Diskurso di Gobernador na apertura di Aña Parlamentario 2025 – 2026

Asuntunan General i Promé Minister
Diskurso di Gobernador na apertura di Aña Parlamentario 2025 – 2026
Publiká riba 09 Sèptèmber 2025
Diskurso di Su Ekselensia gobernador, sra. Lucille George-Wout
den kuadro di apertura di aña parlamentario 2025 – 2026.
Honorabel Presidente di parlamento, miembronan di parlamento i kerido siudadanonan,
Apertura di Aña Parlamentario ta un momento importante di nos gobernashon.
Gobièrnu ku presentashon di su Deklarashon na Parlamento, ta re-afirmá su kompromiso ku demokrasia. Na mes momento lo eksponé su metanan pa e aña benidero ku ta dirigí riba bienestar di pueblo di Kòrsou den su totalidat.
Kada inisio di un periodo parlamentario ta brinda nos e oportunidat pa wak bèk riba e resultadonan ku nos a logra i pa presentá nos plannan pa futuro.
Gabinete Pisas III, rumbo pa 2030, ta komprometé pa sigui tuma paso pa restrukturashon di e aparato gubernamental, kompañá ku modernisashon, implementashon di digitalisashon i invershon den rekapasitashon. Na mes momento lo sigui fortifiká nos lasonan regional i internashonal ku e meta pa hiba Kòrsou na ta un pais mas fuerte i resiliente, kaminda kada miembro di nos komunidat por tin
oportunidat igual di kresementu.
Gabinete Pisas III a drenta un temporada kaminda nos ekonomia ta mustra señal di rekuperashon, nos balansa finansiero a bira mas stabil, i tur ministerio segun nan ekspertisio ta trahando riba desaroyo di pais. Pero, nos ta konsiente ku topa ku kontratempu ta algu inevitabel. E reto di mas grandi ta fortifiká esnan mas débil den nos komunidat. Algu ku ta rekerí esfuerso komun pa por trese progreso den kada kas di famia, apesar di e desaroyonan sosial i geopolítiko den mundu.
Gabinete Pisas III lo fiha e direkshon pa esaki, i ta konfia di por konta ku un parlamento krítiko pa yuda guia e proseso.
E prioridatnan pa e aña parlamentario 2025 – 2026 ta basá riba tres elemento prinsipal: bienestar, modernisashon i sostenibilidat.
1. Bienestar
Ta midi desaroyo di un pais no únikamente den estadístika, pero den e forma ku ta atendé ku e nesesidatnan básiko manera salú, edukashon, seguridat i dignidat di kada kas di famia. Ku otro palabra, bon maneho di un pais ta kuminsá i kaba na bienestarn di e hendenan den e komunidat.
Riba tereno di salubridat, garantisá kuido aksesibel i di kalidat ta keda nos prioridat.
Pa sigui salvaguardá esaki lo trese kuido primario den tur bario. Tambe gobièrnu lo intensifiká kampaña di konsientisashon pa stimulá kambio di komportashon i promové
un estilo di bida sano. Atenshon spesial lo bai na kuido di salú mental, e malesanan króniko i e impakto di kambio klimatológiko riba salú di hende, bienestar di animal i nos naturalesa.
Pa enseñansa, Gobièrnu lo traha pa kada mucha i hóben na Kòrsou tin akseso na un enseñansa moderno i di kalidat. Lo sigui traha riba adaptashon di kuríkulo, mehorashon di kalidat i igualdat den enseñansa, i profeshonalisashon di dosente i gerensia di skol. Alabes nos lo finalisá nan posishon hurídiko. Tambe lo amplia kuido pre-eskolar i despues di skol (voor- i naschoolse opvang) pa un sistema mas strukturá.
Pa loke ta trata kultura i deporte, lo invertí mas pa fortifiká nos sentido di patriotismo i formashon di nos identidat nashonal. Esaki ta nifiká mas profeshonalisashon di e trahadónan den e sektor, integrashon di edukashon kultural den skol, i estímulo pa konseshon interkultural entre generashon: esta mara kabuya bieu na nobo. Den deporte lo intensifiká e kolaborashon entre federashon i fundashon pa mihó ehekushon di maneho. Lo duna mas sosten na e atletanan ku ta destaká i representá
Kòrsou na nivel internashonal.
Tur e akshonnan akí ta sostené nos konvikshon ku hubentut aktivo i orguyoso di su identidat ta fundeshi di un nashon fuerte. Bienestar ta base, si kas di famia ta fuerte, nashon ta fuerte.
