Speeches 1 juli
| Spreeklijn 1 juli 2024 Nationale herdenking afschaffing Nederlandse slavernij |
Conceptdatum: 24 juni 2024
Spreker: Afdelingshoofd bibliotheek, voorzitter 1 juli werkgroep
Tijd: 3 minuten spreektijd
Taal: Nederlands of Papiamentu (hieronder vanuit internetvertaalmachine)
Welkom op deze bijzondere dag waarop we de afschaffing van de slavernij op Bonaire herdenken. Vandaag staan we stil bij een geschiedenis die diep geworteld is in ons collectief geheugen. Een geschiedenis die ons niet alleen leert over de pijn en het onrecht van het verleden, maar ons ook inspireert om een betere toekomst te bouwen. Het is voor mij een eer om u toe te spreken vandaag als afdelingshoofd van biblioteka publiko boneiru en als voorzitter van de 1 juli werkgroep. Het bestruuscollege heeft jaren geleden de 1 juli werkgroep ingesteld voor een specifieke taak. De taak, net als in andere gemeenten, is om de jaarlijkse nationale herdenking hier plaatselijk te organiseren. Samen met partners vanuit het cultuurveld, overheidsafdelingen en gepassioneerde individuen proberen we ieder jaar weer aandacht te scheppen voor de herdenking van het slavernijverleden met daarbij ook aandacht voor de doorwerking en onze maatschappelijke toekomst na het slavernijverleden.
Het slavernijverleden heeft diepe littekens nagelaten, ook op het gebied van familiestructuur en, in het bijzonder, vaderschap in onze gemeenschap. Gedurende de slavernijperiode werden families vaak gescheiden, vaders weggerukt van hun kinderen, en het traditionele gezinsleven vernietigd. Deze ontwrichting heeft langdurige effecten gehad op de rol van vaders binnen onze gemeenschap, en heeft geleid tot generaties van mannen die worstelen met hun rol en verantwoordelijkheid als vader.
Voor herstel is het essentieel dat we deze geschiedenis erkennen en begrijpen. We moeten ruimte creëren voor vaders om hun verhalen te delen, om hun kwetsbaarheid te tonen, en om steun te vinden in hun gemeenschap. Programma’s gericht op vaderschapseducatie, emotionele ondersteuning, en het versterken van familierelaties zijn daarbij nodig. Daarnaast moeten we rolmodellen vieren en het belang van betrokken en zorgzame vaders benadrukken.
Bibliotheken kunnen hierbij een centrale rol spelen. Ze kunnen fungeren als veilige havens waar vaders en gezinnen samenkomen, leren, en elkaar ondersteunen. Workshops, leesgroepen, en andere educatieve programma’s kunnen bijdragen aan het versterken van de banden binnen gezinnen en het heropbouwen van een gezonde gezinsstructuur. Bibliotheken spelen een cruciale rol in deze missie. Als centra van kennis en cultuur zijn ze plekken waar we kunnen leren, reflecteren, en groeien. Ze zijn schatkamers van verhalen die ons verbinden met onze voorouders, en bronnen van informatie die ons helpen om onze toekomst vorm te geven. In een bibliotheek vinden we niet alleen boeken, maar ook de wijsheid en de kracht van de generaties die ons zijn voorgegaan.
Ouderbetrokkenheid in de culturele educatie van onze kinderen is een van de sleutels tot het bouwen van een sterke en veerkrachtige gemeenschap is ouderbetrokkenheid. Want zoiets laat je niet alleen over aan een onderwijsinstelling of overheidsprogramma. Wanneer ouders actief deelnemen aan het leerproces, wordt kennis niet alleen doorgegeven, maar ook versterkt en verankerd in de dagelijkse realiteit van onze kinderen. Ouders zijn de eerste leraren, en hun betrokkenheid bij leesbevordering is van onschatbare waarde. Door samen te lezen, te verkennen en te ontdekken, geven we onze kinderen de tools om kritisch te denken, hun eigen identiteit te vormen, en trots te zijn op hun erfgoed.
