Apesar di insertidumbre kontinuo na nivel mundial Ekonomia di Kòrsou komo Sint Maarten ta sigui krese danki na turismo

No. 2025-057
Apesar di insertidumbre kontinuo na nivel mundial
Ekonomia di Kòrsou komo Sint Maarten ta sigui krese danki na turismo
WILLEMSTAD/PHILIPSBURG — Aktividat ekonómiko den nos union monetario a sigui krese den 2025, danki na un bon prestashon den sektor di turismo, invershon kontinuo i un bahada den preshon inflashonario. Asina por lesa den Boletin Ekonómiko di Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS) pa desèmber 2025. E datonan real di te ku di dos kuartal ta konfirmá ku tantu turismo di estadia komo turismo krusero a sirbi komo e motornan prinsipal di kresementu na ámbos pais di nos union monetario. Esei ta asina apesar di e tenshonnan geopolítiko, insertidumbre tokante rumbo di maneho global, kondishon di finansiamentu restriktivo, oumento di protekshonismo i e medidanan migratorio mas estrikto ku ta sigui karakterisá panorama internashonal.
Kresementu sólido i ménos inflashon den henter union monetario na 2025 Ekonomia di Kòrsou a krese ku 3,5% den 2025, impulsá pa un prestashon den sektor turístiko ku a resultá mihó ku a spera. Oumento den tasa di okupashon di hotèl i yegada di turista krusero i di estadia a kontribuí na aktividat ekonómiko. Invershon den propiedat inmóbil i infrastruktura tambe tabata na nivel. Tantu demanda doméstiko komo demanda neto for di eksterior a kontribuí na e kresementu. Sinembargo, demanda doméstiko a krese ménos ku loke a spera, debí ku e invershonnan di gobièrnu tabata ménos ku loke a presupuestá. Demanda neto for di eksterior a subi, kompañando un oumento fuerte den eksportashon komo resultado di e subida den entrada di turismo. Pero kosto total di importashon tambe a subi i esei a redusí e subida den entrada di turismo. Na Kòrsou, inflashon a baha un poko te na 2,4% den 2025, reflehando un bahada den preis internashonal di produkto básiko i ménos preshon di preis na nivel doméstiko. Finansa di gobièrnu a sigui presta na un nivel stabil na 2025 ku un surplus riba presupuesto di servisio ordinario ku, meskos ku na 2024, a keda na 2,2% di PIB. Kuota di debe di gobièrnu a baha di 65,5% na 2024 te 63,0% den 2025. Un oumento di PIB nominal a hiba na e mehoransa akí, apesar ku debe di gobièrnu a oumentá debí na e fiansanan adishonal ku a hasi serka Hulanda.
Sint Maarten tambe a registrá un bon nivel di kresementu den 2025. PIB real a krese ku 3,1%, impulsá pa un prestashon mihó ku a spera di turismo di estadia i krusero, despues ku rekonstrukshon di e aeropuerto a keda finalisá. Meskos ku na Kòrsou, tantu demanda doméstiko komo demanda neto for di eksterior a kontribuí na e kresementu na Sint Maarten. Invershon públiko, den forma di mehorashon na e ret di karetera, e sistema di kloaka i prizòn, a respaldá kresementu. Demanda privá tambe a subi, komo resultado di un oumento den invershon i konsumo privá. Inflashon na Sint Maarten a baha te na 1,8% den 2025, prinsipalmente debí na un bahada den preis internashonal di petroli. Demanda neto for di eksterior tambe a respaldá kresementu, ya ku e entradanan di eksportashon relashoná ku turismo a subi mas ku importashon
di merkansia no petrolero. Sint Maarten su finansa públiko tambe a bai dilanti. E pais su saldo di presupuesto di servisio ordinario a pasa di un défisit pa un surplus di 1,1% di PIB. Kuota di debe di gobièrnu a baha di 42,1% na 2024 te 41,2% na 2025 debí na un oumento di PIB nominal, aunke e fiansanan adishonal ku a hasi serka Hulanda a moderá e mehoransa akí.
