google.com, pub-5639114718427035, DIRECT, f08c47fec0942fa0 Minister di Finansa ta lamentá e rapòrt final “Kuenta Anual di Pais 2022” i ta pidi ARC pa hala e rapòrt aden. – KIKO TA PASANDO

KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

KIKO TA PASANDO
GOBIERNU

Minister di Finansa ta lamentá e rapòrt final “Kuenta Anual di Pais 2022” i ta pidi ARC pa hala e rapòrt aden.

 

Minister Javier Silvania

Minister di Finansa ta lamentá e rapòrt final “Kuenta Anual di Pais 2022” i ta pidi ARC pa hala e rapòrt aden.
Komo Minister di Finansa, mi ta lamentá profundamente e rapòrt final “Kuenta annual di Pais 2022” publiká pa Kontrolaria General di Kòrsou (Algemene Rekenkamer Curaçao, ARC). Riba 3 di mei 2024, Ministerio di Finansa a entregá un reakshon riba e konsepto di e rapòrt “Kuenta Anual di Pais 2022”, den kua a formulá preguntanan tokante sierto resultadonan di ARC pa asina por fundamentá mas aleu. Pa nos sorpresa desagradabel, dia 10 di mei 2024, nos a tuma nota di e publikashon di e rapòrt final di ARC tokante di e Kuenta Anual di Pais Kòrsou 2022, riba e website di Kontrolaria General di Kòrsou, sin ku nis a risibí un kontesta formal riba nos reakshon entregá dia 3 di mei 2024, riba e konsepto di e rapòrt “Kuenta Anual di Pais 2022”, den kua ainda tabatin preguntanan habrí.
Den e rapòrt definitivo di ARC “Kuenta Anual di Pais 2022”, nos a konstatá ku un suma material (materieel bedrag) di 16,2 mion florin a keda pará inhustamente komo inseguridat di eksaktitut i legalidat finansiero (getrouwheids- en financiële rechtmatigheidsonzekerheid) den e informe final. Nos ta hopi preokupá i ta konsiderá inaseptabel ku a hasi e rapòrt definitivo, miéntras ku ainda tin preguntanan pendiente di Ministerio di Finansa sin ku a bini bèk serka Ministerio di Finansa. E falta di un reakshon formal na Ministerio di Finansa riba nos reakshon entregá dia 3 di mei 2023 ta tacha e proseso di transparensia i responsabilisashon ku nos ta spera di un instituto manera ARC.
Si a komuniká ku nos tokante e tópiko aki, lo no a inkluí e resultado/huisio eróneo aki den e rapòrt final di ARC. Ta importante pa perkurá pa un komunikashon kla entre tur e stakeholdernan pa klarifiká kualke aspekto ku no ta kla i pa garantisá e eksaktitut i integridat di e rapòrtnan (finansiero), tantu di pais komo di ARC. Esaki ta loke ta spera tambe di ARC, di akuerdo ku su propio reglanan, ISSAI 200 Financial Auditing en ISSAI 300 Performance Audit Principles: Konsiderashonnan relevante pa ouditoria (artíkulo 78) i Komunikashon (artíkulo 29). Artíkulo 78) Ouditornan kontratá pa ouditá deklarashonnan finansiero konsolidá mester haña sufisiente evidensia di ouditoria apropiá tokante konfiabilidat di informashon finansiero di e komponentenan i e proseso di konsolidashon pa ekspresá un opinion, si e deklarashonnan finansiero konsolidá a ser prepará, den tur aspekto material, di akuerdo ku e kuadro di informashon finansiero aplikábel. Artíkulo 29) E ouditornan mester mantené un komunikashon efektivo i adekuá ku e entidatnan ku ta wòrdu ouditá i e stakeholdernan relevante durante henter e proseso di ouditoria i definí e kontenido, e proseso i e resipientenan di komunikashon pa kada ouditoria. E entidatnan ku ta wòrdu ouditá mester tin e oportunidat pa komentá riba e resultadonan, konklushon i rekomendashonnan di e ouditoria promé ku SAI emití su rapòrt di ouditoria. Mester analisá tur diskrepansa i korigí tur eror real. Nos ta tuma nota ku ARC a aktua den violashon ku ISSAI 200/300, e prinsipionan di ouditoria di bon komunikashon i kolekshon di informashon di ouditoria adekuá i apropiá. Nos ta pidi ARC pa hala aden e rapòrt final “Kuenta anual di pais 2022 país Kòrsou “, pa (entre otro) ahustá e resultadonan eróneo aki.
