KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

GOBIERNU

Minister Javier Silvania Speech 13 maart 2023 Gasoline

Un bon tardi na tur hende ku ta skuchando nos via di kualke medio di komunikashon of media sosial.
Ata nos tur akiden atrobe, pa e mes un topiko, ku den e tempu aki ta hopi kritiko. Bia pasa nos a trate, pero no ta tur hende a kompronde. Hinter pueblo ta sufri bou di e situashon i nan ta angela pa nos traha huntu pa asina drecha nos nashon!
Naturalmente ku konforme artikulo 57 di nos areglo di estado, ministernan ta duna parlamento e informashonan nesesario pa parlamento por hasi nan trabou. Esaki ta sirbi tambe pa pueblo por ta na altura di lokual e minister ta hasiendo pa drecha e situashon di nos pais. Mirando e interes inmenso ku hinter pueblo tin pa e kalidat i preis aktual di gasoline, nos komo mandatario tin e deber pa buska tur informashon posibel riba e topiko aki i kaminda por, nos mester enkurasha tur nos koleganan pa nan sigi hasi tur lokual ta posibel pa adelanto di nos pueblo. Anto pueblo ta verwacht ku su representantenan den parlamento i tambe nos komo ministernan den gobiernu, no solamente ta delibera den e sala di e parlamento aki of den Raad van Ministers. Nó, pueblo ta verwacht ku nos ta delibera di un forma skerpi, sea personal of por eskrito, tur ora i tur momento pa adelanto di Korsou! Si nos no hasi esaki, nos ta fayando ku e konfiansa ku nos pueblo a deposita den nos. Nos pueblo ke sali for di e sirkulo visioso ku e ta aden pa años kaba, pesei pueblo ta verwacht mas di nos komo minister i parlamentario. Nos no mester kere ku djis kumpli ku e formalidatnan di artikel 57 di nos areglo di estado of delibera algun bia den Raad van Ministers ta sufisiente. Nos tin ku realisa ku pueblo ke pa nos tur ta mas aktivo, pueblo ke pa nos hasi nos maksimo esfuerso pa asina nos dushi pais por konose viktoria! Mi ta habri pa risibi konseho i komentario di hinter nos dushi pueblo i delibera tur momento ku ta nesesario ku kada parlamentario i mandatario, sea personal of por eskrito. Mi ta spera ku kada un di nos por ti e mesun aktitut aki pa asina hiba nos pais dilanti.
Pa loke ta e topiko di awe, mi ta enfatisa ku kada minister tin nan mes responsabilidat, esei a wordu establese ora ku a reparti kartera na momentu ku a forma gobiernu. Den kuadro di preis di kombustibel ami ta responsabel pa e impuestonan ku ta wordu kobra, esta akseins i OB, mientras mi kolega minister Cijntje, ta responsabel pa e kalidat di kombustibel i e diferente rekargonan ku tin riba e preis di kumbustibel. Esakinan ta konsisti di e marge pa e proyekto B3, e Curoil marge i e dealermarge ku tur doño di pomp ta haña. Pero esei no kemen ku un kolega no por konsehami of delibera ku mi enkuanto e impuestonan riba preis di gasoline. Mi tin sigur ku mi kolega minister Cijntje tampoko lo tin problema si akaso tin hende ku ke delibera ku mi kolega enkuanto e rekargonan ku tin riba kumbustibel. Den e kuadro ei minister Cijntje i ami ta deliberando riba tur komponente den e preis di kombustibel, tantu e impuestonan komo e rekargonan. Huntu nos lo sigi delibera pa adelanto di Korsou.
Mi a tende diferente hende ta remarka ku posibelmente tin un montante di NAf 34 miyon ku a wordu kobra di mas na impuesto. Lagami duna un relato de ke se trata pa asina kada hende por ta miho informa. Mi kolega minister Cijntje a remarka ku for di aña 2018 e gobiernu anterior a tuma un desishon den konseho di minister enkuanto kobramentu di impuesto riba kombustibel anto ku esaki no ta kuadra ku leinan vigente. Riba petishon di minister Cijntje, Duana i Inspectie, den deliberashon ku e belastingadviseur di Curoil a hasi algun kalkulashon. E kalkulashon aki a tuma luga di un forma diferente for di lokual Raad van Ministers a disidi na aña 2018. E kalkulashon tabatin komo meta pa kontrolá kuantu e impuesto riba benta i derechi di importashon lo mester tabata segun aplikashon di lei kompará ku lokual ku Curoil a paga na belasting a base di e raadsbeslissing di 2018. E kaklulashon preliminar a resulta den un probabel NAf 34 mion florin ku for di 2018 te ku mei 2022 a wordu kobra di mas. Enkuanto e punto aki mi tin e sigiente remarkenan:
