Karta habrí pa Staten i Gobièrnu

 

Willemstad, 11 sèptèmber 2023

E fiansa proponé pa gobièrnu di Kòrsou di ANG 1,2 miljard (1.200.000.000) serka Hulanda pa atend’e e penshunnan na “Ennia Caribe Leven”, ta motibu pa hopi rabiamantu, stress, preokupashon i frustrashon bou nos pueblo, más aún pasobra Ministerio Públiko a spliká ku e no tin sufisiente hende pa hasi e investigashon penal den e kaso di sakeo aki.

E falta di transparensia di parti di gobièrnu Pisas ta  funshoná manera  gasolin riba kandela. Niun hende no sa kiko ta den e asina yamá “Hoofdlijnen akkoord” ku e ta a punto di será ku Hulanda. Ta inakseptabel ku den un komunidat demokratiko, ta aktuá kontra di nos Areglo di Estado i leinan di komptabilidat reglando un fiansa grandi asina’ki sin a buska aprobashon di Staten ku tin e asina yamá “budgerecht”.

Den su karta di 24 yüli 2023 Minister-president ta mustra riba e kondishon pa e fiansa formulá na nivel di ambtenar pa kòrta den penshun di 30 mil hende, lokual lo hiba 75 porshento bou di e nivel di pobresa. E ta papia di konsekuensianan katastrofal  pa komunidat, pasobra no ta sobra espasio pa invershonnan den enseñasa, salubridat, provishonnan sosial, ets.

PIN ta mustra riba e echo ku Minister di Asuntunan Sosial, Labor i Bienestar  resientemente a mustra den Staten riba e pobresa na Kòrosu ku ta e pais mas pober den Reino. Diesdos mil hende a bandoná nos isla. Kuantu mas lo bandona nos isla ku rumbo pa Ulanda? E no ta un solushon pa pueblo di Kòrsou karga ku fiansanan di COVID pa ANG 1 miljard, ku un ekstra ANG 1, 2 miljard pa pensunnan na Ennia.

Cft a mustra den su karta konfidenshal di 21 di ougùstùs 2023, ku por sierto Minister di Finansas a pone riba su Facebook, ku e fiansa di ANG 1,2 miljard  ta desastroso pa Kòrsou i mester usa un di e otro opshonnan ku e grupo di ambtenar a trese dilanti i ku tin menos impakto finasiero, ekonomiko i socsial. Anke ku PIN su informashon ta limitá dor di e intransparensia di gobiernu, PIN ta proponé lo sigiente na luga di fia ANG 1,2 miljard di Hulanda.

1. No por mira e fiansa proponé los for di e situashon finansiero di país ya ku e obligashonnan di pago i eksigensia di e ‘rentelastnorm” ta konta pa país. Na mes momentu e fiansa mester sòru pa Ennia bira solvabel i asina por kumpli ku su debernan finansiero i paga e fiansa i interes bek.
2. E fiansanan di Covid, por keda atendé komo regalo of parsialmente komo regalo basa riba artikulo 36 di Statüt, i maré eventualmente na e pakete di medidanan di pais.
3. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten, ku por lo muy menos a faya ku nan tarea di supervisor tambe mester kontribuí ku e solushon. E haltura di e kontribushon di banko sentral ta depende di nan kapital propio[1], e impakto di e kontribushon riba e Banko i tambe e impakto finasiero ekonómiko di e fiansa riba país. En todo kaso Banko Sentral ta dispone pa fin di yüni 2023 di un kapial propio i reservas di ANG 1.2 miljard.
4. E posisishon di Ennia komo organisahon relevante pa e sistema finansiero ta importante pa hinter e sektor finansiero i tambe pa e stabilidat monetario di país. P’esei den dialogo ku e sektor mester wak kon nan tambe por kontribuí na un solushon teniendo kuenta ku e espasio i kapasidat ku nan tin.    Kisas dor ku nan tambe ta tuma akshonnan den Ennia, i gobiernu di su banda por duna insentivonan fiskal pa stimulá e partisipashon.
5. Gobièrnu por usa parti di e posishon positivo di kaha di gobiernu, kalkulá na final di 2022 na mas o menos ANG 340 mion.  Si lokual gobièrnu por kontribuí ku ne di e forma aki no ta sufisiente, e ora ei por fia e sobra na Hulanda, i si Hulanda no kopera, por fia sobra riba merkado lokal.
6. Pa e “doorstart” di Ennia ta nesesario pa bin klaridat ta kua suma mester pa yena e fondo di penshun, i kua pa duna e kompania kapital propio. Mester ta klá ta ken ta bira doño (akshonista) di Ennia. Ademas mester di un direktiva i Hunta di Komisario fuerte i profeshonal.