Ademas, nos ke enfatisá ku no a inkluí nos reakshon kompletamente den e rapòrt final di ARC tokante e ouditoria di e kuenta finansiero di pais 2022. E rapòrt di ARC ta pinta un imagen di un banda so na partidonan eksterno, kaminda no ta duna rekonosementu di mehorashon ni adelantonan den ningun área. E desaroyonan positivo no ta reflehá den e teksto di e rapòrt di ARC. Pa Gobièrnu ta di sumo importansia, den e lucha pa yega na un deklarashon aprobá, pa no menshoná solamente e desviashonnan material i inseguridatnan pa kada pòst, pero tambe pa menshoná e mehorashonnan material realisá pa kada pòst, kompará ku añanan anterior. Ta esensial pa e áreanan, aspektonan i partinan di trayekto kaminda a realisá mehorashon, tambe ta menshoná den e rapòrt ARC.
Den e konteksto aki, nos ke énfasis den e komunikado di prensa akí, riba e siguiente mehorashonnan den e aña di servisio 2022, manera inkluí den nos reakshon na ARC. Tambe nos a pidi ARC den un karta di kontesta pa inkluí nos reakshon kompleto den e rapòrt final di ARC.
1. Maneho Finansiero
Gobiernu ta konsiente ku ainda tin defisiensianan ku mester solushoná pa mehorá e maneho finansiero di pais. Sin embargo, no por resolvé un maneho finansiero ku for di 2010 no ta na òrdu (okashoná pa e gabinetenan anterior) den un aña. A base di esaki a krea un mapa di guia, e asina yamá Roadmap, ku ta inkluí e diesun temanan importante identifiká pa Stichting Overheidsaccountsbureau (SOAB). Mester solushoná e problemanan aki promé ku por papia di un deklarashon di ouditoria aprobá. E problemanan importante aki ta konektá na un parti di trayekto, i na finalisashon di e trayekto aki e problema konserní lo ta solushoná. E intenshon di esaki ta pa hasi esfuerso pa yega na un informe di ouditoria aprobá pa aña fiskal 2026, basta kumpli ku tur e kondishonnan rekerí pa implementashon eksitoso di e diferente partinan di trayekto.
Maneho finansiero tin atenshon di Gobièrnu i ta un di e prioridatnan di Gobièrnu. De echo, e Roadmap ta relashoná enberdat ku trayektonan den kua tin un retraso inminente. Sin embargo, e trayektonan ta konsistí di un seri di proyekto i serka algun di e proyektonan aki tin un retraso inminente òf un retraso. Esaki no ta nifiká ku outomátikamente lo no logra e meta final. Tin un kousa pa kada retraso (inminente) di un sub-proyekto i ta tuma òf ya a tuma e medidanan nesesario pa remediá esaki. Ademas, nos ta referí na e rapòrt di e Roadmap 2024-Q1, kaminda ta hasi menshon di tur e metanan ku gobièrnu a logra i tambe nos karta di kontesta kompletu na ARC relashoná ku e rapòrt di ARC tokante e kuenta anual finansiero di 2022.
Ademas, tin varios trayekto ta kana, manera e proyekto Kòrtamentu di e tempu di entrega di seramentu di aña i ouditoria di kuenta anual di Kòrsou, proyekto implementashon di rekomendashonnan pa implementá e proseso di presupuesto di Kòrsou, e programa Mehoramentu di Funshonamentu di gobièrnu (VFO), pa resolvé diferente défisitnan ku por generá erornan i inseguridatnan den e kuenta anual, pero ku no ta inkluí den e Roadmap aktual. Ademas, Gobièrnu ku sosten di e Organisashon di Trabou Temporal (Tijdelijke Werkorganisatie, TWO), ta trahando riba desaroyo di un perspektiva pa futuro pa e periodo 2025 – 2030, den kua e base pa yega na un maneho finansiero sostenibel (FB) ta e promé meta. Ademas, e elaborashon di e perspektiva pa futuro ta mustra e nesesidat di funshonamentu di maneho di rísiko (3-lines of defence), e uso di e sistemanan, e strukturashon di e organisashon finansiero i e funshonamentu di e proseso di presupuesto, kaminda aspektonan suave manera kultura i komportashon ta krítiko pa éksito. Esaki ta importante pa por retené e resultadonan lográ durante e implementashon di e Roadmap den e liña di organisashon.