Famia sano ta núkleo di desaroyo duradero di un pais. Pa logra esaki lo sigui ku diferente programa di sosten, manera Triple P, Positive Parenting, Siman di Edukashon i otro medio- i plataformanan struktural. Esakinan lo yuda e mayornan ku edukashon di nan yu(nan) i ku e retonan ku nan ta topa diariamente.
Pa loke ta Hubentut: Lo traha riba un maneho i lei di kuido i asistensia pa hóben. Huntu ku esaki lo implementá diferente programa dirigí riba prevenshon, edukashon i protekshon kontra violensia i eksplotashon di mucha. E proyekto piloto E Hóben, E Relevo, ta un paso konkreto pa guia i forma e hóbennan pa nan haña un trabou ku ta kuadra ku nan kapasidat i talento.
Riba tereno laboral, lo sigui pone énfasis riba trabou digno. E atenshon akí no ta solamente pa e hóben, pero pa e migrante, komersiante i tur ku ta kontribuí na nos ekonomia. Lo sigui lucha kontra empleo ilegal, i fortifiká nos maneho riba esaki.
Seguridat di pueblo lo keda un di nos prioridatnan. Lo duna mas atenshon na situashon di tráfiko, kuminsando ku edukashon di tráfiko for di chikí. Lo invertí den protekshon kontra atake sibernétiko. E víktimanan di akto kriminal lo risibí mas protekshon, i lo duna informashon na sospechoso na un manera mas transparente i
den nan mes idioma. Relashoná ku migrashon i seguridat, Gabinete Pisas III lo finalisá
maneho di indokumentado pa yega na un sistema mas responsabel i humano. Tambe lo intensifiká presensia di kuerpo uniformá riba kaya.
Den bario i komunidat, lo promové desaroyo integral via di sentro di bario multifunshonal i trabou di trahadó sosial. E meta ta pa krea mas konekshon sosial, alsa kalidat di bida i detektá situashon problemátiko trempan. Tambe lo sigui ku e proyekto Mi Kas Awor pa duna mas bibienda pagabel.
Riba tereno di infrastruktura, lo kontinuá ku e proyekto Mas ku Kaya, ku ta sigui ku mantenshon di nos kayanan. Den Colon, lo kuminsá ku algun konstrukshon entre nan un Kraamkliniek nobo. Tambe e área di Band’Ariba lo haña un pòst di Brantwer.
Pa nos adultonan mayó, lo sigui ku modernisashon di lei sosial. Oumento struktural i indeksashon di Bijstand i AOV, ku lo bai kompañá pa investigashon riba e posibilidat pa introdusí eksonerashon pa esnan ku tin suèldu mínimo òf ta biba bou di e márgen di pobresa. Tambe kambio den regla di invershon pa e fondo di penshun di empleado
públiko (APC) lo hasi posibel ku nan por invertí den produkto moderno i subi nan grado di kobertura, pa por tin mas fondo disponibel pa por paga indeksashon.
Tur e akshonnan akí ta un paso mas serka di nos meta pa fortifiká famia, promové partisipashon inklusivo den forsa laboral ku formashon i sosten, kombatí pobresa ku bibienda sosial i sentronan di komunidat, i oumento di sentido di seguridat den bario.
Di manera ku e Yu di Kòrsou por biba ku dignidat, speransa i konfiansa den futuro.
2. Modernisashon
E di dos pilá di e plan di Gabinete Pisas III pa 2025 – 2006 ta Modernisashon. Un pais ku ke krese mester di institushonnan moderno, un gobièrnu rekto, i un ekonomia ku ta habri kaminda nobo pa desaroyo. Modernisashon inkluso lo permití nos subi prestashon di nos institutonan, ekonomia, i nos sistema di edukashon na nivel mundial, i yega mas serka di e ekspektativanan di nos komunidat.
Pa logra esaki, lo sigui traha riba digitalisashon i mehorashon di nos aparato públiko.
Riba nivel interno lo sigui pone atenshon riba e aspekto di integridat, ku enkuesta bou di e empleadonan públiko, un lei pa instituí un Ofisina di Integridat, i preparashon pa reinstalá e Kolegio di Protekshon di Dato Personal. Tambe lo sigui ku rekapasitashon di personal, pa nan ta mihó ekipá i tin mas fleksibilidat pa por sigui krese i traha den diferente otro departamento. Desaroyo i digitalisashon di e instrumento di evaluashon
di prestashon lo karga esaki. Protekshon di dato kontra atake sibernétiko, i introdukshon di un bali di servisio interno pa tur empleado públiko tambe lo forma parti di e proseso akí.
