Fasilita pèrmit di trabao pa 20 mil indokumentádo pa subi AOV.
Fasilita pèrmit di trabao pa 20 mil indokumentádo pa subi AOV.
Konforme PAR su agenda i liña di pensamentu durante kampaña ultimo PAR ta propone na Gobièrnu di Kòrsou pa evalua i inventarisa introdukshon di un periodo di grasia durante seis (6 luna) pa kwa durante e periodo di grasia aki un eksepshon lo konta riba ehekushon di: Ordenansa di Pais tokante Trabaou pa Stranheronan (Landsverordening Arbeid Vreemdelingen(Lav)), Dekreto di Pais tokante pèrmit di trabao
(Landsbesluit, houdende algemene maatregelen ter uitvoering Lav, tewerkstellingsvergunning) i Ordenansa di Pais tokante Atmishon i Ekspulshon (Landsverordening Toelating en Uitzetting).
Kontrali na e desolushon parsial di e moratorio ya anusiá dor di Gobièrnu pa sierto trabaonan, PAR su proposishon ta pa durante e periodo di grasia di PAR duna tur indokumentádo ku ta presente riba suela di teritorio di Pais Kòrsou -ku ta trahando kaba- e posibilidat pa registra su mes libremente (sin posibilidat di ekspulshon), voluntariamente i sin kastigu, na Departamentu di Imigrashon di Kòrsou i pa despues di un eskrutinio fasilité un pèrmit di trabao. Gobièrnu a indika den e ultimo relato di avanse den ehekushon di e Pakete di Pais di a logra resultado positivo pa ku e proseso di otorgamentu di pèrmit di trabao. E prososishon di PAR ta inkluí ku e proseso di otorgamentu di pèrmit realmente mester kana mas
diligente ku loke ta e kaso usualmente.
E proposishon di PAR ta un solushon pa:
1. Amplia i garantisa e base di hendenan ku ta aporta na prome luga na e fondo di AOV (penshun di behes basiko) i otro fondonan di seguronan sosial, mediko i na impuesto,
2. inventarisa e kantidat di indokumentádonan eksistente riba teritorio di Pais Kòrsou ku ta trahando kaba,
3. na un manera kontrolá i humanamente garantisa integrashon responsabel di indokumentádonan den komunidat di Kòrsou.
Na e momento ku e indokumentádo hasi uso di e periodo di grasia i registra su mes, PAR ta konsidera pa fasilta ku e indokumentado mes ta responsabel pa kubri gastunan di su pèrmit di trabao. Esaki PAR ke
propone pa evita ku terseranan por hasi mal uso, ekstorshoná, abusá, i ultrahá e indokumentádo ku awor aki posiblemente ta registra na Pais Kòrsou. Tambe den praktika ta demostra ku den hopi kaso e
indokumentádo ta trahando riba su mes ò ta su propio doño di trabao sin ta kumpliendo ku e leinan ariba menshoná.
Despues di registrashon e indokumentádo ku a solisita pa registra lo pasa un proseso laboral di skrinen abase di nivel di edukashon, konosementu, eksperiensia i tipo di trabaou(nan) ku e ta hasiendo ò por
hasi prome fasilité un pèrmit di trabao, teniendo na kwenta e nesesidat laboral di nos Pais, tantu awor’aki komo pa futuro abase di desaroyo ekonomiko.
Despues di pasa e skrinen aki eksitosamente lo fasilitá e indokumentádo un pèrmit di trabao pa un montante di 1.500 florin pa aña (igual na un montante rasonabel di 125 florin pa luna). E pèrmit lo ta
balido pa un periodo inisial di 3 aña, esaki na analogia di nos hermana isla Aruba.
PAR ta kalkula, saliendo for di un konteo di 185,488 habitante konforme ‘United Nations Worldometer population of Curaçao (per 24 August 2025)’ i un konteo di ‘Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao
(per 1 Januari 2025)’ di 156.115 persona registrá na Kòrsou, lo tin mas o menos un total di 30 mil indokumentádo (29.373) na Kòrsou. Kitando e adolesentenan (mucha) ku no ta den estado pa traha ahinda (22,5%) i personan di edat avansá konsiderá riba 65 aña ku no por traha mas ò no ta traha mas (9,9%) por kalkula ku un kantidat di +/- 20 mil indokumentádo por traha (i di kwa un gran parti ta traha
kaba). E repartishon demografiko usá ta di ECLAC (2024).
Tur persona ku por traha mester por traha, sea part-time ò full-time. Trabao ta e prome kondishon pa risibi un pèrmit di trabao.
Ku e proposishon i kalkulonan ariba menshoná di PAR, Kòrsou por genera maksimo 30 miyon florin riba un base anual i 300 miyon e proksimo 10 añanan na posibel pèrmit ku e 20 mil indokumentádonan ku ta traha na Kòrsou na e momentu aki di un manera ilegal. Saliendo for di un salario mediano pa persona pa luna na Kòrsou di 2.500 florin ( CBCS), e 20 mil indokumentádonan ku ta traha aki por genera -si fasilita nan un pèrmit di trabao- un total di 90 miyon (6% trahadó + 9% doño di trabao (SVB)) florin pa aña na e fondo di AOV, pues 900 miyon florin den 10 aña na e fondo di AOV.
PAR lo presenta den un próksimo komunikado pa ku legalisashon i integrashon responsabel di indokumentadónan, su plan kon pa akapará muchanan indokumentá i yunan di indokumentádonan i indokumentádonan di edat avansa. Den e kwadro aki PAR a buska kontakto ku Human Rights Defense Curaçao (HRDC) pa skucha nan pensamentu i pa bai e diskushon nashonal tokante e topiko aki huntu ku
e proposishon pa fasilitá pèrmit di trabao pa indokumentádonan komo parti di un plan total di integrashon responsabel di indokumentádonan den komunidat di Kòrsou.

Luigi Faneyte
Kolaborador di frakshon PAR