Kolegio Ehekutivo a tuma un desishon krusial: nan ta bai entregá e Nota Inisial pa e ‘Programa di inklushon i aksesibilidat integral Boneiru’ na Konseho Insular. Esaki ta e señal formal pa inisio di un trayekto históriko ku ta bai hasi Boneiru un isla kaminda tur hende – sin importá kualke limitashon – por biba na un manera digno i independiente. E vishon ta klarito: ‘Biba Huntu: aksesibilidat ta bira lei na Boneiru.’

E motibu pa e programa akí ta e realidat inakseptabel ku hopi boneriano diariamente ta eksperensiá. Mayornan den un ròlstul no por buska nan yu na skol sin yudansa di otronan, i siudadanonan ku un limitashon visual tin ku hiba un lucha ku wèpsaitnan inaksesibel di gobièrnu. Nos kayanan, aseranan i portanan simplemente no ta diseñá pa tur hende.

‘Esaki ta mas ku solamente un asuntu hurídiko; esaki ta un deklarashon di derecho humano,’ segun diputado Peter Silberie, responsabel pa Inklusividat, Partisipashon i Aksesibilidat. ‘Awor Konseho Insular ta haña oportunidat pa ratifiká ku e problema no ta serka hende, pero serka e ambiente ku nos a krea. Awor nos ta bai koregí e ambiente akí. Esaki ta un invershon den libertat i independensia di nos siudadanonan,’ segun diputado Clark Abraham, responsabel pa Obranan Públiko i Fasilidatnan Públiko.

E transformashon: kiko ta bai pasa?

E programa akí ta un plan integral pa e 10 añanan binidero (LIA 2026-2036). E aserkamentu ta konsistí di diferente nivel i e ta sòru pa un sistema klarito i ku por keda imponé:

• E lei (EITB): E ordenansa insular nobo (EITB) ta stipulá e obligashon legal pa aksesibilidat formalmente. For di su entrada na vigor, no ta trata di un eskoho mas; ta un obligashon pa tur loke tin un funshon públiko ta aksesibel.
• Norma (SITB): E dekreto insular (SITB) ta sirbi komo e norma tékniko. Den esaki tin reglanan klarito ku nos por midi, manera e proporshon máksimo di un bahada/subida (1:12) i e hanchura rekerí di un sitio aksesibel pa stashoná outo (350 cm). Esaki ta pa kita tur duda.
• E plan di trabou (LIA 2026-2036): E Agènda di Inklushon Lokal ta kontené metanan konkreto. Pensa akí riba hasi 75% di e aseranan den sentro di siudat aksesibel, kapasitashon di personal di skol, i krea un flota aksesibel di taksi.

Yamada pa partisipashon

Kolegio Ehekutivo ta duna di konosé ku ya kaba inisio di e programa ta kubrí finansieramente. Ta paga e gastunan pa nombramentu di un Mènedjer di Programa spesialisá i pa sosten hurídiko for di e  $ 150.000 ku ta strukturalmente reservá den e presupuesto di maneho. Pa e fase inisial pues no ta hasi petishon pa un presupuesto nobo.

E reklutashon pa e funshon krusial di Mènedjer di Programa Inklushon i Aksesibilidat ta bai kuminsá. E persona akí lo ta e punto sentral den e proseso di legislashon i den ehekushon di e plan di 10 aña. Kolegio Ehekutivo ta hasi un yamada riba tur siudadano pa partisipá aktivamente. Bos di e ekspertonan di eksperensia, representá pa medio di e Komité di Inklushon, ta haña un ròl krusial komo konsehero di e programa.

Kolegio Ehekutivo ta pidi Konseho Insular pa ratifiká e programa, di manera ku na kuminsamentu di aña 2027 e leinan por drenta na vigor i ehekushon di e agènda di 10 aña por ranka sali.

Het Bestuurscollege (BC) heef een cruciaal besluit genomen: de Startnotitie voor het ‘Programma Integrale Inclusie & Toegankelijkheid Bonaire’ wordt aangeboden aan de Eilandsraad. Dit is het formele startschot voor een historisch traject dat van Bonaire een eiland zal maken waar iedereen – ongeacht beperking – volwaardig en onafhankelijk kan leven. De visie is helder: ‘Biba Huntu: Bonaire Maakt de Toegankelijkheid  Wet.’

De aanleiding voor dit programma is de onaanvaardbare realiteit die veel Bonairianen dagelijks ervaren. Ouders in een rolstoel kunnen hun kind niet zelfstandig van school halen, en burgers met een visuele beperking worstelen met ontoegankelijke overheidswebsites. De straten, trottoirs en deuren zijn simpelweg niet ontworpen voor iedereen.

“Dit is meer dan alleen een juridische kwestie; dit is een mensenrechtenverklaring,” aldus Dhr. Peter Silberie verantwoordelijk voor Inclusiviteit, Participatie & Toegankelijkheid. “De Eilandsraad krijgt nu de kans om te bekrachtigen dat het probleem niet bij de mens ligt, maar bij de omgeving die wij hebben gecreëerd. Wij gaan die omgeving nu corrigeren. Dit is een investering in de vrijheid en de zelfstandigheid van onze burgers.” Aldus Gedeputeerde Clark Abraham verantwoordelijk voor  Openbare Werken & Publieke Voorzieningen;

De transformatie: Wat Gaat Er Gebeuren?

Dit Programma is een integraal plan voor de komende tien jaar (LIA 2026-2036). De aanpak is gelaagd en zorgt voor een duidelijk en afdwingbaar systeem:

• De Wet (EITB): De nieuwe Eilandsverordening (EITB) zal de wettelijke plicht tot toegankelijkheid formeel vastleggen. Vanaf de inwerkingtreding is het geen keuze meer; het is een verplichting voor alles met een publieke functie om toegankelijk te zijn.
• De Meetlat (SITB): Het Eilandsbesluit (SITB) dient als de technische meetlat. Hierin staan de duidelijke, meetbare regels, zoals de maximale helling van een oprit (1:12) en de vereiste breedte van een toegankelijke parkeerplaats (350 cm). Dit zorgt voor eenduidigheid.
• Het Werkplan (LIA 2026-2036): De Lokale Inclusie Agenda bevat de concrete doelen. Denk hierbij aan het toegankelijk maken van 75% van de stoepen in de binnenstad, het trainen van schoolpersoneel, en het creëren van een toegankelijke vloot van taxi’s.

Oproep tot Participatie

Het Bestuurscollege deelt mee dat de opstart van het programma al financieel is gedekt. De kosten voor de aanstelling van een gespecialiseerde Programma Manager en de juridische ondersteuning worden betaald uit de structureel gereserveerde USD 150.000 in de beleidsbegroting. Er wordt voor de startfase dus geen nieuw budget gevraagd.

De werving voor de cruciale functie van Programma Manager Inclusie & Toegankelijkheid start. Deze persoon zal de spil zijn in het wetgevingsproces en de uitvoering van het tienjarenplan.

Het Bestuurscollege roept alle burgers op tot actieve deelname. De stem van de ervaringsdeskundigen, vertegenwoordigd door het Komité di Inklushon, krijgt een formele, cruciale rol als adviseur van het programma.

Het BC vraagt de Eilandsraad om het programma te bekrachtigen, zodat we in begin 2027 de wetten in werking kunnen laten treden en de uitvoering van de tienjarige agenda kunnen starten.