Chèns pa vírùs di korona na Boneiru a bira mas grandi  / Kans coronavirus op Bonaire toegenomen

Chèns pa vírùs di korona na Boneiru a bira mas grandi 

Kralendijk – Caribbean Public Health Agency – Carpha (e agensia di salú públiko den Karibe) awor aki ta kalkulá ku e chèns ku e vírùs di korona ta aparesé den region karibense, i por lo tantu na Boneiru tambe, ta mas grandi. Esaki pasobra e kantidat di pais ku ta mèldu pashèntnan kontagiá ta oumentando mas i mas. Na momentu ku ta skirbiendo e komunikado aki a detektá dos kaso di vírùs di korona na Hulanda. No ta asina si ku e vírùs a plama rònt Hulanda i pa e motibu ei Hulanda no ta kai bou di un área di riesgo pa loke ta trata e vírùs di korona.

E malesa COVID-19 (Corona Virus Disease) a ekstendé su mes pa vários pais i kontinente. E vírùs di korona ta plama e malesa aki. E vírùs a aparesé pa di promé biaha den e siudat chines Wuhan. Entre tantu a topa ku e vírùs den hopi pais, inkluyendo diferente pais na Oropa. E siman aki nan a mèldu un kaso na Brasil tambe. Den region karibense te ainda no a haña ningun hende ku ta karga e vírùs huntu kuné.

E señalnan mas komun di infekshon ku e vírùs di korona ta kentura, tosamentu i difikultat pa hala rosea. E síntomanan, ku den mayoria kaso ta leve, parse un fèrkout nòrmal. Un persona salú mes por surpasá e malesa. Pa personanan ku un estado di salú vulnerabel i hende grandinan e riesgo riba síntomanan grave ta mas grandi.

Un sospecho di COVID-19 por surgi ora ku e hende enfermo resientemente a biaha pa un área di riesgo òf tabatin kontakto ku un pashènt ku COVID-19. Si un persona ku ta malu no muchu tempu pasá tabata den un área di riesgo òf tabatin kontakto ku un pashènt ku e vírùs di korona COVID-19, e ora ei ta posibel ku e persona ku ta malu ta kontagiá ku e vírùs. Si bo tin karakterístikanan di e malesa, ta solamente pa medio di un tèst di laboratorio bo por sa sigur ku bo ta kontagiá ku e vírùs di korona. Solamente un tèst di laboratorio por hasi e diagnósis ora bo tin síntoma. Si bo tin pregunta tokante esaki, tuma kontakto telefóniko ku bo dòkter di kas òf ku Departamentu di Salubridat Públiko.

Ku bon higiena por prevení ku e malesa ta plama. Importante ta pa regularmente laba man bon ku awa i habon. Ora di tosa i nister tapa bo boka i nanishi ku ploi di bo èlebog i/òf ku lensu di papel desechabel. No mishi ku bo kara ora ku bo mannan no ta limpi. Si bo ta bai biaha, e ora ei riba site di RIVM asuntunan eksterior, Carpha i WHO bo por haña e último informashonnan tokante e áreanan di riesgo di e momentu aki. Den sirkunstansianan general ora ku no tin kontakto ku hendenan ku ta malu, no tin sentido pa bisti protekshon na boka i nanishi (mondkapje). Laba bo mannan bon ku awa i habon i tosa i nister den un lensu di papel desechabel ta e mihó prevenshon.

Departamento di Salubridat Públiko ta traha estrechamente ku Instituto di Reino pa Salubridat Públiko i Medio Ambiente (Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu – RIVM) i ku profeshonalnan di kuido di salú i otro organisashonnan importante na Boneiru. Ta trata aki di señalamentu di kasonan di malesa òf pashèntnan sospechoso. Tambe nan ta traha huntu pa mèldu kasonan di malesa i tuma e medidanan korekto. Tin bon palabrashon ku aeropuerto, haf, barkunan krusero, dòkternan di kas i hòspital tokante kon pa aktua ora ku tin un kaso sospechoso. Si presentá un sospecho, mesora ta evaluá e situashon i e protokòlnan ta bira aktivo.