PIN ta suprayá ku e proseduranan den korte sivil kontra di akshonistanan di Ennia pa trese e sènnan sakeá bèk mester kontinuá.

Finalmente, pa PIN ta inakseptabel pa denunsianan hasí pa Banko Sentral kontra di esnan responsabel pa e sakéo di Ennia no ta keda investigá  pa motibu ku Ministerio Públiko ta falta personal. Staten mester pone fondo disponibel pa Ministerio Publiko por buska ekspertisio lokal i internashonal (finansiero, forénsiko i penal) pa investigá i persiguí esnan responsabel.In de verkorte balans van de CBCS van eind juni 2023 is een bedrag van ANG 1.2 miljard opgenomen. Zie tevens artikel 34 van de Centrale Bank Statuut.

https://cdn.centralbank.cw/media/condensed_balance_sheet_2023/20230906_verkorte_balans_juni_2023.pdf

 

---

 

Open brief aan de Staten en Regering van Curaçao.

 

Willemstad, 11 september 2023

De voorgenomen lening bij Nederland van ANG 1,2 miljard (1.200.000.000) voor de Ennia-pensioenverzekering bij Ennia Caribe Leven is bron van groeiende boosheid, spanning, zorg en frustratie onder de bevolking, te meer het Openbaar Ministerie heeft aangegeven gebrek aan mankracht te hebben voor het strafrechtelijk onderzoek naar het leeghalen van het bedrijf en de pensioenvoorzieningen.

Deze woede en frustratie worden verder gevoed door het gebrek aan transparantie van de regering Pisas over het voorgenomen hoofdlijnenakkoord met de regering van Nederland. Het is onaanvaardbaar in een democratische samenleving en tegen de bestaande wet- en regelgeving zoals deze is opgenomen in de Staatsregeling van Curaçao en de comptabiliteitsvoorschriften, dat een lening van dergelijke omvang niet eerst wordt voorgelegd aan de Staten waar het budgetrecht thuishoort.

In zijn brief van 24 juli 2023 wijst de Minister-president erop dat de ambtelijk uitgewerkte leningsvoorwaarde van korting op het pensioen ertoe zal leiden dat vijfenzeventig procent van de dertigduizend pensioengerechtigden van Ennia een pensioen onder de armoedegrens zullen ontvangen. Hij spreekt voorts van catastrofale maatschappelijke gevolgen als de lening onder die condities wordt aangegaan. Er zal geen ruimte overblijven voor investeringen in onderwijs, gezondheidzorg, sociale voorzieningen en sociale behuizing.

PIN wijst erop dat de minister van Arbeid en Sociale Zaken recentelijk in de Staten een verontrustend beeld heeft geschetst van Curaçao als armste land in het Koninkrijk.   Twaalfduizend mensen hebben het eiland al verlaten, hoeveel meer mensen zullen onder deze omstandigheden nog richting het Europees deel van het Koninkrijk vertrekken? Het is geen oplossing om de Curaçaose burgers boven op de aflossing van de coronaleningen van bijna ANG 1 miljard, met nog eens ANG 1, 2 miljard aan niet productieve leningen te belasten.

