Cft tokante di Kòrsou: “Awor ta e momentu pa atendé ku riesgonan presupuestario”
Cft tokante di Kòrsou: “Awor ta e momentu pa atendé ku riesgonan presupuestario”
Willemstad – Huntu ku Sint Maarten i CBCS, Kòrsou a logra haña un solushon pa e problemátika serka ENNIA. E solushon aki lo akapará un parti konsiderabel di e presupuesto di e pais, sinembargo, Kòrsou ainda tin algun espasio finansiero. Awor ta e momentu pa probechá e espasio aki pa atendé ku e sobrá riesgonan presupuestario, manera e posishon di debe i e défisitnan den kuido i seguridat sosial. Esaki ta loke Kolegio di supervishon finansiero Kòrsou i Sint Maarten (Cft) a enfatisá den kòmbersashonnan resiente ku Gobièrnu di Kòrsou.
Na final di 2023, huntu ku Sint Maarten i Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten komo atministradó i supervisor di ENNIA, Kòrsou a yega na un akuerdo tokante di un solushon pa e problemanan serka ENNIA. Komo parti di e solushon aki, Kòrsou ta komprometé su mes na un kontribushon anual di ANG 30 mion entrante 2027, pa un periodo di 30 aña. Apesar di e desaroyo ekonómiko faborabel di Kòrsou, un maneho presupuestario prudente – en parti den e marko di e obligashon aki – ta di sumo importansia.
Riesgonan pa e presupuesto
Ta asina ku e presupuesto di Kòrsou konosé algun riesgo ku por (sigui) preshoná e presupuesto di e pais. Cft ta seriamente preokupá pa e delikades kontinuo di e situashon finansiero di Curaçao Medical Center (CMC) i a enfatisá ku pa mas tardá na 2024 lo mester bini ku un solushon struktural pa esaki. E situashon di CMC ta un ehèmpel ekselente di e nesesidat mas amplio pa reforma den kuido. Kòrsou ta gasta un parti relativamente grandi di su produkto nashonal bruto na kuido. Si no implementá e reformanan nesesario, kontribushonnan adishonal for di e presupuesto di e pais ta inevitabel. Ademas, Cft te ainda ta preokupá pa e ingresonan ku ainda ta inseguro prosedente di e fee di lisensia pa oferentenan di wega di plaka. Ta importante pa mitigá e riesgonan aki mas pronto posibel. Awor ku a yega na un solushon pa ENNIA, Kòrsou a bolbe drenta den negosiashon tokante di e tasa di interes di e fiansa pa sosten di likides refinansiá di ANG 911 mion. Si Hulanda efektivamente baha e interes riba e fiansa aki, lo ta bon pa Kòrsou no usa e espasio finansiero aki mésora inkrementando otro gastunan, si no utilisá esaki pa pago di debe i invershonnan.
Cft tambe a enfatisá tambe e importansia di invershonnan i reformanan duradero. Banda di un maneho presupuestario prudente, invershonnan i reformanan ta e pilarnan riba kua Kòrsou por realisá un kresementu ekonómiko duradero i garantisá viabilidat di pago di su debenan.
Pa 2024, Kòrsou ta presupuestá ANG 133 mion na invershonnan nobo, parsialmente finansiá mediante fiansanan nobo. Sinembargo, e kapasidat di implementashon te ainda ta limitá. Na 2023, Kòrsou a realisá aproksimadamente mitar di e invershonnan proyektá. P’esei, Cft a urgi Kòrsou pa duna mas informashon tokante di e planifikashon di likides di e pais, pa asina rekonsiliá e invershonnan ku e normalisashon di e posishon di debe oumentá. Den e konteksto aki, tambe ta di importansia pa identifiká debidamente e riesgonan presupuestario.
Cft ta konsehá Kòrsou pa keda aktuá di manera desisivo i pa mitigá diligentemente tur riesgo pa e presupuesto.
Cft over Curaçao: “Pak nu de begrotingsrisico’s aan”
Willemstad – Curaçao is erin geslaagd om samen met Sint Maarten en de CBCS een oplossing voor de problematiek bij ENNIA te vinden. De oplossing zal een aanzienlijk beslag op de landsbegroting leggen, maar toch resteert voor Curaçao enige financiële ruimte. Nu is het moment om deze ruimte te gebruiken om de andere risico’s voor de begroting, zoals de schuldpositie en de tekorten in de zorg en sociale zekerheid, aan te pakken. Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) heeft dit in recente gesprekken met de regering van Curaçao benadrukt.
Curaçao heeft eind 2023 samen met Sint Maarten en de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten als bestuurder en toezichthouder van ENNIA overeenstemming bereikt over een oplossing voor de problemen bij ENNIA. Als onderdeel van deze oplossing gaat Curaçao de verplichting aan om vanaf 2027 een jaarlijkse bijdrage van ANG 30 miljoen te betalen, gedurende een periode van 30 jaar. Ondanks de goede economische ontwikkeling van Curaçao blijft prudent begrotingsbeleid mede vanwege deze verplichting van groot belang.
Risico’s voor de begroting
De begroting van Curaçao kent namelijk een aantal risico’s die de landsbegroting (verder) kunnen belasten. Het Cft maakt zich ernstig zorgen over de aanhoudende precaire financiële situatie van het Curaçao Medical Center (CMC) en heeft benadrukt dat hiervoor uiterlijk in 2024 een structurele oplossing moet komen. De situatie van het CMC is het toonbeeld van de bredere noodzaak tot hervorming van de zorg. Curaçao besteedt een relatief groot deel van het bruto binnenlands product aan de zorg. Zonder hervorming zijn bovendien aanvullende bijdragen uit de landsbegroting niet te voorkomen. Ook houdt het Cft zijn zorgen bij de nog onzekere inkomsten uit de vergunningenfee voor kansspelaanbieders. Het is zaak deze risico’s zo snel mogelijk te ondervangen. Met het bereiken van de ENNIA-oplossing is Curaçao opnieuw in onderhandeling getreden over het rentepercentage van de geherfinancierde liquiditeitssteunlening van ANG 911 miljoen. Als Nederland daadwerkelijk de rente op deze lening verlaagt, doet Curaçao er goed aan deze financiële ruimte niet direct te gebruiken door andere lasten te verhogen, maar in te zetten voor schuldaflossing en investeringen.
Het Cft benadrukte ook het belang van duurzame investeringen en hervormingen. Naast prudent begrotingsbeleid vormen investeringen en hervormingen de pilaren waarop Curaçao duurzame economische groei kan realiseren en betaalbaarheid van zijn schuld kan waarborgen.
Curaçao begroot voor 2024 ANG 133 miljoen aan nieuwe investeringen, deels gefinancierd door het aantrekken van nieuwe leningen. De uitvoeringscapaciteit blijft echter beperkt. In 2023 realiseerde Curaçao ongeveer de helft van de voorgenomen investeringen. Het Cft heeft Curaçao daarom opgeroepen meer inzicht te geven in de liquiditeitsplanning van het land. Zo kunnen investeringen en het normaliseren van de verhoogde schuldpositie met elkaar in overeenstemming worden gebracht. Ook daarbij blijft van belang dat risico’s voor de begroting in kaart zijn gebracht.
Het Cft adviseert Curaçao doortastend te blijven optreden en risico’s voor de begroting met de grootste voortvarendheid op te lossen.
