KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

GOBIERNU

De positie van ongedocumenteerden in Curaçao: Financiële, maatschappelijke en gezondheidskundige overwegingen. 

De positie van ongedocumenteerden in Curaçao: Financiële, maatschappelijke en gezondheidskundige overwegingen. 

(versie 0.5, 10 mei 2025) 

  1. Inleiding 

Dit memo heeft tot doel inzicht te geven in enkele aspecten van ongedocumenteerde personen in Curaçao. Onder ongedocumenteerd wordt in dit memo verstaan: ‘Personen die zonder geldige verblijfstitel en/of werkvergunning in Curaçao verblijven’. Hierbij wordt primair ingegaan op de beleidsterreinen van de Minister van Financiën/ GMN. Een oplossing kan echter alleen worden gerealiseerd in samenwerking met andere ministeries, primair het ministerie van SOAW (werkvergunningen) en het ministerie van Justitie (verblijfsvergunningen). Hoewel de formele verantwoordelijkheid voor dit vraagstuk bij de Ministers van SOAW en Justitie ligt, beoogt dit memo bij te dragen aan de beleidsdiscussie door de financiële, gezondheidskundige en maatschappelijke impact vanuit het perspectief van Financiën en GMN te schetsen. De urgentie is hoog, niet alleen vanuit financieel en gezondheidsperspectief maar niet in de laatste plaats om sociale en humane redenen. Vanuit het Ministerie van Financiën/ GMN is ondersteuning beschikbaar op gezamenlijk tot oplossingen te komen. De huidige situatie vraagt om politieke moed en samenwerking tussen ministeries. Dit memo biedt input om dat gesprek te starten. 

  1. Aantal ongedocumenteerde personen in Curaçao 

Het beschrijven van de impact van ongedocumenteerden op de Curaçaose samenleving begint met het vaststellen van de omvang hiervan. Dat is direct ook een uitdaging want van deze groep is geen sluitende registratie beschikbaar. Volgens het “Plataforma de Coordinación Interagencial para Refugiados y Migrantes de Venezuela”, is het aantal Venezolaanse per november 2024 in Curaçao ongeveer 11.6001. Amnesty International (2023) geeft aan: “It is estimated that 17,000 Venezuelans live with irregular migratory status on the island2.” Hierbij gaat het slechts om de Venezolaanse immigranten, dus exclusief andere nationaliteiten. Deze aantallen geven enige indicatie van de omvang van de populatie ongedocumenteerden 

  1. Financieel: Derving belastingen en sociale premies 

Vanuit het Minister van Financiën bezien is de derving van opbrengsten van belastingen en sociale premies één van de meest concrete aspecten van ongedocumenteerde arbeiders. Bij de controles die door de Stichting Overheidsbelastingaccountantsbureau (SBAB) worden uitgevoerd wordt veelvuldig vastgesteld dat voor de aanwezige ongedocumenteerde 

1 R4V América Latina y el Caribe, Refugiados y Migrantes Venezolanos en la Región –Noviembre 2024.2 Amnesty International: ‘Curaçao: Authorities still detaining Venezuelans and denying them protection’. 

werknemers geen belastingen en sociale premies worden afgedragen. Ook vluchten werknemers vaak op het moment dat het controleteam arriveert. Zoals bekend wordt sinds het aantreden van het kabinet Pisas 2 in juni 2021 sterk ingezet op het verhogen van de compliance ten aanzien van de fiscale verplichtingen. Dit beleid zal door het kabinet Pisas 3 worden voortgezet. Hierbij wordt van alle werkgevers verwacht dat zij de verschuldigde belastingen en premies inhouden en afdragen. De belastingdienst faciliteert dit door het verstrekken van Cribnummers, ook aan niet- ingezetenen en ongeacht de verblijfsstatus van de persoon. Werkgevers zullen echter niet snel een werknemer in hun salarisadministratie opnemen die niet over een geldige werkvergunning beschikt. Beargumenteerd kan worden dat de in Curaçao aanwezige personen zonder werkvergunning toch over enige vorm van inkomen moeten beschikken. Zij hebben immers behoefte aan onderdak en voedsel. Over dit inkomen worden alleen geen belastingen en sociale premies ingehouden en afgedragen. Om een benadering te kunnen maken van de derving van opbrengsten uit hoofde van arbeid door ongedocumenteerden, is het wettelijk minimumloon als uitgangspunt genomen. Veel ongedocumenteerde werknemers verrichten immers laag- of ongeschoolde arbeid ongeacht het opleidingsniveau in hun land van herkomst. Over het minimumloon hoeft geen loonbelasting te worden ingehouden maar zijn wel sociale premies verschuldigd. 

De verschuldigde premies op jaarbasis op basis van het wettelijk minimumloon per 1 januari 2025 zijn in Tabel 1 samengevat: 

Tabel 1. Verschuldigde premies bij minimumloon. 