E kooperashon den Reino lo kontinuá den kuadro di e Statüt di Reino i Konstitushon di Kòrsou. Gabinete Pisas III ta sigui traha pa un relashon bon i stabil ku e Paisnan di Reino. Nos kooperashon lo ta basá riba outonomia i igualdat. Kòrsou lo sigui traha pa karga responsabilidat pa finansa sano di gobièrnu i pa integridat di nos atministrashon públiko. Huntu ku Aruba, Sint Maarten, i Hulanda, Kòrsou lo sigui buska pa yega
konhuntamente na solushon relashoná ku seguridat, finansa, i enseñansa superior.
Internashonalmente lo fortalesé e lasonan ku nos partnernan den region i pa mundialmente posishoná Kòrsou komo un hub habrí pa henter mundu.
Na nivel eksterno, lo sigui traha riba digitalisashon, aksesibilidat i outomatisashon di servisio. Pa hasi posibel ku, por ehèmpel un persona ku ta permanentemente na kama, por yega na su sédula sin mester presentá na Kranshi. Lo digitalisá eksámen di teoria di reibeweis i introdusí grabashon den e eksámen práktiko. Lo eliminá uso di
plakzegels i bai digital. Un otro paso grandi ta krea un Lokèt di Komunidat, ku lo reuní servisio di shete ministerio na un lugá. Algu ku lo sòru pa mas uniformidat den gobièrnu, i mas efisiensia i fasilidat pa e siudadano. Na mes tempu, Archivo Nashonal i CBS lo sigui kana huntu ku gobièrnu i sektor privá nan trayekto di digitalisashon, modernisashon, kompilashon i publikashon di dato.
E proseso akí ta posibel na momento ku nos finansa ta mas stabil, nos debenan ta redusí i nos ekonomia ta diversifiká. E meta ta yega na 55% BBP pa debe nashonal, ku lo a krea espasio pa mas invershon. Pa logra esaki lo sigui traha riba e reforma fiskal ku ta krea un sistema mas simpel i transparente, ku ta mas fásil pa kumpli kuné i mas difísil pa evadí. Esaki ta inkluí modernisashon di lei di kobransa, remplaso di e
lei aktual di E-Zone ku un lei nobo pa un zona ekonómiko spesial, i konsiderashon di implementashon di BTW, segun konseho di IMF. Den e mes proseso, lo traha riba fushon di e diferente departamentonan di impuesto, i finalisá e proyekto ‘Plataforma nobo di IT’ ku lo yuda baha peso di e proseso intensivo di trabou. Duana ta den e mes ruta di modernisashon, ku rekapasitashon pa personal, invershon den IT di manera ku nan ta mas ekipá pa kontrarestá labamentu di plaka segun e proyekto goAML di Financial Action Task Force. Atenshon pa kolaborashon internashonal i restrukturashon di e sektor di online gaming ta sigui.
E aspekto di modernisashon ta presente tambe den hustisia: ku plan pa un edifisio nobo di Sentro pa Detenshon i Korekshon Kòrsou, programa di resosialisashon pa detenido, mas rekapasitashon, material, apoyo internashonal i programa forense. Tur ku bista pa un sistema di hustisia firme, humano i moderno.
No por papia di modernisashon sin papia di inovashon den enseñansa. Algu ku ta mas ku un proyekto di skol, e ta un kompromiso nashonal. Digitalisá, profeshonalisá i internalisashon di nos sistema di enseñansa ta prepará nos hubentut pa futuro.
Distribushon di lèptòp pa dosente a tuma lugá, awor lo sigui traha riba modernisashon di infrastruktura, mihó konekshon di internèt, material di skol kalitativo i programa di formashon pa e dosente.
Sinembargo, pa esakinan por bira realidat, ta imperativo pa Kòrsou diversifiká su ekonomia. E meta pa aña 2025 – 2026 i esnan siguiente ta pa promové sektornan nobo di ingreso, for di turismo sostenibel te na e klùster marítimo i instituto di edukashon internashonal. Kòrsou ke fortifiká su posishon komo HUB logístiko, transformá nos zona ekonómiko tradishonal pa zona Spesial Ekonómiko, i reposishoná su mes komo un hub di montahe i produkshon den Karibe. Na mes
momento, sostené nos empresanan chikí i mediano, ku ta e wesu di lomba di nos ekonomia, ku mas insentivo pa manufaktura i eksportashon lokal. E strategianan nashonal di eksportashon (NES) lo kontribuí na un ekonomia mas bèrdè.