Laten we vandaag, terwijl we het verleden herdenken, ook een visie voor de toekomst omarmen. Een toekomst waarin kennis en cultuur gekoesterd worden, waarin ouders actief betrokken zijn bij de opvoeding en educatie van hun kinderen, en waarin vaders hun rol met trots en verantwoordelijkheid kunnen vervullen. Samen kunnen we bouwen aan een Bonaire waar iedereen zich gezien, gehoord, en gewaardeerd voelt.
Dank u wel.
Vertaling naar Papiamentu
Bon Biní na e dia spesial aki kaminda nos ta rekorda e abolishon di sklabitut na Boneiru. Awe nos ta para i refleshá riba un historia ku ta raita profundamente den nos memoria kolektivo. Un historia ku ta siña nos no solamente di e doló i injustisia di e pasado, pero tambe ta inspirá nos pa konstrui un futuro mihó.
Pa mi ta un honor pa dirigi mi na boso awe komo kabes di departamentu di Biblioteka Publiko Boneiru i komo presidente di grupo di trabou di 1 di yüli. E kolegio ehekutivo a establese e grupo di trabou di 1 di yüli barios aña pasa ku un tarea spesifiko. E tarea, meskos ku den otro komunan, ta pa organizá e rekuerdo nashonal anual aki lokalmente. Huntu ku partner di e sektor di kultura, departamento di gobiernu i individunan apasioná nos ta intenta kada aña pa trese atenshon pa e rekuerdo di e pasado di sklabitut ku tambe atenshon pa su efecto kontinyá i nos futuro sosial despues di e pasado di sklabitut.
E pasado di sklabitut a laga hèrida grandi, inkluí den e struktur di famia i, partikularmente, den e rol di tata den nos komunidat. Durante e period di sklabitut, famianan ta separá hopi biaha, tata a wordu separá di su yu, i e bida tradishonal di famia ta destrui. E desintegrashon aki a tin efekto di largu plaso riba e rol di tata den nos komunidat, i a kondusí na generashon di hòmber ku ta strobestia ku nan rol i responsabilidad komo tata.
Pa logra restoura, ta esensial ku nos rekonosé i komprendé e historia aki. Nos mester kreá espasio pa tata pa partí nan historia, pa mustra nan vulnerabilidat, i pa haña apoyo den nan komunidat. Programa dirigi na edukashon di tata, sosten emosional, i fortalese relashon familiar ta nesesario. Ademas, nos mester selebrá e ròlmodelnan i enfatisa e importansia di tata ku ta comprometí i kuida.
Bibliotekanan por hunga un ròl sentral aki. Nan por funshoná komo refujio sigur kaminda tata i famianan por reuni, siña, i suporta otro. Talleres, grupo di lesa, i otro programa edukativo por kontribuí na fortalese e lazo den famianan i restoura un struktur di famia salú.
Bibliotekanan ta hunga un ròl krusial den e mision aki. Komo sentro di konosementu i kultura, nan ta lugar kaminda nos por siña, reflehá, i krese. Nan ta tesoro di kuentanan ku ta konektá nos ku nos antepasadonan, i fuente di informashon ku ta yuda nos pa forma nos futuro. Den un biblioteka, nos no solamente ta haña buki, pero tambe e sabiduria i forsa di e generashon ku a bai prome.
Involvementu di mayornan den e edukashon kultural di nos yunan ta un di e llavenan pa konstrui un komunidat fuerte i rezi. Pasobra un kos asina no por keda na man solamente di un institushon edukativo of programa gubernamental. Ora ku mayornan ta aktivamente tuma parti den e proseso di siña, konosementu no ta solamente pasa, pero tambe ta fortaleze i aranká den e realidat di dia pa dia di nos yunan. Mayornan ta e promé enseñante, i nan involvementu den promové lesa ta di balor inestimabel. Dor di lesa huntu, eksplora i deskubrí, nos ta duna nos yunan e herramienta pa pensa kritiko, forma nan mes identidad, i ta orguyoso di nan herensia.
Laga nos awe, mientras nos ta rekorda e pasado, tambe brasa un bista pa futuro. Un futuro kaminda konosementu i kultura ta keda kuida, kaminda mayornan ta aktivamente tuma parti den e kria i edukashon di nan yunan, i kaminda tata por realisá nan rol ku orguyo i responsabilidad. Huntu nos por konstrui un Boneiru kaminda tur hende ta sinti nan mira, tende, i balorá.
