Kon Demokrátiko Elekshon pa Parlamento di Kòrsou ta den Realidat?

Kon Demokrátiko Elekshon pa Parlamento di Kòrsou ta den Realidat?
Segun análisis hasí pa sr. Nelson Willems, MBA, ta un pregunta grandi si elekshonnan na Kòrsou ta legítimamente demokrátiko.
Sr. Willems, por sierto, resientemente a bandoná e filanan di partido MDDK i a uni su mes ku partido Union i Progreso, bou di liderazgo di sr. Elvis de Andrade. Esei ta nifiká ku lo e forma parti di e proseso di elekshon pa Parlamento próksimamente, komo un dje prominentenan riba lista di Union i Progreso.
Un di e formanan mas apliká di demokrasia ta: “un derecho otorgá na miembronan di un komunidat pa ekspresá nan mes libremente ken ta bai representá nan den un órgano ku ta tuma desishonnan estatal”.
Demokrasia no ta solamente poder di e pueblo pa skohe su representantenan, sino tambe di respetá desishon di e mayoria. Ta aki nos ta kai kòrtiku.
Segun sr. Willems nos tin un lei no demokrátiko denter di un proseso demokrátiko. Esaki ta e ordenansa ku ta reglamentá elekshon di Parlamento di Kòrsou (kiesreglement). E ta splika.
Fundeshi di demokrasia ta partisipashon di e pueblo na elekshon. Por lo tantu mester respetá e resultado di e votashon i no nesesariamente resultado di loke polítikonan a hinka den otro komo lista.
Ta bèrdat ku hendenan ta riba lista di partidonan polítiko, pero votadornan ta vota riba persona i no riba partido. Pues e asuntu di haña asiento pasombra bo partido a pone bo den un sierto sekuensia riba lista, no ta demokrasia, segun sr. Willems.
Kada votadó tin derecho riba 1 voto. Kantidat di voto ta ilustrá di un forma demokrátiko kuantu votadó den e komunidat a skohe pa sierto persona den kontienda di elekshon. Pues ta esnan ku tin mas voto mester por bini na remarke pa tuma asiento den Parlamento. Sino hendenan riba sierto listanan por haña asiento ku djis algun voto. Manera ehekushon di e lei ta hinka den otro aworakí, te asta si ta su so a vota pa e mes e ta bira parlamentario. Tin chèns ku e por bira te asta presidente di Parlamento.
Ta bini aserka ku henter e asuntu di restzetel tampoko no ta demokrátiko. Un otro forma ku ta aserka demokrasia real mas tantu lo ta si despues ku kada partido saka su asientonan a base di kiesdeler, tur sobra voto di tur partido mester bai tómbola pa saka asiento a base di kantidat di voto.
Finalmente sr. Willems a opservá otro problema. Pueblo ta skohe un persona pa represent’é den parlamento i tin persona ta disidí di gradisí pa e honor. E persona ta tuma asiento den Konseho di Ministernan, sin sikiera konsulta esaki ku pueblo.
Por sierto, un persona asin’aki su votonan personal ta keda ku nan balor den Parlamento, miéntras ku e persona mes ta den un otro kolumna di e trias polítika. Esaki no por ta separashon i igualdat di poder, manera trias polítika (Montesquieu) ta preskribí.
Tur esaki ta trese kuné ku sr. Willems no ta mira ku ni demokrasia, ni trias polítika ta wòrdu bon sirbi aki na Kòrsou. Kaminda ku e base di trias polítika ta netamente pa salbaguardiá demokrasia i evitá abusu di poder ku tambe ta un elemento di tirania (Montesquieu).
Sr. Willems tin diferente plannan pa kontribuí pa hasi elekshon di Parlamento muchu mas demokrátiko. Muchu mas pasombra, perfekshon den demokrasia ta manera e “tera primintí”.