KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

KIKO TA PASANDO
GOBIERNU

CBCS ta publiká investigashon riba sostenibilidat di kuido na Kòrsou  Desaroyo demográfiko lo trese oumento drástiko den gastu di kuido médiko 

CBCS ta publiká investigashon riba sostenibilidat di kuido na Kòrsou 

Desaroyo demográfiko lo trese oumento drástiko den gastu di kuido médiko 

WILLEMSTAD/PHILIPSBURG — Sostenibilidat riba largu plaso di e sistema di kuido médiko na  Kòrsou ta ser menasá pa oumento di gastu komo konsekuensia di preshon demográfiko,  partikularmente enbehesimentu, segun un investigashon resien di Centrale Bank van Curaçao  en Sint Maarten (CBCS). E investigashon ta analisá dato di gastu médiko, ekonómiko i  demográfiko pa proyektá e gastu di kuido te ku 2050 bou di diferente senario. E resultadonan  ta kla: Si no tin reforma supstansial, Kòrsou lo enfrentá un oumento drástiko den gastu di kuido  segun outor Djuwensi B. Passial, spesialista riba tereno di análisis i investigashon ekonómiko  na CBCS.  

  

Durante mayor parti di e último dékada, gastu di kuido na Kòrsou a oumentá mas lihé ku inflashon  i mas lihé ku entrada di gobièrnu tambe. E desaroyo akí ta preokupante, ya ku e ta mustra ku nos  ta enfrentá sierto riesgo struktural. Ya kaba, Kòrsou ta dediká un parti relativamente haltu di su PIB  na kuido. Nos nivel di gastu di kuido ta manera di un ekonomia riku, siendo ku den nos kaso, e  espasio ku gobièrnu tin riba presupuesto ta limitá. Na mes momento, poblashon ta embehesiendo  rápidamente. Pa 2050, ta premirá ku e porsentahe di persona riba 65 lo a bira kasi dòbel i e asina  yamá ‘tasa di dependensia di poblashon mayor di edat’ lo a baha drástikamente di 3,9 pa 2,0. Tasa  di dependensia di poblashon mayor di edat ta mustra kuantu persona di edat laboral (15–64 aña)  tin pa kada persona di 65 aña òf mas. Ora e tasa ei baha, esei ta indiká ku tin ménos trahadó pa  sostené kada persona di edat. E situashon ei ta trese mas preshon pa kuido médiko i finansa  públiko.  

  

Gráfiko: Desaroyo di tasa di dependensia di poblashon mayor di edat na Kòrsou 

* Proyekshonnan di Ofisina Sentral di Statistik Kòrsou (CBS) 

E proyekshonnan ta indiká ku, si tene kuenta ku e kambionan demográfiko so, ya kaba gastu di  kuido lo oumentá ku 41–42% pa 2050. Si bo tene kuenta ku oumento di preis tambe, e oumento  ta bula 140%. Embehesimentu di poblashon ta pone ku kada bes mas tantu persona tin mester di  kuido i ku e kuido ta bira kada bes mas kostoso. Mas i mas, e gastunan ta bai na e grupo di edat  mas haltu. 

Pa realisá e investigashon akí, a traha ku un modelo ku ta mustra kon e gastunan di kuido lo  desaroyá pa diferente grupo di edat atraves di tempu. E gruponan di edat (asina yamá ‘cohort’) ta  partí den hòmber i muhé i kada grupo ta kubri sinku aña. E struktura di edat di nos poblashon den  futuro ta basá riba proyekshon demográfiko di Ofisina Sentral di Statistik Kòrsou (CBS). Despues, a  usa dato di gastu di kuido, ku SVB a suministrá, i a proyektá kon e gastunan akí lo desaroyá den  dos diferente senario: unu kaminda ta e faktornan demográfiko so ta kambia i un otro senario ku  ta tene kuenta ku oumento di preis tambe. E metodologia akí ta duna un bista sistemátiko pero  reservá di e preshon di gastu di kuido na Kòrsou den futuro. 

Tambe, e investigashon ta proponé tres medida di maneho pa enfrentá e retonan akí. Di promé,  atraé inmigrante di edat laboral pa asina tin mas persona ku ta kontribuí. Di dos, kontrarestá e  oumento di gastu di kuido mará na edat, mediante un strategia di salubridat nashonal basá riba  prevenshon. Lo mester konsentrá riba diagnósis trempan, bida salú i un kuido den kua apoyo di  komunidat ta hunga un ròl mas grandi. Di tres, amplia e base di entrada pa kuido. Lo mester  introdusí mekanismo hustu di kontribushon personal i impuesto relashoná ku salú, pa yega na un  modelo di finansiamentu mas resiliente i hustu. 

Apesar ku e investigashon no ta unkluí kuido di durashon largu (AVBZ) ni inovashon médiko, ku  por oumentá kosto mas den futuro, ta bisto ku Kòrsou su sistema di kuido ta pará na un momento  krítiko. Mester tuma medida ku determinashon pa garantisá ku nos futuro generashonnan por tin  akseso na kuido di kalidat, riba un base hustu.  

Un danki ta bai na SVB pa e datonan tokante gastu di kuido ku a ser usá pa e análisis akí. E rapòrt di e investigashon ta disponibel na https://www.centralbank.cw/functions/research.  

Willemstad, 14 di ougùstùs 2025 

CENTRALE BANK VAN CURAÇAO EN SINT MAARTEN

 

Share this page to Telegram
639114718427035"
639114718427035"