Masha danki.
Herdenking 1 juli 2024 Bonaire
Deze herdenking vandaag op 1 juli 2024 markeert het einde van het Nationaal Herdenkingsjaar, ruim 160 jaar na de wettelijke afschaffing van de Nederlandse slavenhandel. In dit jaar werd in ons Koninkrijk stil gestaan bij de Nederlandse geschiedenis van trans-Atlantische slavernij en bij de hedendaagse doorwerking van deze geschiedenis.
Het is nu van belang door te zetten met het proces van “na de komma” voor heling en herstel. Wethouder Tourai Meliani zei: Het is een moment om saamhorigheid te vieren, culturele rijkdom te delen en samen te werken aan een inclusieve samenleving waar gelijke kansen voor iedereen worden nagestreefd.
Het herdenken is wat mij betreft ook bedoeld om kennis te delen en bewustwording te creëren over het koloniale en slavernijverleden. Als de gemeenschap zich niet bewust is van of geen kennis heeft van dit verleden doet een samenleving haar burgers tekort. Juist het herdenken en het bespreken van deze geschiedenis draagt bij aan de bewustwording van ieders menselijkheid en erfenis. Het blijvend erkennen van wat er is gebeurd zorgt ervoor dat we elkaar als samenleving beter begrijpen. Herdenken dient dus ook in het teken te staan van beter begrip voor elkaar waardoor het een bijdrage levert aan het verminderen van racisme, ongelijke behandeling en discriminatie.
Ongelijke behandeling en discriminatie zijn problemen waar we ook op de eilanden van Caribisch Nederland nog dagelijks mee te maken hebben. De eilanden zijn de laatste jaren qua samenstelling en herkomst van inwoners een diverse gemeenschap geworden. Bonaire verliest steeds meer, naar het gevoel van zijn oorspronkelijke inwoners, zijn unieke charme en identiteit. De veranderende samenstelling in de bevolkingsgroepen brengt ogenschijnlijk sociale en economische ongelijkheid met zich mee. Het heeft daarbij invloed op de traditionele normen en waarden van het eiland. Dit levert bij sommigen onvrede en gevoelens van ongelijkheid en benadeling op. Daarom is het belangrijk om onszelf steeds de vraag te stellen. Hoe kunnen wij collectief de verantwoordelijkheid gaan dragen voor een inclusieve samenleving?
Terugkijkend op het herdenkingsjaar kunnen we stellen dat er meerdere stappen zijn gezet in de goede richting. Ik noem er hier vier.
- Vandaag markeert de uitbreiding van de erkenning van Papiamentu als zijnde een officiële en wettelijk beschermde taal binnen Europees Nederland. Het ontstaan van Papiamentu is een direct gevolg van het koloniaalverleden en de slavenhandel waardoor deze taal een voornaamste testament is van ons gedeelde geschiedenis. Voor vele van de 350,000 sprekers van Papiamentu heeft de taal fundamentele waarde binnen culturele identiteit waardoor deze erkenning terecht gevierd mag worden.
- Vandaag markeert daarnaast een historisch moment bij de Raad van Europa in Straatsburg. Voor het eerst in het bestaan van deze raad opent er een tentoonstelling over het Nederlands slavernijverleden. De zesenveertig lidstaten van de Raad van Europa staan dus voor het eerst stil bij erkenning van dit verleden en tegelijkertijd bij de erkenning van het Papiamentu.
- Artikel 1 van de Grondwet is uitgewerkt in een aantal gelijkebehandelingswetten, die discriminatie verbieden. Die gelijkebehandelingswetten gelden tot op heden alleen in het Europese deel van Nederland. Maar hier komt verandering in. Met de invoering van deze wetgeving, de lokale anti-discriminatiemeldpunten en klachtbehandeling door het College voor de rechten van de mens wordt de bescherming tegen discriminatie op grond van, onder meer, ras, huidskleur, uiterlijk en achternaam op de eilanden vergroot. Het recht op gelijke behandeling wordt toepasbaar en handhaafbaar.
- Ook vandaag wordt de regeling voor maatschappelijke initiatieven voor de zes eilanden gepubliceerd. Het gaat om 33 miljoen euro voor de komende vijf jaar, middelen bestemd om aanvragen voor bewustwording en heling te stimuleren.