Ta premirá mas oumento riba término mediano
Den perspektiva, ta premirá ku kresementu ekonómiko tantu na Kòrsou komo na Sint Maarten lo desaselerá gradualmente pa yega na tasa di kresementu mas sostenibel riba mediano plaso. Pa 2026, ta proyektá un kresementu di PIB real di 2,4% na ámbos pais. Despues, probablemente kresementu lo baha te na aproksimadamente 2,0% na 2029, segun ku kresementu turístiko ta saturá, demanda mundial ta baha i e efektonan di despues di e rekonstrukshon na Sint Maarten ta disparsé gradualmente. Segun pronóstiko, inflashon lo sigui baha, te 2,1% na Kòrsou. Na Sint Maarten, probablemente e lo keda banda di 1,8%. Pa 2029, ta premirá ku inflashon lo bin stabilisá banda di 2,0% na Kòrsou i 1,6% na Sint Maarten, esta, mas o ménos pareu ku e manera ku e lo desaroyá serka nos partnernan komersial di mas importante. Segun proyekshon, situashon di finansa públiko di e paisnan lo mehorá den e periodo proyektá. Ta spera ku ámbos pais lo mantené un surplus riba presupuesto di servisio ordinario. Ta proyektá ku, pa 2029, Kòrsou su kuota di debe lo baha te 60,5% i di Sint Maarten te 40,5%. E bahada akí lo ta danki na e echo ku, aunke debe di gobièrnu lo mester oumentá pa por finansiá e programanan di invershon aktual, ta premirá ku PIB nominal lo krese mas.
Tenshon regional ta determinante pa nos dinámika di riesgo
Ainda e faktornan ku por influensiá e perspektiva pa Kòrsou i Sint Maarten ta prinsipalmente negativo, i mayoria ta faktor eksterno. E riesgo prinsipal tin keber ku e tenshon entre Estádos Unídos i Venezuela. Si e aktividatnan militar sigui eskalá, esei por opstakulisá e rutanan komersial i hiba na oumento di kosto di transporte i seguro marítimo. Ademas, e por suak imágen di Karibe komo un destinashon turístiko safe i asina afektá turismo i nos entrada di divisa. Debí ku Kòrsou ta situá serka di Venezuela, e pais akí tin mas chèns di ser afektá pa un oumento den entrada di inmigrante, ku por pone un preshon fuerte riba e servisionan públiko i rekurso di gobièrnu.
Tin mas konflikto geopolítiko ku por afektá e perspektiva. E guera na Ukrania i e tenshonnan na Medio Oriente lo por bolbe perturbá merkado energétiko i komèrsio internashonal. Aunke e plan di pas pa Gaza a baha e preshon direkto ku tabatin riba merkado petrolero i transporte marítimo, e sese di fuego ta delikado ainda. Si bin mas perturbashon di suministro i subida di kosto di transporte marítimo, esei por hiba na oumento di preis di produkto básiko i pone preis di importashon i inflashon subi na Kòrsou i Sint Maarten.
Ainda komèrsio internashonal por sinti efekto di e insertidumbre ku ta reina tokante direkshon di maneho i e posibel medidanan protekshonista ku por drenta na vigor. Aunke den 2025, e shòk okashoná pa e tarifanan tabata ménos fuerte ku loke a spera, tin akuerdo komersial ku no a keda finalisá ainda i disputa legal andando na Estádos Unídos. Tur esei por hiba na oumento di kosto di importashon i asina suak invershon direkto for di eksterior. I si bin un tardansa den fleksibilisashon di maneho monetario estadounidense, e kondishonnan di finansiamentu internashonal por keda restriktivo.
Na nivel doméstiko, shòk relashoná ku kambio di klima, retraso den implementashon di e programanan di invershon di mas aña, defisiensia riba tereno di AML/CFT ku no keda solushoná i
e echo ku sistema di salubridat i di seguro sosial ta poniendo kada bes mas preshon riba finansa públiko, ta keda un reto ku por afektá kresementu i stabilidat di ámbos pais riba mediano plaso.
E teksto kompleto di e Boletin Ekonómiko pa desèmber 2025 ta disponibel riba wèpsait di CBCS.
Willemstad, 16 di desèmber 2025
CENTRALE BANK VAN CURAÇAO EN SINT MAARTEN