Ku un bon higiena nos por prevení ku e vírùs ta plama, tambe si tòg e vírùs aparesé na Boneiru. Pániko no ta nesesario. Ta importante pa keda paga tinu bon i tuma e medidanan korekto si esei ta nesesario. Si tin desaroyonan nobo importante, departamento di Salubridat Públiko ta tene bo na altura.                  

 

---

Kans coronavirus op Bonaire toegenomen

Kralendijk – De kans dat het Corona virus opduikt in de Caribische regio, en dus ook op Bonaire, wordt door de Caribbean Public Health Agency (Carpha) nu hoger ingeschat. Dit komt omdat het aantal landen dat besmette patiënten meldt steeds groter wordt. In Nederland zijn, op het moment van schrijven van dit bericht, twee gevallen van Corona virus gedetecteerd. Er is geen sprake van wijdverbreide verspreiding van het virus in Nederland en daarom valt Nederland niet onder risicogebied voor Corona virus. 

De ziekte COVID-19 (Corona Virus Disease), heeft zich naar verschillende landen en werelddelen uitgebreid.  Deze ziekte wordt door het coronavirus verspreid. Het virus dook voor het eerst op in de Chinese stad Wuhan.  Inmiddels is in veel landen het virus aangetroffen waaronder verschillende landen in Europa. Deze week is er ook een geval in Brazilië gemeld. In de Caribische regio is tot nu toe nog niemand aangetroffen die het virus bij zich draagt.

Veel voorkomende tekenen van besmetting met het coronavirus zijn koorts, hoesten en ademhalingsproblemen. De meestal milde verschijnselen lijken op een gewone verkoudheid. Een gezond mens kan de ziekte zelf overwinnen. Voor mensen met een kwetsbare gezondheid en ouderen zijn de risico’s op ernstige ziekteverschijnselen groter. 

Een vermoeden van COVID-19 kan ontstaan als de zieke recent naar een risicogebied is afgereisd of contact heeft gehad met een patiënt met COVID-19. Als een zieke persoon kort geleden  in een risicogebied was of contact had met een patiënt met het coronavirus COVID-19, is het mogelijk dat de zieke persoon met het virus is besmet. Als u de kenmerken van de ziekte heeft,  kunt u alleen via een laboratoriumtest zeker weten of u met het coronavirus bent besmet. De diagnose kan alleen gesteld worden door een laboratoriumtest wanneer u symptomen heeft. Als u hierover vragen heeft, neem dan telefonisch contact op met uw huisarts of met de Afdeling Publieke Gezondheid.

Met goede hygiëne kan de verspreiding van de ziekte worden voorkomen. Belangrijk is om regelmatig de handen goed wassen met water en zeep. De mond en neus bedekken bij het hoesten en niezen met uw elleboogplooi en/of papieren wegwerpzakdoekjes. Raak uw gezicht niet aan als u handen niet schoon zijn.  Als u op reis gaat, dan kunt u op de sites van het RIVM buitenlandse zaken, Carpha en WHO de nieuwste informatie vinden over de risicogebieden van dit moment. In de algemene setting wanneer er geen contact is met zieke mensen heeft het geen zin om mondkapjes te dragen. Regelmatig goed handen wassen met water en zeep en hoesten en niesen in een papieren wegwerp zakdoek is de beste preventie. 

De Afdeling Publieke Gezondheid  werkt nauw samen met het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en met de gezondheidszorg-professionals en andere belangrijke organisaties op Bonaire. Daarbij gaat het om signalering van ziektegevallen of verdachte patiënten. Ook werken ze samen om ziektegevallen te melden en de juiste maatregelen te nemen. Met de luchthaven, haven, cruiseschepen, huisartsen en het ziekenhuis zijn goede afspraken over hoe te handelen bij een verdacht geval. Mocht er zich een verdenking voordoen dan wordt de situatie per direct beoordeelt en gaan de protocollen in werking. 

Met een goede hygiëne  kunnen we voorkomen dat het virus zich verspreidt, ook als het virus toch zou opduiken op Bonaire. Paniek is niet nodig. Het is belangrijk om goed te blijven opletten en de juiste maatregelen te nemen als dat moet.

Als er nieuwe belangrijke ontwikkelingen zijn, houdt de afdeling Publieke Gezondheid u op de hoogte.