‘Re: Preokupashon profundo relashoná ku kanselashon di Reunion Públiko tokante Landsontvanger i e opstrukshon sistemátiko di e tarea di supervishon di Parlamento.’
‘Re: Preokupashon profundo relashoná ku kanselashon di Reunion Públiko tokante Landsontvanger i e opstrukshon sistemátiko di e tarea di supervishon di Parlamento.’
Referensia: PNPFR2025/2206
Apresiabel Presidente di Parlamento di Kòrsou, señor Brownbill,
Na nòmber di frakshon di Partido Nashonal di Pueblo (PNP), nos a tuma nota di bo karta di kontesta (25-26/00086-9a) i posishon mas resien ku e reunion “lo bai dor, riba un otro fecha”. Alabes nos ta nota diferente hustifikashon i konfushon den pueblo riba e kanselashon di e Reunion Públiko krusial tokante Landsontvanger.
Pa kuminsá, bo a basa bo desishon riba un interpretashon fundamentalmente eróneo di bo outoridat. E momentu ku Miembronan di Parlamento kumpli ku Artíkulo 64 di Reglamento di Órden —esta, pidi un reunion ku un spesifikashon di motibu— bo funshon komo Presidente no ta pa disidí si e meta ei ta ‘importante’ òf ‘bálido’. E outoridat pa husga e kontenido òf balides di un debate ta pertenesé na e parlamentarionan den sala di Parlamento, no na e stul di Presidente.
Pa kontinuá, e motibu ku un reunion no por sigui pasobra un di e personanan envolví a retirá komo Minister, ta hurídikamente i konstitushonalmente insostenibel. Parlamento no ta un tribuna di ‘vendetta’ personal; pero si e ta e órgano di mas altu ku, konforme Artíkulo 39 di nos Areglo di Estado, ta representá henter pueblo di Kòrsou i ta salbaguardiá su interesnan. E krísis i tildamentu di korupshon na Landsontvanger, ta eksponé kaminda posiblemente miónes di fondo públiko ta na peliger, ta un asuntu di interes general i pues un asuntu di pueblo kompletu ku nos ta notando diariamente mas bòmbòshi.
E responsabilidat ministerial, ankrá den Artíkulo 28, insiso 3 di nos Areglo di Estado, ta un prinsipio institushonal. E retiro di un Minister no ta liberá Gobièrnu di su responsabilidat. Al kontrario, e responsabilidat pa Ministerio di Finansa a pasa direktamente pa e Minister suplente, kende awor ta kompletamente responsabel. Dor di kanselá e reunion, bo ta kita e posibilidat for di Parlamento pa kontrolá e responsabilidat kontinuo akí i ta stroba e ehekushon di nos derecho di supervishon, ku ta derivá for di e deber di informashon stipulá den Artíkulo 57 di nos Areglo di Estado.
Bo ta invoká bo ‘outoridat’ bou di Artíkulo 7 di Reglamento di Órden. Sin embargo, e tarea di guia e trabounan mester keda semper ehersé den e espíritu di nos estado di derecho demokrátiko i den kuadro di e reglamentu di órden. E outoridat akí no por keda uzá pa frustra e derecho fundamental di miembronan, stipulá den Artíkulo 64 di Reglamento di Órden, pa yama un reunion, sigur no ora e urgensia i e interes general a keda ainda mas bibu den nos realidat kontinuo.
Honorabel Presidente, nos ta tuma nota di e pretenshon ku nos argumentonan ta “nobo”. Laga nos ta kla: e yamada na Gobièrnu pa duna kuenta di un krísis institushonal profundo ta, tabata i lo keda for di prinsipio e esensia di nos petishon komo parti di e inisiadónan.
E echo ku bo ta rekonosé awor ku e reunion mester tuma lugá ta un stap den e bon direkshon. Sin embargo, e manera ku bo a yega na e desishon original pa kanselá— i awor interpret’é pa “posponé”—ta keda fundamentalmente defekto i ta demonstrá un interpretashon sumamente preokupante di forma di ehersé e funshon.
Pa klaridat, nos ke stipulá lo siguiente basá riba nos leinan:
- Bo karta ta bisa ku miembronan mester “duna argumento bálido”. Esaki ta un ekibukashon grave. Artíkulo 64 di Reglamento di Órden ta eksigí pa tres miembro firma i duna un “opgave van reden” (spesifikashon di e motibu). E artíkulo no ta duna e Presidente ningun, pero ningun outoridat pa husga si e motibu ta “bálido” òf si e “tipo” di argumento ta na su smak. Bo ròl ta pa fasilitá e proseso demokrátiko, no pa sensurá e kontenido di un petishon ku ta kumpli ku e rekisito di lei.