2. Imágen eksakto di e kuenta anual di Pais 2022
E ouditor interno di Pais Kòrsou a repartí su opinion den dos kategoria separá, esta, e ‘getrouwheid’ (eksaktitut) i e ‘financiële rechtmatigheid’ (legalidat finansiero) di e kuenta finansiero anual. Pa loke ta trata ‘getrouwheid’, ta papia di apstenshon di huisio i un desaprobashon di e ‘financiële rechtmatigheid’. Nos ta deseá pa e repartishon aki ser menshoná tambe den e rapòrt di ARC, pa mustra e progreso di Pais (danki na e diferente trayektonan di e Landspakket i e Road). Ounke ainda diferente inseguridatnan di pasado ta aplikabel ainda, e kuenta anual finansiero di 2022 ta mustra un mehorashon signifikativo kompará ku añanan anterior. Por mira esaki den e bahada material di ‘getrouwheid’ i e ‘financiële rechtmatigheid’ pa e siguiente pòstnan den e kuenta finansiero anual di Pais pa 2022:
-​MVA
-​Kompensashon di Personal
-​Uso di produktonan i servisionan
-​Supsidionan
-​Traspasonan
-​Seguridat Sosial
E siguiente tabèl ta mustra klaramente ku e inseguridatnan total den e kuenta finansiero anual di 2022 (‘getrouwheid’ i ‘financiële rechtmatigheid’) ta signifikativamente mas abou ku esun di e periodo 2019-2021. E mehorashon ta konfirmá pa e opinion di e ouditor pa kada pòst den e Kuenta Finansiero Anual di Pais 2022, kompará ku e añanan anterior 2019 te ku 2021 inkluí (a base di e kuentanan finansiero anual ouditá di Pais). Gabinete Pisas II a huramentá formalmente riba 14 di yüni 2021. E periodo di 2019 pa yüni 2021 ta konserní Gabinete-Rhuggenaath.
A base di loke a menshoná anteriormente, por mira ku tin mehorashonnan material den e aña di servisio 2022 kompará ku añanan anterior. Por nota asta ku e entrada di impuesto na 2022, ta ainda mas haltu ku den e aña promé ku Covid, 2019. Ta bon pa menshoná tambe ku e entrada di impuesto generá na 2022 ta haltu, apesar di un kantidat rèkòrt di restitushonnan ku a paga. Lokual efektivamente ta nifiká un rendimentu negativo pa e Presupuesto Nashonal. E siguiente tabèl ta ilustrá e montante total di restitushonnan pagá pa e añanan 2019 te ku 2022.
Nos ta deseá pa e aspektonan positivo aki tambe bini dilanti den e rapòrt final di ARC. Nos ta hasi petishon na ARC pa inkluí un resumen di e reakshon aki den e resumen (rapport in het kort) di e rapòrt final di “Kuenta Anual di Pais Kòrsou 2022”.
Gobièrnu lo sigui traha den e periodo benidero pa eliminá e getrouwheidsonzekerheden (inseguridatnan di eksaktitut), e financiële rechtmatigheidsonzekerheden (inseguridatnan di legalidat finansiero) i e financiële rechtmatigheidsafwijkingen (desviashonnan di legalidat finansiero).
3. ‘Rechtmatigheidsafwijkingen i rechtmatigheidsonzekerheden’
Pa yuda e lesadó di e rapòrt di ARC pa yega na nan konklushonnan, nos ta konsiderá importante pa splika e siguiente rechtmatigheidsafwijkingen en rechtmatigheidsonzekerheden (desviashonnan i inseguridatnan di legalidat):
A. ‘Rechtmatigheidsafwijkingen’ di 521,2 mion florin relashoná ku ekseso di impuesto (begrotingsoverschrijding) i korte di impuesto (begrotingsonderschrijding).