Ik dank u allen voor uw aandacht, voor het gezamenlijk herdenken maar vooral doordat we samen stappen zetten voor een inclusieve samenleving op Bonaire.
Spreeklijn 1 juli 2024
Nationale herdenking Nederlands slavernijverleden
Conceptdatum: juni 2024
Spreker: Waarnemend gezaghebber, Ingrid Sealy
Tijd: 9:50 – 9:53 (3 minuten spreektijd)
Taal: Nederlands of Papiamentu (N.B. onderstaande vanuit internetvertaalmachine)
Dames en Heren, Geachte Gasten, goedemorgen.
Honderdeenenzestig (161) jaar geleden, op 1 juli 1863, vond de wettelijke afschaffing plaats van de Nederlandse slavernij. Vandaag staan we hier samen om dit belangrijk moment in onze geschiedenis te herdenken. Dit is een dag van reflectie, van erkenning van het verleden, en van het vieren van de veerkracht en kracht van onze voorouders.
De keuze om deze toespraak in het Papiaments te houden is, net als bij de herdenking van vorig jaar, een bewuste keuze. Papiamentu is niet alleen een taal van schoonheid waarmee wij ons identificeren maar ook een taal die getuigt van de overlevingskracht van onze voorouders en van hun vermogen om door te zetten in samenwerking onder oneerlijke omstandigheden. Deze taal ontstond vanwege de slavenhandel en is als hoorbare overblijfsel door de eeuwen verweven in ons cultureel erfgoed. Papiaments is een samensmelting, een creooltaal met Portugese en West-Afrikaanse wortels en sporen van het Spaans, Nederlands, Arowaks en Engels. Met veel trots en met felicitaties aan Bonaire, Akademia Papiamentu en allen die een bijdrage hebben geleverd, kan ik vandaag mededelen dat de officiële erkenning van onze taal een feit is op Bonaire sinds januari 2024 en per vandaag ook in Europees Nederland.
Slavernij heeft diepe wonden achtergelaten in onze gemeenschap, wonden die generaties lang gevoeld zijn. Maar dit jaar, tijdens het Nederlands Herdenkingsjaar Slavernijverleden, hebben we niet alleen stilgestaan bij deze pijnlijke geschiedenis, we hebben ook naar de toekomst gekeken. We hebben het verhaal van onze voorouders herdacht, maar ook een pad gebaand voor een toekomst vol hoop en samenwerking gericht op maatschappelijke versterking.
Het herdenkingsjaar heeft in Europees Nederland en ook hier op Bonaire veel goeds opgeleverd. We hebben talrijke educatieve programma’s en tentoonstellingen gehad die niet alleen bewustzijn hebben gecreëerd, maar ook een gevoel van trots hebben aangewakkerd in onze gemeenschappen. Onze jongeren hebben verhalen gehoord van moed, van verzet, en van doorzettingsvermogen. Ze hebben geleerd dat hun identiteit geworteld is in de kracht van degenen die hen voorgingen.
Empowerment is een belangrijk kernwoord voor hoe wij met elkaar naar het heden en de toekomst kunnen kijken. Want we weten dat onze gemeenschap sterker wordt door samen te komen, door kennis en verhalen te delen en door onze cultuur te vieren. We hebben geleerd dat echte kracht ligt in onze eenheid en in het respecteren en waarderen van onze diverse achtergronden.
We richten onze blik op een toekomst waarin gelijkheid en rechtvaardigheid voorop staan. Een toekomst waarin iedere vrouw, man en kind gelijke kansen heeft om te slagen en te floreren. We moeten blijven werken aan het veranderen van maatschappelijke attitudes, het bevorderen van respect en het waarderen van ieder individu, ongeacht hun achtergrond.
Onze gemeenschap heeft laten zien dat we door samenwerking en wederzijds respect kunnen bouwen aan een betere toekomst. Laten we blijven streven naar een Bonaire waar iedereen zich thuis voelt, waar iedereen gelijke kansen heeft, en waar we onze diversiteit vieren als onze grootste kracht.