Bron: Data van Ministerie van SOAW en SVB. 

Voor een werknemer met minimumloon is op jaarbasis een bedrag van Cg 7,454 aan sociale premies (excl. ZV/OV) verschuldigd. Hoewel dit op individueel niveau beperkt lijkt, is het

collectieve effect aanzienlijk. Op basis van de eerder genoemde inschattingen van het aantal ongedocumenteerden in Curaçao, zijn in Tabel 2 zijn 3 scenario’s uitgewerkt op basis van respectievelijk 11,600, 15,000 en 17,000 ongedocumenteerden: 

Tabel 2. Derving premie-opbrengsten per jaar (3 scenario’s). 

Tabel 2 maakt duidelijk dat ongeacht de exacte omvang van het aantal ongedocumenteerden in Curaçao, het bij de derving van de opbrengsten van sociale premies in alle gevallen om een substantieel bedrag gaat. Gezien de druk die momenteel staat op de sociale fondsen, is het op enige wijze kunnen innen van sociale premies bij de groep ongedocumenteerde werknemers van groot belang. 

Figuur 1 is samengesteld op basis van de gegevens uit de verzamelloonstaten die door de belastingdienst van werkgevers en pensioenverzekeraars zijn ontvangen: 

Figuur 1. Aantal werknemers en gepensioneerden per belastingjaar. 

Bron: Belastingdienst Curaçao. 

Figuur 1 toont dat het aantal gepensioneerden jaarlijks structureel toeneemt van 43.900 in 2018 tot 50.800 in 2023. Een stijging van 15,7%. Bij de werknemers is daarentegen geen stijging

zichtbaar. Terwijl de economie van Curaçao in de jaren 2021-2023 volgens het CBS3 met respectievelijk 4,2%, 7,9% en 4,2%, dus in totaal met 16,3% is gestegen, heeft dit volgens Figuur 1 niet geleid tot een stijging van de formele werkgelegenheid. Dit is enerzijds een indicatie van de ernst van de omvang van de informele sector, en tevens een bevestiging dat actie moet worden ondernomen om alle in Curaçao woonachtige personen naar draagkracht een bijdrage te laten leveren aan de sociale fondsen. De verhouding tussen werkenden en gepensioneerden verslechtert momenteel per jaar. Als wordt uitgegaan van de gegevens in Figuur 1, dan is sprake van een verloop van 1 gepensioneerde per 1,7 werknemers in 2018 tot 1 gepensioneerde per 1,2 werknemers in 2023. Het legaliseren van ongedocumenteerden kan een belangrijke bijdrage leveren aan het verbeteren van de verhouding tussen werkenden en gepensioneerden bij een toch al sterk vergrijzende populatie. 

  1. Gezondheidszorg: Kosten gezondheidszorg ongedocumenteerden Op grond van de wet, artikel 21 van de Landsverordening Zorginstellingen heeft het Land Curaçao bepaald dat een ziekenhuisvoorziening (waaronder CMC) verplicht is de opvang van patiënten die zich voor spoedeisende medische hulp tot de ziekenhuisvoorziening wenden, te allen tijde op doeltreffende wijze te verlenen. Het Land Curaçao is verder op grond van de Staatsregeling en internationale verdragen verantwoordelijk voor het geven van urgente medische zorg aan onverzekerden, waaronder al of niet gedocumenteerde, al of niet ingeschreven, legaal of illegaal in het land verblijvende personen. Nu het Land het CMC verplicht om spoedeisende medische hulp/- zorg aan onverzekerden en ongedocumenteerden te verlenen, is het Land verantwoordelijk om deze zorgkosten te dragen. Deze kosten bedragen over de jaren 2019 tot en met 2022 Cg 19,6 miljoen4, oftewel zo’n Cg 6,5 miljoen per jaar. Zoals uit de voorgaande paragraaf over de derving van belasting- en premieopbrengsten blijkt, zouden ongedocumenteerden een bijdrage kunnen leveren van tientallen miljoenen aan het BVZ-fonds en daarmee hun zorgkosten die momenteel zo’n Cg 6,5 miljoen per jaar bedragen, kunnen dekken. Hierbij moet worden opgemerkt dat ‘vergunningsplichtigen’ sinds 2014 niet meer tot de kring van verzekerden van de BVZ behoren, maar zich particulier moeten verzekeren. De effecten van het eventueel uitbreiden van de kring van verzekerden met vergunningsplichtigen zou in dit kader nader moeten worden onderzocht. 