E siguiente tabèl ta mustra e progreso di e eksesonan di presupuesto i e kortenan di presupuesto pa e periodo di 2018 te ku 2022.
1. Pa aña 2022, ARC a kalkulá, pa promé biaha, e eksesonan i kortenan riba nivel di kategoria ekonómiko pa funshon pa kada ministerio òf órgano públiko. Den añanan anterior, e sistema di kalkulashon tabata diferente, esta, e kalkulashon realisá solamente na nivel ministerial. Debí na e sistema di kalkulashon nobo aki, e ekseso di presupuesto kalkulá pa aña 2022 ta mas haltu ku loke lo e tabata, basá riba e sistema di kalkulashon bieu. Ounke ARC a adaptá e sistema di kalkulashon pa e kuenta finansiero anual 2022, (por lo tantu aña 2022 ta algu nobo), e eksesonan di presupuesto na 2022 (314,7 mion florin) ta signifikativamente mas abou ku e eksesonan di presupuesto na 2020 (718,9 mion florin). Esaki ta indiká un mehorashon signifikante den maneho i ehekushon di presupuesto na 2022 kompará ku 2020. Pa motibu di kompletá informashon, ta señalá ku Gabinete Pisas 2 a huramentá riba 14 di yüni 2021.
2. Un komparashon ku e añanan 2019 i anterior tin poko sentido, pasobra te ku 2019 e eksesonan di presupuesto tabata presentá pa kapítulo, i no pa kategoria ekonómiko. Esaki a kousa ku te ku 2019 por a papia di kompensashon (saldering). Esaki a pone ku te ku aña di servisio 2019 a raportá un kantidat mas chikitu di ekseso di presupuesto. Pues, pa motibu di e uso di un metodologia diferente, tin poko sentido pa kompará e ekseso di presupuesto di 2022 ku e añanan di servisio di 2019 i anterior.
3. E presupuesto di aña 2021 a ser ehekutá pa 2 gabinete diferente, den e kaso aki, Gabinete Rhuggenaath (te 13 di yüni 2021) i Gabinete Pisas 2 (desde 14 di yüni 2021). Esaki ta hasi mas kompliká pa atribuí e ekseso di presupuesto durante 2021 na un gabinete partikular.
4. E korte di presupuesto na 2022 di un montantu di 206,5 mion florin ta relashoná (manera tabata e kaso den añanan anterior tambe) ku e fakturashon no na temou di entradanan ku no ta fiskal, manera derecho di erfpacht i derecho di lisensia. Pues, akinan no ta trata di entrada di impuesto. Na e momentonan aki ta implementá e medidanan di maneho finansiero nesesario pa garantisá ku e sobrá entradanan (manera derechonan di erfpacht i lisensianan) ta wòrdu fakturá na tempu i kompletamente.
5. Pa motibu di kompletá informashon, ta señalá ku tin práktika komun pa inkluí eksesonan di presupuesto den un presupuesto supletorio. Esaki ta bai Parlamento pa tratamentu i aprobashon. Esaki lo ta e kaso tambe relashoná ku aña 2022. E gastunan ku no a wòrdu inkluí den un presupuesto aprobá ainda, ta wòrdu realisá pa resolvé un asuntu/evento urgente. No ta na benefisio di komunidat pa den kasonan di urgensia pasa den e proseso formal di un presupuesto supletorio (suppletoire begroting) promé ku tuma desishonnan pa resolvé e asuntunan urgente ei. Pa e aña di presupuesto 2022, a hasi entre otro e siguiente gastunan, ku lo mester bini den e presupuesto supletorio:
a. Kontribushon na CMC pa finansiamentu di kostonan di kuido na indokumentadonan (no aseguradonan);
b. Kontribushon na CMC pa garantisá kontinuidat di kuido elektivo;
c. Kontribushon un solo biaha na kuido i personal di sosten di CMC (San Antoni).
d. Supsidio pa un solo biaha na instansianan supsidiá na benefisio di personal (San Antoni).