1. Manera mi a bisa kaba e kalkulashon di e NAf 34 miyon a wordu hasi door di Douane i Inspectie huntu ku e konsehero di Curoil. Esnan ku ta responsabel pa supervisá e aplikashon korekto di lei fiscal i e kalkulonan ku ta wordu hasí den Ministerio di Finansas ta e Sektor di Asuntunan Fiskal i e Sektor di Maneho Finansiero i Maneho di Presupuesto. E 2 sektornan menshoná mester kontrolá si akaso e kalkulashon di e NAf 34 miyon ta korekto I si e puntonan di salida ku a husa (uitgangspunten) ta kuadra. Ta pa e motibu aki mes, mi a disidi di prolongá e Medidanan Temporal di mitigashon di preis di kombustibel pa un di tres biaha te ku 31 di mart 2023. E resultadonan di e investigashonnan aki lo wordu diskuti den e proksimo 2 siman ku minister Cijntje i Konseho di Minister.
2. Si akaso konseho di Minister aktual disidi di retira kualke un desishon di pasado, mester pensa hopi bon prome bo disidi di hasi esaki ku forsa retroaktivo. Tambe mester tene kuenta ku tur e puntonan di salida ku e gobiernu anterior a evalua den prome ku nan a tuma nan desishon na 2018. Un pregunta ku nos mester hasi nos mes ta: Kiko anulashon di un raadsbeslissing di pasado ku forsa retroaktivo lo nifika pa nos rechtszekerheid. Laga nos pensa bon, prome nosh abri e pandora-box aki.
3. Si akaso yega na e konklushon pa anulá e raadsbeslissing di 2018 ku forsa retroaktivo, algu ku mi ta kere ku nos mester pensa hopi bon prome ku nos hasiele, mi ta di opinion ku mester hinka den e kalkulashon di e posibel NAf 34 miyon e echo ku gobiernu a duna pueblo NAf 27 miyon bek kaba den e periodo mei 2022 – December 2022. Plus NAf 3 miyon den e periodo 1 januari 2023 – 31 maart 2023. Inkorporashon di e NAf 30 miyon den e kalkulo di e posibel NAf 34 miyon lo kuadra presis ku e spiritu di e rekorte temporal di e 17 cent pa e proyekto B3. Minister Cijntje a informami ku a pone e 17 cent di e proyekto B3 on hold door di laga Curoil I RdK prefinansia esaki paar di luna pa despues hinkele bek den e preis di kombustibel for di juni/juli 2023. Esaki lo wordu hasi door di pone alrededor di 6 cent riba e preis di kombustibel durante un periodo di alrededor 48 luna. Mi ta gradisi minister Cijntje pa e informashon ei. Es desir e rekorte temporal di 17 cent enkuanto e proyekto B3 lo wordu rekobra bek via e preis di kombustibel den e proksimo añanan. Teniendo kuenta ku esaki ta na su luga pa inkorpora e NAf 30 miyon ku gobiernu a duna bek na komunidat si akaso disidi di anula e raadsbeslissing di 2018 ku forsa retroaktivo i resulta ku e posibel montante ku mester paga bek ta mas tantu ku NAf 30 miyon.
Aworaki mi a laga inkorpora den e konsepto di lei ku no mester kobra Curoil derechi di importashon ni impuesto di benta riba e kombustibel ku Curoil ta importa pa pueblo. Di e forma aki e eksonerashon na Curoil kual a wordu implementa for di 2018 ta haña un base legal i asina segura ku por mantene e komponentenan di impuesto den e preisnan di kombustibel mas abou posibel. Den mesun rosea mi ta bolbe ripiti ku den e proksimo simannan lo tene debido kuenta ku e puntonan di atenshon ku minister Cijntje a trese dilanti enkuanto e raadsbeslissing di 2018 kual a kondushi na e kalkulo di e posibel NAf 34 miyon ku probabelmente a kobra di mas durante e period 2018 – mei 2022.
Pa motibunan altamente konosí (entre otro guera na Oekraina) e preisnan di petroli a oumentá drástikamente na komienso di 2022, ku konsekuensia di subida di preis di kombustibel na Korsou. Pa e motibu aki, despues di deliberashon ku minister Cijntje, varios parlamentario i demas stakeholders, mi a disidi pa implementá sierto medidanan fiskal pa mitigá temporalmente e preis di kombustibel. Esaki a resultá den un medida (aanschrijving) di mitigashon temporal di preis di kombustibel ku despues di aprobashon den Staten dia 13 di mei 2022, a wòrdu publiká den edishon 19 di aña 2022 di Landscourant. E medidanan temporal aki a wòrdu inkluí tambe den e konsepto temporal di ordenansa nashonal mitigashon di preis di kombustibel, ku a wòrdu presentá na Staten.
E perdida di impuesto ku e medidanan fiskal a okashona a wòrdu kubrí for di e entradanan adishonal di e proyekto di compliance. Ta asina ku or abo perde entrada di impuesto bo mester kompensa esakinan for di otro entrada of door di baha gastu rib abo presupuesto. E bon resultado di e proyekto di compliance a yuda nos kumpli ku e lei di comptabilidat, den e kaso aki nos a logra pa nos medidanan fiskal por a wordu implementa budgetneutraal.
Mirando ku e medidanan fiskal pa mitigá preis di kombustibel ta un medida temporal kaminda niun terser partido no por a indiká kon e preisnan internashonal di krudo i gas lo a desaroyá, mi a laga evaluá e medidanan aki kada tres luna. A base di e evaluashon aki mi a disidi na prolonga e medidanan aki 3 biaha. E promé prolongashon tabata di 13 di ougùstùs 2022 te ku 12 di novèmber, e di dos prolongashon tabata di 13 di novèmber 2022 te ku 12 di febrüari 2023 i e último prolongashon ta di 13 di febrüari 2023 te ku 31 di mart 2023.
Mirando e pèrdida di e prolongashonnan adishonal te ku 31 di mart 2023, e sectordirecteur di Finansas a konseha ku nos presupuesto 2023 no por prolongá e medidanan fiskal aki pa un di kuater biaha. Esaki a sali for di un konseho di Ministerio di Finansa fechá 27 di februari 2023.
Mi ke remarka ku gran parti di e extra entradanan di impuesto ku gobiernu a kobra den 2022 a wordu husa pa entre otro duna tur ambtenaar, dosenten- i trahadonan di e instanshanan ku ta wordu supsidia un montante di NAf 1.750 komo muestra di apresio pa trabounan desplega. Tambe e xtra entradanan a sirbi pa evita ku mester tuma liquiditeitssteun serka Hulanda. Tambe a duna CMC varios voorschot (tin bia via SVB) di moda ku kuido elektivo por a sigi. Tur esakinan manteniendo nos presupuesto den balansa. Mi ta remarka ku e preis di kompra ku Curoil ta paga pa kombustibel ta mas abou di lokual e tabata na momentu ku e medidanan fiskal a wordu implementa den 2022. Pesei nos ta pronostika ku posiblemente e entradanan di impuesto riba kombustibel for di April/mei 2023 lo ta mas abou ku e entradanan den aña 2022. Esaki ta forma un risiko pa nos presupuesto ku ya kaba nos ta bezig ta evalua pa asina nos mantene nos presupuesto balansá.
Si mi kolega minister Cijntje permiti lo mi ke sigi delibera ku ne enkuanto e komponentenan fiskal den e preisnan di kombustibel. Mi ta kere ku huntu nos por logra mas pa e pueblo di Korsou. Mi lo ke delibera tambe riba entre otro e kalidat di gasoline, e Curoil marge i e dealermarge. Naturalmente manteniendo e responsabilidat ministerial ku kada un di nos tin. Mi a trese varios punto di preokupashon i sierto risiko ku mi ta mira serka minister Cijntje kaba. Esakinan ta trata e kalidat di gasoline, e Curoilmarge, e dealermarge i e pregunta enkuanto si ta nesesario pa nos mantene 26 pomp di gasoline na Korsou. Riba e puntonan aki minister Cijntje resientemente a dunami su punto di bista i lokual e ta hasiendo enkuanto e diferente puntonan ku mi a trese dilanti. Hasiendo esaki nos por mantene otro skerpi ku e uniko proposito “Adelanto di nos dushi pueblo”.
Masha danki i nos kurason ta keda bati pa Korsou.

 

639114718427035"
639114718427035"