Ook de Cft. wijst in haar vertrouwelijke -en door de minister van Financiën op zijn Facebookpagina geplaatste- brief van 21 augustus 2023 erop, dat de lening zeer negatieve consequenties voor de maatschappij zal hebben en dat in plaats van ANG 1,2 miljard te lenen andere door de gezamenlijke ambtelijke werkgroep besproken opties met schijnbaar minder financieel economisch en sociale impact overwogen dienen te worden.   Alhoewel PIN over zeer beperkte informatie beschikt en niet alle achtergronden goed kent wenst PIN het volgende voorstel in overweging geven in plaats van het zondermeer lenen van een bedrag van ANG 1,2 miljard van Nederland. PIN stelt het volgende concreet voor.

1. De voorgenomen Ennia-leningen mogen niet los van de totale financiële positie van het land worden gezien. De betalingsverplichtingen en de rentelastnorm gelden immers voor het land als geheel. Tegelijkertijd moet de lening ervoor zorgen dat Ennia solvabel wordt en derhalve in staat moet zijn om welke vorm van financiële steun dan ook af te kunnen lossen en aan de daaruit voortvloeiende renteverplichtingen te voldoen.
2. De coronaleningen, kunnen uit aard van die leningen en op grond van art. 36 van het Statuut als gehele of gedeeltelijke schenkingen gaan gelden, al dan niet gekoppeld aan de uitvoering van de landshervormingen.
3. Ook de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, die minstens gefaald toezicht kan worden aangerekend, dient in de aan te dragen oplossing actief deel te nemen. De hoogte van de bijdrage van de Centrale Bank is afhankelijk van enerzijds de omvang van het eigen vermogen[1] van de bank, de impact van deze op de financiële positie van de Bank en de financieel economische impact van de bijdrage en lening van het Land Curaçao. In ieder geval beschikt de Centrale Bank per eind juni 2023 over een eigen vermogen (kapitaal en reserves) van ANG 1.2 miljard.
4. De mogelijke val van de systeemrelevante Ennia groep regardeert de monetaire stabiliteit en treft de financiële sector als geheel. In dialoog met die sector moet worden bepaald hoe zij in kunnen bijdragen aan een oplossing, door het nemen van Ennia-aandelen waar tegenover fiscale incentives kunnen worden gegund. De omvang wordt in goed overleg met de sector bepaald en is ook mede afhankelijk van de capaciteit van de sector om hierin bij te dragen.
5. Door de overheid kan dan een deel van de opgebouwde positieve kaspositie van eind 2022 bepaald op ca ANG 340 miljoen ingezet worden als bijdrage van het land. Indien de overheid met een groter deel moet bij springen dan kan overwogen worden om dit deel via de staande inschrijving door Nederland aan te vullen. Zo niet dan zal dat lokaal geleend moeten worden.
6. Voor de doorstart van het Ennia bedrijf is het noodzakelijk dat verhelderd wordt welk bedrag zal dienen voor het aanzuiveren van de pensioenvoorziening en welk deel als eigenvermogen voor het bedrijf. Ook moet duidelijk worden wie alsdan de eigenaren (aandeelhouders) van het bedrijf worden. De leiding en het toezicht moeten stevig worden aangezet, met geschikte en bekwame professionelen.

PIN benadrukt dat de civielrechtelijke procedures om de geldmiddelen van Ennia terug te halen onverkort moeten doorgaan.

Tot slot stelt PIN dat het onaanvaardbaar is dat aangiften gedaan door de Central Bank onvoldoende onderzocht kunnen worden wegens gebrek aan mankracht bij het Openbaar Ministerie. De Staten dienen voldoende middelen aan het Openbaar Ministerie beschikbaar te stellen voor het inhuren van de nodige expertise zowel lokaal als internationaal (financieel, forensisch en strafrechtelijk) om het onderzoek en strafvervolging in deze zaak keihard voort te zetten en de verantwoordelijken te vervolgen.

[1] In de verkorte balans van de CBCS van eind juni 2023 is een bedrag van ANG 1.2 miljard opgenomen. Zie tevens artikel 34 van de Centrale Bank Statuut.

https://cdn.centralbank.cw/media/condensed_balance_sheet_2023/20230906_verkorte_balans_juni_2023.pdf