e. Supsidio di un solo biaha na diferente instituto di kuido na benefisio di finansiamentu di mantenshon atrasá, kompra di materialnan, kompra di medionan i/òf inventario;
f. Kontribushon na Klínika Capriles pa evitá baimentu di korte;
g. Kontribushon na Advent pa evitá baimentu di korte;
h. Kontribushon pa mantenshon i/òf konstrukshon di akomodashonnan di deporte;
i. Gastunan di mantenshon di playanan;
j. Kontribushon na Outoridat di Kuido di Kòrsou pa finansiamentu di diferente investigashonnan relatá na kuido;
k. Gastunan adishonal na benefisio di mantenshon di kareteranan.
E gastunan menshoná ariba, ku mester bai ainda den un presupuesto supletorio pa 2022, a wòrdu usá pa solushoná asuntunan urgente i ta benefisiá e komunidat.
6. Den nos reakshon riba e rapòrt “Kuenta Anual di Pais Kòrsou 2022”, nos a pidi ARC pa manda e deskripshon general ku e kalkulashon di e eksesonan di e presupuesto i e eksesonan di e presupuesto di e montante total di 521,2 mion florin. Pa motibunan deskonosí nos no a risibí e deskripshon general aki i ARC a publiká e rapòrt final, sin manda e deskripshon general ku e kalkulashon pa nos. Tambe ARC a violá ISSAI 300: pa loke ta trata e punto di Komunikashon. Nos ta hasi un petishon na ARC pa manda e deskripshon general aki na Ministerio di Finansa.
B. ‘Rechtmatigheidsafwijkingen’ riba pòstnan di balansa di 668,1 mion florin
E kantidat di 668,1 mion florin na ‘rechtmatigheidsafwijkingen’, ta enserá:
1. E falta di un kontrato di fiansa di e pago di Pais riba HNO Vastgoed pa 393,1 mion florin. E gabinete anterior Rhuggenaat no a prepará òf no a warda korektamente e dokumentashon formal relashoná ku e akuerdo di fiansa aki (ku ARC ta pidi). Konsekuentemente nos no por proveé esaki na ARC pa konfirmá e kantidat. Nos lo analisá (huntu ku ARC) kon nos por resolvé esaki ainda mas den futuro.
2. E falta di un outorisashon pa dekreto nashonal pa e fiansa entre Gobièrnu, CBCS i Giro pa e montante di 275,0 mion florin. E gabinete anterior Rhuggenaat no a prepará òf no a warda korektamente e outorisashon segun un dekreto nashonal. Konsekuentemente nos no por proveé esaki na ARC pa fundamentá e suma. Nos lo analisá (huntu ku ARC) kon nos por resolvé esaki ainda mas den futuro. Wak e tabèl aki bou pa tuma nota di e montantenan.
C. ‘Rechtmatigheidsonzekerheid’ di 1,545.0 mion florin debí na model-J Staat di aanslagnan di impuesto imponé.
E ‘rechtmatigheidsonzekerheid’ di 1,545.0 mion florin, okashoná prinsipalmente pa e inseguridatnan den e ‘Model J Staat’, lo resolvé via di un ahuste den lei pa abolí e estado aki. Servisio di Impuesto no ta mira niun balor agregá den e uso kontinuo di ‘Model-J’ komo parti di e kuenta anual finansiero. E kalkulashon arbitrario di entrada di obligashonnan fiskal pendiente ta un ehersisio ku ta rekerí hopi tempu i ku no ta kontribuí na un manera signifikativo na e proseso di presupuesto. E no ta kumpli ku e prinsipio di registrashon di entrada basá riba sèn tampoko.
Ministerio di Finansa por supervisá e desaroyo di e saldo habrí na debe di impuesto i di primanan pa medio di rapòrtnan di kuartal ku Servisio di Impuesto ta prepará. Servisio di impuesto no tin niun problema ku transparensia i ta dispuesto gustosamente pa kontestá preguntanan tokante esaki via Ministerio di Finansa. Pronto lo elaborá e proposishon aki mas aleu i presentá esaki na Konseho di Minister pa tomo di desishon.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Discover more from KIKO TA PASANDO

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading