KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

KIKO TA PASANDO
GOBIERNU

Den un ambiente di riesgo mundial elevá Mester bini ku medida pa mas kresementu inklusivo i finansa públiko sostenibel

WILLEMSTAD/PHILIPSBURG – E manera ku Kòrsou i Sint Maarten a rekuperá di e pandemia,
ku mas forsa ku loke a antisipá, ta un muestra di resiliensia. E dos paisnan a logra mantené nan
kresementu ekonómiko stabil durante henter 2024 i, segun ta premirá, e kresementu ei lo sigui
den 2025. No opstante, insertidumbre grandi na nivel mundial, vulnerabilidat struktural i
preshon kontinuo riba finansa públiko por afektá e perspektiva di mediano plaso. ‘Pa
salvaguardá stabilidat ekonómiko i stimulá un kresementu sostenibel i inklusivo, ámbos
gobièrnu lo mester duna prioridat nareforma krusial den aparato públiko, spesialmente riba
tereno di salubridat i siguridat sosial, i hasi ekonomia mas resiliente kontra shòk eksterno’,
asina Presidente di Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, Richard Doornbosch, ta
rekomendá den Boletin Ekonómiko di CBCS pa mart 2025.
Kresementu lo kontinuá den 2025
Segun e último kalkulashonnan di Banko Sentral, kresementu ekonómiko di e union monetario a
aselerá na 2024. Na Kòrsou, kresementu di PIB real a subi te 5,5% den 2024, miéntras ku na Sint
Maarten el a moderá levemente te 3,5%. ‘E kresementu pa 2024 kalkulá pa ámbos pais ta basá riba
e desaroyonan ku a opservá den e tres promé kuartalnan di e aña ei i ta impulsá pa e bon
resultadonan den turismo i konstrukshon. Loke a impulsá e kresementu den konstrukshon ta un
oumento den invershon privá, pero tambe invershon públiko, spesialmente den proyekto di
infrastruktura’, Doornbosch a splika.
Pa loke ta trata futuro, ta premirá ku na 2025 kresementu lo kontinuá na ámbos pais di e union
monetario, aunke na un ritmo mas lento. ‘Banko Sentral ta proyektá un kresementu di PIB real di
3,2% pa Kòrsou, apoyá pa un nivel stabil di konsumo privá i kontinuashon di e proyektonan di
invershon públiko i privá ku ta en marcha kaba i esunnan ku ta planiá. Pa Sint Maarten, ta premirá
un ekspanshon ekonómiko di 2,6%, impulsá pa algun inisiativa nobo importante di invershon privá
den sektor di utilidat i infrastruktura di haf, i apoyá pa konsumo privá, danki na un bahada den
preshon inflashonario i un oumento den salario di empleado públiko’, el a sigui bisa.
Insertidumbre na nivel mundial ta sigui influensiá perspektiva ekonómiko
No opstante, presidente di CBCS ta atvertí ku, debí na sierto desaroyo internashonal i doméstiko,
ainda tin riesgo supstansial ku por afektá e perspektiva ekonómiko, i prinsipalmente den sentido
negativo. E probabilidat ku e riesgonan internashonal ei por materialisá a subi, ya ku e kambionan
importante den polítika ekonómiko i komersial di gobièrnu di Estádos Unídos por tin efekto
negativo indirekto, tantu pa ekonomia mundial komo pa nos union monetario. E maneho
komersial protekshonista ei por hiba na medida di represaya di sierto partner komersial importante,
i por asta eskalá i bira un guera komersial na nivel mundial. Un senario asina por okashoná traba
den kadena di suministro i oumento fuerte den preis internashonal di produkto básiko, ku na su
turno lo oumentá e preshon inflashonario na Kòrsou i Sint Maarten mas ainda.
Ademas, tin mas insertidumbre tokante kon lihé e bankonan sentral prinsipal, i spesialmente
Reserva Federal Estadounidense (Fed), lo fleksibilisá nan maneho monetario i ta vislumbrá un
