, en bes di sali for di e punto di bista ku nos no por mira nos mes seperá for di otro i nos no por pone nos interesnan riba interes di sosiedat. Nos no ta logra e kambio ku nos ta deseá, sin hasi e trabou di yega na otro i krea espasio pa nos konbibí ku otro. Netamente e forsa pa logra kambionan struktural, ta for di nos kompromiso ku otro nos tin ku sak’e.  Ta esaki ta #huntu; ku ta un palabra ku mi a siña di un gran hòmber i luchadó, Pader Amado Römer.
Komo tal nos esfuerso kolektivo i konsiente pa yega na akseso i oportunidat igual, prosperidat kompartí i bida digno pa tur hende na Kòrsou mester kontinuá den e próksimo 50 aña, desmantelando e ‘sistemanan’ den nos mente, ku ta para den kaminda di nos adelanto.
Pa mi, e kaminda pa kana ta … Huntu, un proseso kolektivo i inklusivo, kolaborando den harmonia … sin violensia, skohe pa dialogo i semper warda e eskoho pa konfrontashon komo último rekurso i semper kòrda kon nos akshonnan i èksito ta impaktá esnan mas debil … i mas pober den nos komunidat. Si, ..nos mester siña di pasado i huntu determiná kua ta e miho manera pa yega na miho sentido real di igualdat i inklusividat.
Mi ta sinti ku awor aki … 50 aña despues, nos a yega un punto klave, un biaha mas kaminda nos mester reflekshoná i rekonosé e kambionan den nos mes i den nos pais … ku ainda mester tuma lugá. Nos mester sigui, pero huntu! Paso nos lucha no ta kontra di otro. E kambio ku nos ta deseá ta netamente … dependé di otro. Nos movementu mester ta unu kolektivo, huntu, pa dilanti!
Kòrda ku 50 aña 30 di mei, ta un aniversario di oro i ku ta e koló di prosperidat. Dios Bendishoná esnan ku a lucha pa nos yega aki i tambe nos tur ku awor tin ku sigui.
Dios Bendishoná Kòrsou
Eugene, esaki ta e teksto pa e desvelo di e obra:
“50 Aña 30 Mei” (2019), trahá pa artista visual Yubi Kirindongo.
E kompas òf Rosa di Bientu na haltu ta nifiká E hende ku a bini di diferente direkshon pa yuda konstruí nos nashon,
Tambe e ta nifiká ku nunka bo sa di kua direkshon bientu ta bini, òf kiko destino ta trese kuné.
E dos ‘schakel’ di kadena ku ta kologá na e kompas òf Rosa di Bientu ta simbolisá e dos víktima mortal di e suseso na Parera. E parti ariba ta balansá riba un stanka fini, pa indiká vulnerabilidat di bida.
E pilá di blòki riba kua e obra ta haña sosten, ta simbolisá Willemstad, nos sentro di siudat ku tabata i ta e sentro importante di entrada di Kòrsou, historia, negoshi, bida, i kupo di trabou! Ku a keda edifiká pa hende ku a yega Kòrsou for di diferente direkshon.
639114718427035"
639114718427035"