- Presidente di Parlamento ta igual/meskos na tur otro miembro parlamentario. Bo no ta pará ariba nos; bo ta sinta huntu ku nos. Bo funshon ta pa guia e reunionnan ku imparsialidat, pa representá e órgano, no pa tuma desishonnan unilateral ku ta usurpá e poder kolektivo di e órgano. Nos tambe a vota pa skohe e Presidente di Parlamento.
- Esaki ta e punto mas krusial: un reunion di otro miembronan ku ya a keda konvoká formalmente no por keda kanselá òf “posponé” unilateralmente pa e Presidente sin mas. E úniko proseder korekto e or’ei ta pa e Presidente habri e reunion na e ora stipulá, i na e momentu ei e mes òf un miembro por presentá un “voorstel van orde” (proposishon di òrdu) pa posponé e reunion. E parlamentarionan den sala e or’ei mester VOTA riba e proposishon akí.
E aktonan unilateral akí ta krea un presedente peligroso ku ta mina e fundeshi di nos demokrasia. Meskos ku e desaroyo kaminda Promé Minister di Kòrsou ta publiká un komunikado di prensa ofisial pa “defendé” bo akshonnan. Esaki ta un desaroyo sumamente grave. Kaminda e Poder Ehekutivo (Gobièrnu) awor ta dikta i hustifiká públikamente e proseduranan interno di e Poder Legislativo (Parlamento). E akto akí ta konfirmá tur nos temornan: kaminda loke ta pasando aki no ta trata di djis un “eror” prosedural, sino di un opstrukshon polítiko kordiná.
2
E echo mas alarmante ta ku Promé Minister Pisas ta fungí komo bo bosero i defensor. Esaki ta un violashon direkto di e prinsipio di “Trias Polítika” (separashon di poder). E ta pinta e kuadro di un Presidente di Parlamento ku no ta imparsial, sino ku ta tuma instrukshon òf ta ser protehá pa titularnan di Gobièrnu ku e mester yuda kontrolá. Bo imparsialidat awor ta severamente na duda.
E “promesa” di Gobièrnu ku nan lo bini Parlamento no ta e punto. E punto ta ku ta Parlamento ta manda yama Gobièrnu, no Gobièrnu ta disidí ki ora e ta bini. E ta nos obligashon komo parlamentario, fasilitá pa bo komo Presidente. E Promé Minister no ta dikta agènda di Parlamento.
Sin embargo, nos ta hasi un apelashon fervoroso na bo pa no limitá bo ròl komo Presidente na esun di un “pòrtir” prosedural, sino pa aktua komo un defensor di e derechonan konstitushonal di Parlamento i di e interesnan di e pueblo ku nos tur ta sirbi.
P’esei, frakshon di PNP ta bolbe hasi un apelashon formal i urgente ku solushonnan na bo pa restourá e òrdu korekto, pa:
- komo Presidente, bo drenta den konsulta inmediato ku e miembronan/inisiadónan ku a hasi e petishon (“indieners”) pa fiha un fecha nobo, konforme e espíritu di Artíkulo 64 pa agendá e reunion públiko kanselá di nobo ku e máksimo prioridat posibel.
- insistí serka Gobièrnu pa sin tardansa informá Parlamento rib’e otorgashon di e dispensashon dje obligashon di sekresia ku a keda pidi pa Landsontvanger, pa asina Parlamento por keda informá kompletamente i sin sensura.
- garantisá na tur momento e derecho i deber di Parlamento pa kontrolá gobièrnu, i pa kondená i kontrarestá kualke intento pa opstruí esaki.
- ku den futuro bo ta atené bo mes na e prosedernan stipulá i ta respetá e poder desisivo di e sala di Parlamento.
Nos ta keda en espera di e konvokashon,
Na nòmber di Frakshon di Partido Nashonal di Pueblo (PNP),
Atentamente,
Miembro di Parlamento (Parlamentario)
Lider di Frakshon di Partido Nashonal di Pueblo (PNP)
- Konseho di Minister
- Gobernador di Kòrsou

































































