E esfuersonan akí di Gabinete Pisas III, ta mustra ku nos ta kla pa un aparato públiko mas transparente, un ekonomia mas diversifiká i un enseñansa ku ta prepará nos hubentut pa mundu. Modernisashon ta un proseso kontinuo, i nos ta determiná pa sigui avansá ku paso firme.
3. Sostenibilidat
E di tres pilá den nos agènda ta sostenibilidat. E ta reflehá den nos kapasidat pa kuida loke nos tin, usa responsablemente loke nos mester i kontribuí na un pais mas fuerte, bèrdè i próspero.
Un di e puntonan di salida ta diversifikashon di nos ekonomia. Produkshon lokal
riba tera i laman, di manera ku agrikultura, peska i krio di bestia, lo abastesé e industria di turismo den su totalidat. Asina nos ta limitá dependensia di importashon alimentisio, i ta laga e entrada generá keda sirkulá den nos ekonomia lokal.
Sostenibilidat ta nifiká tambe invertí den konosementu. Atraé mas universidat i studiante internashonal ta forma parti di esaki, ku e meta pa posishoná Kòrsou komo un sentro di konosementu den Karibe. Asina nos por garantisá ku nos ekonomia i komunidat tin e kapasidat pa sigui adaptá i floresé.
Energia sostenibel ta un otro prioridat. Lo baha gastu di energia ku fuentenan duradero (bientu i solo) i hidrógeno, i lo investigá posibel reserva di petroli i gas den nos awanan. Huntu ku esakinan, lo introdusí impuesto di entrada pa turista. Lo invertí e fondo ku esaki generá den proyekto pa protehá nos medio ambiente, stimulá turismo i aportá na subida di penshun di AOV.
Huntu ku Meteo, Gabinete Pisas III lo traha programa dirigí, riba prevenshon di e efektonan di kambio di klima. Lo implementá un maneho responsabel di shushi, kun kontrol mas estrikto riba dùmpmentu ilegal. Tambe lo apliká un maneho integral di
konservashon di nos rekursonan natural. Esaki ta inkluí mantené nos playanan públiko liber i aksesibel, pero tambe tene kuenta ku nan kapasidat. Tur esakinan ta forma parti di nos agènda di sostenibilidat. Meskos ta konta, introdukshon di un aserkamentu nobo pa nos tera, ku ta inkluí maneho di nos tera i uso di edifisio i tereno.
Revishon parsial di Eilandelijk Ontwikkelingsplan (EOP) pa e área di Koral Tabak, Daniel, Wechi i Santa Catharina. Kontrol mas riguroso riba kumplimentu di regla i lei relashoná ku pèrmit di konstrukshon i lucha kontra konstrukshon ilegal.
Mobilidat ta klave pa un desaroyo sostenibel i inklusivo. Ta deseo di Gabinete Pisas III pa kada siudadano por move di un lugá pa otro na un forma sigur i pagabel.
Introdukshon di un sistema di transporte públiko integral i kita legalmente e sistema di e tarifa máksimo pa taksi i vehíkulo di turismo ta un di nos prioridatnan. Den aviashon i haf, nos ta implementá Corrective Action Plan pa subi standart i konektá Kòrsou mihó
ku mundu.
Sostenibilidat no ta un luho; e ta un nesesidat. E ta rekerí pa nos kuida nos medio ambiente, diversifiká nos fuentenan di energia, produsí nos mes kuminda, plania nos
teritorio mihó i move mas efisiente. Gabinete Pisas III lo sigui buska kolaborashon ku partnernan regional i internashonal pa logra esakinan huntu. Asina so nos ta garantisá ku Kòrsou ta keda un isla habitabel, próspero, i orguyo di nos mes i nos siguiente generashonnan.
Honorabel Presidente di Parlamento, parlamentarionan i Kerido Pueblo di Kòrsou:
Di e manera aki nos ta konkluí e deklarashon ofisial di Gabinete Pisas III, pa e aña parlamentario 2025-2026.
Señor Presidente, si bo ta permití mi/ku bo pèrmit, mi ke hasi uso di e oportunidat aki pa dirigí algun palabra personal na bo Parlamento.
Esaki no solamente tabata mi di diesdos apertura di un seshon parlamentario, pero alabes mi último. Manera boso sa, mi periodo komo Gobernador ta terminá na novèmber. Mi no por imaginá mi mes un okashon mas honorabel ku esaki, pa tumab despedida. Aki, den kurason di nos demokrasia, huntu ku esnan ku tin e privilegio pa
representá nos pueblo.