Het feit dat ongedocumenteerden geen toegang hebben tot de reguliere zorg, heeft tevens tot gevolg dat zij vaak langer dan noodzakelijk met bepaalde kwalen blijven rondlopen. Dit kan uiteindelijk tot hoge zorgkosten leiden. In het geval van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s) bestaat het risico dat de verspreiding hiervan langer doorgaat ten opzichte van wanneer men eenvoudig toegang zou hebben tot SOA-tests. Dit verspreidingsrisico beperkt zich niet alleen tot de zogenaamde ‘sex-werkers’ maar raakt ook de ongedocumenteerden die in andere branches werkzaam zijn. Toegang tot de reguliere zorg door de huidige groep 

3 https://www.cbs.cw/economy-0

4 De regering geeft CMC liquiditeitssteun van NAf 19.6 miljoen ter dekking van onder andere de gemaakte zorgkosten van onverzekerden over de periode van 2019 – 2022 – KIKO TA PASANDO 

ongedocumenteerden onder de dekking van de basisverzekering ziektekosten (BVZ) te laten vallen, kan dit risico beperken. 

  1. Sociale zekerheid, arbeidsmarkt, economische groei en veiligheid Migratie in zijn algemeenheid heeft een grote invloed op de Curaçaose samenleving. Migratie is een vraagstuk waar landen wereldwijd mee kampen. Er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar de voor- en nadelen van migratie. Zoals eerder aangegeven beperkt dit memo zich tot de beleidsterreinen van de Ministeries van Financiën en GMN. Feit is echter wel dat de bevolking van Curaçao al enkele jaren krimpt en tevens vergrijst. Dit zet een grote druk op de houdbaarheid van de sociale zekerheid. Een steeds kleiner deel van de bevolking moet zorgdragen voor pensioenen en zorgkosten van een steeds ouder wordende bevolking. In Figuur 2 is de ontwikkeling van de bevolking van Curaçao over de periode 2001-2023 weergegeven op basis van de cijfers van het CBS: 

Figuur 2. Bevolking Curacao volgens bevolkingsregister (2001-2023). 

 

Bron: CBS Curaçao. 

De krimpende bevolking heeft ook zijn weerslag op de (loon-)belasting- en premie-opbrengsten op lange termijn. Migratie kan een positieve bijdrage leveren aan de groei van de bevolking en daarmee tevens bijdragen aan economische groei en de houdbaarheid van het sociale zekerheidstelsel. Ongedocumenteerde migranten bevinden zich voornamelijk in de leeftijdscategorie waarin zij nog productief zijn, dit gezien het feit dat zij geen aanspraak kunnen maken op sociale voorzieningen op Curaçao. Het legaal kunnen werken op Curaçao draagt niet alleen bij aan de verhoging van de belasting- en premie-opbrengsten maar draagt tevens bij aan een ‘level playing field’ ten opzichte van de eigen bevolking omdat werkgevers voor deze migranten dan ook belastingen en premies moeten inhouden en afdragen en arbeidswetgeving ook op de migranten van toepassing is. Voor de investeerders op het eiland

betekent dit dat zij legaal gebruik kunnen maken van deze groep werknemers om in moeilijk vervulbare vacatures te voorzien. De beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel kan daarmee een positief effect hebben op nieuwe investeerders en tevens op het ‘product Curaçao’ als bestemming voor toeristen. 

Voor de populatie migranten die momenteel vaak al jaren in onzekerheid leeft betekent legaal mogen werken een belangrijke stap naar een betere toekomst. Niet legaal mogen werken brengt het risico van (seksuele) uitbuiting met zich mee. Gezien ons eigen verleden mogen wij hier de ogen niet voor sluiten. Wij vieren jaarlijks op 17 augustus onze bevrijding van de slavernij en kunnen niet op hetzelfde moment toestaan dat vormen van moderne slavernij zich voordoen onder onze ogen. Ieder mens heeft recht op een menswaardig bestaan. De sociale onzekerheid van migranten heeft tevens tot gevolg dat men soms geen andere uitweg ziet dan crimineel gedrag of prostitutie, zaken die een negatieve impact hebben op onze samenleving. Het bieden van perspectief aan iedereen binnen de Curaçaose samenleving is iets dat op alle mogelijke manieren moeten worden nagestreefd en waaraan Curaçao zich via de Sustainable Development Goals5 van de Verenigde Naties heeft gecommitteerd. Het terugdringen van armoede, honger, en gezondheidsrisico’s maken hier onderdeel van uit. Vandaar dat het van belang is het vraagstuk van de ongedocumenteerden nu gezamenlijk en met voortvarendheid op te pakken. 

  1. Conclusie 

De hierboven geschetste inzichten tonen aan dat het legaliseren van (een deel van) de ongedocumenteerde bevolking niet alleen een humane keuze is, maar ook bijdraagt aan een rechtvaardiger, financieel houdbaar en gezonder Curaçao. Het ministerie van Financiën/ GMN is bereid samen met de verantwoordelijke ministeries de dialoog hierover aan te gaan, en bij te dragen aan duurzame en gedragen oplossingen voor dit urgente maatschappelijke vraagstuk. 

Geraadpleegde bronnen: 

5 https://www.curacao2030.cw/

639114718427035"
639114718427035"