DIA MUNDIAL DI OSEANO KUIDA I PROTEHA NOS OSEANO

DIA MUNDIAL DI OSEANO KUIDA I PROTEHA NOS OSEANO
Willemstad – Dia 8 di yüni 2017, Nashonnan Uní ta selebrá Dia Mundial di Oséano ku e aña aki ta karga e lema ‘Our Oceans, Our Future’, nos oséanonan ta uni tur nashon na mundu pues ta nos responsabilidat pa kuida i protehá nan awe pa nos futuro generashonnan por hasi mihó uso di dje mañan. Komo parti di e ‘Sustainable Development Goals (SDGs), e Metanan di Desaroyo Duradero, henter mundu aktualmente ta duna èkstra atenshon na SDG 14 ku ta pa mehorá konservashon i uso di oséano. Gobièrnu di Kòrsou tambe ta para ketu riba e ròl importante ku SDG14 tin tantu internashonalmente komo lokalmente manera tratá den e Plan Nashonal di Desaroyo (NDP). Ta esensial pa duna atenshon na konservá e bunita laman ku ta rondoná Kòrsou pa aktual i futuro desaroyo di nos nashon.
Aktualmente un delegashon multiministerial ta representa na e Konferensha di Oséano ku ta tuma lugá di 5 pa 9 di yüni na sede di Nashonnan Uní. Kada pais ta haña oportunidat di entregá kompromisonan boluntario (voluntary commitments) ku no ta mará na obligashon hurídiko pero ta mas bien un ekspreshon di un ambishon. Asina, durante e konferensha aki, Gobièrnu di Kòrsou a hasi uso di e oportunidat pa profilá Kòrsou komo líder den Karibe riba área di siensia marítimo i inovashon. Esaki basá riba e akuerdo di koperashon resien firmá entre Gobièrnu di Kòrsou, CARMABI i Curaçao Marine Research Centrum.
Otro aspekto krusial ku durante e konferensha a keda presentá ta e kolaborashon entre Gobièrnu di Kòrsou i WAITT Institute ku ta enserá diseñá maneho di oséano sostenibel. Parti di e maneho aki lo inkluí e manera kon ta apliká un sistema di maneho di kosta pa awanan di Kòrsou. Esaki tambe den e mesun liña di pensamentu ku e Plan Nashonal di Desaroyo (NDP, p. 18) ku ta menshoná e importansha di un medio ambiente sostenibel pa Kòrsou komo isla. Pues tantu lokalmente komo internashonalmente nos por tuma nota ku maneho di oséano (ref i kosta) ta bini dilanti den NDP, proyekto Maneho integral di awa i SDG 14 den konekshon ku SDG 6 ku ta regardá awa pa konsumo humano.
‘Mantené i hasi uso di oséano, lamannan i rekursonan marino di un forma sostenibel’ ta un di e puntonan di lansa di Gobièrnu (Akuerdo di Gobernashon 2017-2021, p. 31). Pues awor ku e tópiko di Oséano ta haña atenshon internashonal, ta un bon momentu pa Kòsou wak bèk riba e proyektonan relatá na oséano ku ta(bata) eksitoso pero tambe figa bista riba futuro proyekto ku ta benefisiá e parti aki di nos naturalesa. Den realisá esaki ta esensial pa lokalmente nos partnernan ta kompartí vishon pero tambe pa hasi mihó uso di e konosementu rondó di oséano ku ya kaba tin na Kòrsou i den Reino. Mas aún partisipá na konferenshanan internashonal ta brinda un oportunidat úniko pa konektá ku otro paisnan ku tambe ta kompartí reto i oportunidatnan similar.
Den koperashon interministerial entre otro ku partnernan lokal, NGOs, partnernan den komersio, Gobièrnu di Kòrsou ta determiná pa huntu yega na un maneho di oséano ku mihó ta protehá i sirbi e metanan ligá na oseano ku ta stipulá (ambiental, (sosio)ekonómiko, turístiko, ets.) Nos kada unu komo siudadano, tin e responsabilidat di kuida nos laman, sea ta dor di no tira plèstik abou ku despues por bai den nos laman òf dor di usa e laman konsiente ku ta un herensia grandi pa futuro generashonnan.