Tabata akí mes den Parlamento, dia 8 di novèmber 2013 den un reunion solèm, kaminda mi a aseptá e funshon di Gobernador. E funshon di Gobernador a kambia fundamentalmente ku establesimentu di e Statuto di Reino Hulandes, awor mas ku 70 aña pasá. Na momentu ku representantenan di pueblo di Kòrsou di e tempu ei a
aseptá e órden hurídiko aki, e naturalesa kolonial di e ofisina di Gobernador a disparsé i e funshon a haña un karakter konstitushonalmente ankrá denter di e estado di paisnan ku huntu ta forma Reino Hulandes.
Na momentu ku mi a tuma ofisina, di akuerdo ku e promesa solèm ku mi a hasi dilanti Su Mahestat Rei Willem-Alexander, mi a primintí di sirbi pueblo di Kòrsou tambe dor di protehá e órden konstitushonal. E manera ku e teksto di e promesa aki ta formulá, ta demostrá mas aleu ku lasonan kolonial bieu awor a keda remplasá pa un responsabilidat direkto pa ku e pueblo di Kòrsou. Semper mi tabata konvensí ku
esnan ku ta hura òf hasi un promesa no ta djis mara su mes na palabra, pero tambe mester pone nan palabranan den práktika; ku integridat, ku un sentido di deber i obligashon, i ku kurason pa kuida bienestar general.
Na momentu di mi instalashon, mi a indiká ku Gobernador no por defendé su mes, i pa e motibu ei polítika no mester pone Gobernador su kara na bèrgwensa pero mester respetá e konfidensialidat ku tin rondó di ehekushon di e funshon. E tempu ei, mi a ekspresá e deseo den Parlamento pa “mi periodo komo Gobernador keda karakterisá pa rèspèt mutuo pa loke ta trata e posibilidatnan i posishon di otro.” I mi
a indika ku “Lo mi hasi mi máksimo esfuerso pa logra esaki.”
Awor, na final di mi periodo, ta keda prinsipalmente na otronan i na historia pa determiná si mi a logra esaki. Loke mi ke bisa den e sentido aki ta ku, komo boso Gobernador, semper mi a aktua di buena fe, naar eer en geweten. Mirando mi ròl i posishon, mi a hasi lo máksimo pa kumpli ku mi deber manera mester ta.
Mi kompromiso semper tabata pa promové i kultivá (koester) koperashon dentro di Reino. Ta netamente e koperashon aki a resultá di ta krusial pa stabilidat y kresementu, e pilarnan mas importante pa bienestar di nos siudadanonan. Mi ta konfia ku nos, huntu komo pueblo, lo sigui invertí den e unidat aki. Mi a siña konosé
e pueblo di Kòrsou mas mihó ainda den e añanan ku a pasa! Nos ta un pueblo di hendenan trahadó, hendenan ku den tempu bon, tempu ménos bon i den tempu difísil, manera e añanan di coronavirus/Covid, ta keda dediká nan mes na desaroyo di nos pais.
Pa ami, komo un orguyoso Yu di Kòrsou Hulandes, tabata un privilegio enorme pa sirbi nos kerido Kòrsou komo boso Gobernador. Semper ku sosten di Señor mi Dios, ku a duna nos e privilegio di ta yunan di Kòrsou. Ku nos fe den Dj’E, nos lo sigui gosa di Su protekshon pa huntu nos por sigui sirbi nos Pais ku amor, den igualdat, pas i harmonia.
Mi kerido Herman, mi no por ni konta e momentonan den kual bo a sostené mi durante e último 12 añanan aki. Loke mi sa si, ta ku bo sosten a permití ku mi por a enfoká kompletamente riba ta Gobernador. Manera mi a primintí bo, esaki lo ta un di mi último aparishon públiko komo Gobernador di Kòrsou. Mi no por warda pa por ta gewoon bo Lucille atrobe, pa huntu nos por konsentrá riba nos yunan i nietunan i
nos amigu i famianan stimá.
Na mi kosiudadanonan di Kòrsou, lo siguiente: boso por sigui konta ku mi. No komo Gobernador mas, pero sigur si komo un kompañero Yu di Kòrsou komprometé.
Dios bendishoná Kòrsou!
pa lesa i download kontenido di e diskurso di Gobernador di Kòrsou, Su Ekselensia sra. Lucille George Wout, den kuadro di apertura Aña Parlamentario 2025-2026.
Photo credits: Gabinete di Gobernador di Kòrsou.