Vandaag herdenken we het verleden, maar laten we vooral de toekomst omarmen. Laten we blijven werken aan wederzijdse waardering, aan gelijke kansen, en aan het bouwen van een samenleving die recht doet aan de erfenis van onze voorouders. Samen kunnen we ervoor zorgen dat Bonaire blijft groeien en bloeien, en dat de lessen uit het verleden ons leiden naar een betere, rechtvaardigere toekomst.
Dank u wel.
Vertaling Papiamentu
Damas i Señor, Distinguí, bon dia.
Ciento-sesenta-un (161) aña pasá, riba 1 di yüli 1863, e abolishon di sklabitut Hulandes a tuma lugá. Awe nos ta aki huntu pa rekorda e momentu importante aki den nos historia. E ta un dia di reflekshon, di rekonosimentu di e pasado, i di selebrá e fuerze i valentia di nos antepasadonan.
E eskoho pa tene e charla aki den Papiamentu ta, meskos ku na e rekuerdo di aña pasá, un eskoho konsiente. Papiamentu no ta solamente un idioma di bunites, ku nos ta identifiká nos ku dje, pero tambe un idioma ku ta testiguá di e kapasitidat di sobrevivensia di nos antepasadonan i di nan abilidat pa sigui dilanti den kolaborashon bou di serkudat inkoreto. E idioma aki a nase pa motibu di komèrsio di slaaf i ta komo un resti auditivo tras di siglo den nos herensia kultural. Papiamentu ta un fushon, un idioma kreol ku rais Portugal i Afrika di West i rastonan di e Spaño, Hulandes, Arowak i Ingles. Ku hopi orguyo i ku felisidat pa Boneiru, Akademia Papiamentu i tur esnan ku a kontribuí, mi por bisa awo ku e rekonosimentu ofisial di nos idioma ta un realidat na Boneiru for di yanüari 2024 i for di awe tambe na Hulanda europeo.
Sklabitut a laga hèrida grandi den nos komunidat, hèrida ku ta sinti pa generashon. Pero e aña aki, durante e Herdenkingsjaar Slavernijverleden Hulandes, nos no a solamente para na e historia doló aki, nos tambe a wak na futuro. Nos a rekorda e historia di nos antepasadonan, pero nos a tambe habri un kamin pa un futuro yena di speransa i kolaborashon, enfoká riba fortalecemento sosial.
E Herdenkingsjaar a trese hopi kos bon na Hulanda europeo i tambe aki na Boneiru. Nos a tin diferente programa edukativo i ekshibishon ku no solamente a krea konsenshi, pero tambe a yena nos komunidat ku un sentimiento di orguyo. Nos hovenan a tende kuenta di kurashi, di resistensia, i di persisti. Nan a siña ku nan identidad ta aranká den e forsa di esnan ku a bai prome.
Empoderashon ta un palabra importante ku ta mustra kon nos por wak huntu pa e presente i futuro. Pasobra nos sa ku nos komunidat ta bira mas fuerte ora nos ta uní, ta partí konosementu i kuenta i ta selebrá nos kultura. Nos a siña ku forsa real ta den nos unidat i den respeptá i balorá nos diferente fondo.
Nos ta enfoká na un futuro kaminda igualdat i hustisia ta den promé lugar. Un futuro kaminda tur muhé, hòmber i mucha tin e mes oportunidat pa eksito i prosperá. Nos mester sigui traha riba kambia e aktitut sosial, promové respep i balorá kada individio, sin importa nan fondo.
Nos komunidat a mustra ku dor di kolaborashon i respep mutual nos por konstrui un futuro mihó. Laga nos sigui strivi pa un Boneiru kaminda tur hende ta sinti nan na kas, kaminda tur hende tin e mes oportunidatnan, i kaminda nos ta selebrá nos diversidad komo nos mayornan forsa.
Awe nos ta rekorda e pasado, pero laga nos prinsipalmente brasa e futuro. Laga nos sigui traha riba valorizashon mutual, riba igual oportunidatnan, i riba konstrui un sosiedat ku ta honra e erensia di nos antepasadonan. Huntu nos por asigura ku Boneiru ta sigui krese i florese, i ku e lesonan for di e pasado ta giah nos na un futuro mihó i mas hustu.
Masha danki.