posibel ampliashon di e sanshonnan di gobièrnu estadounidense kontra Venezuela. Esakinan ta
dos riesgo mas ku por tin efekto negativo riba desaroyo ekonómiko, finansiero i sosial den nos
union monetario. En kambio, un posibel de-eskalashon di e tenshonnan geopolítiko na Europa
Oriental, spesialmente komo resultado di e deliberashonnan entre Estádos Unídos, Rusia i Ukrania
pa yega na un sese di fuego, por hiba na un bahada den preis internashonal di energia i produkto
básiko, i baha e preshon inflashonario na Kòrsou i Sint Maarten.
Fuera di e riesgonan internashonal, den esfera doméstiko tambe tin riesgo ku por afektá Kòrsou i
Sint Maarten, entre otro, kondishon di wer ekstremo relashoná ku kambio klimátiko, retraso den
implementashon di reforma struktural i programa di invershon públiko, i e oumento di
preokupashon tokante si e sistemanan di salubridat públiko i seguro sosial di Kòrsou i Sint Maarten
ta finansieramente sostenibel riba término mediano.
Garantisá kresementu sostenibel apesar di reto aktual
Segun Doornbosch, e oumento den riesgo internashonal, kombiná ku e retonan na nivel
doméstiko manera sostenibilidat di finansa públiko, ta mustra riba e nesesidat di bini ku medida
spesífiko pa kombatí e vulnerabilidat di ekonomia chikitu i habrí manera di Kòrsou i Sint Maarten.
‘Pa redusí e riesgonan asosiá ku derecho di importashon i posibel konflikto komersial, e
negoshinan na Kòrsou i Sint Maarten mester diversifiká nan kadenanan di suministro pa dependé
ménos di merkado estadounidense. Gobièrnu di Kòrsou i di Sint Maarten por kontribuí na esaki,
fortifikando relashon komersial ku otro partner, por ehèmpel, trahando huntu ku CARICOM pa
promové e interesnan di nos region. Ademas, si promové produkshon lokal riba tereno di
agrikultura, energia renovabel i industria, esei por hasi nos ménos dependiente di eksterior i
kontribuí na mas empleo i kresementu’, Doornbosch a splika.
‘Pa kontribuí na un kresementu mas sostenibel i inklusivo, gobièrnu di ámbos pais lo mester
implementá un agenda integral di maneho pa atendé ku e vulnerabilidatnan di merkado laboral,
redusí burokrasia i kosto di hasi negoshi, i oumentá produktividat laboral. Komo un medida klave,
mester diversifiká ekonomia di ámbos pais, oumentando e kantidat di sektor ekonómiko i, na mes
momento, sigui fortifiká i bini ku inovashon den sektor di turismo. Fuera di esei, mester implementá
reforma na tempu den e sistemanan di salubridat públiko i siguridat sosial, komo un rekisito
indispensabel pa garantisá sostenibilidat di debe públiko tantu na Kòrsou komo na Sint Maarten
riba término largu’, el a sigui bisa.
Por último, un maneho prudente di debe i un kumplimentu ku e normanan presupuestario segun
e kuadro di supervishon finansiero lo yuda krea e espasio nesesario pa apsorbé shòk eksterno. ‘Si
implementá e rekomendashonnan akí kuidadosamente, nos union monetario lo ta kapas pa
enfrentá e retonan aktual ku éksito i garantisá un desaroyo sostenibel di finansa públiko i un
kresementu ekonómiko inklusivo’, asina Doornbosch a konkluí bisando.
E teksto kompleto di e Boletin Ekonómiko di mart 2025 ta disponibel riba wèpsait di CBCS na
http://www.centralbank.cw/publications/economic-bulletins/2025.
Willemstad, 28 di mart 2025
CENTRALE BANK VAN CURAÇAO EN SINT MAARTEN

 

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Discover more from KIKO TA PASANDO

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading