E MUNDU DI CHICÚ CAPRILES NO TA MESKOS KU ESUN DI MA YÈYÈ
E MUNDU DI CHICÚ CAPRILES NO TA MESKOS KU ESUN DI MA YÈYÈ
Pa basta tempu kaba tur siudadano i instansia ku ta para pa hustisia sosial na Kòrsou sa ku nos mester lanta para na defensa di un grupo asina grandi di kurasoleño ku ta kedando patras. Den e grupo akí tin hopi hende di edat, kendenan ta penshonado. Nan ta biba den pobresa i mizeria real. Nan ta pasa hamber. Nan ta keda mal nutrí. Nan ta deteriorá i ariba esei nan mester hasi debe pa por kumpra loke nan tin nesesidat di dje.
E preisnan di kuminda den tienda i supemerkado ta impagabel, miéntras ku e entrada ta abou. E problemanan di bibienda i transporte tambe ta pisá.
Ya a keda probá na numeroso okashon ku di tur pais den Reino Hulandes, ta Kòrsou tin e pobresa mas grandi. Anto tòg bida ta sigui si kurso manera nada no a pasa. Esun ku no tin di kome ni pa biba ta haña e señal: “Wak kon e ta hasi”. Si bo ta bieu, ku edat di penshun. Si bo ta mankaron. Si bo tin un entrada abou. Ta bo problema!
E FALTA TA KEDA BENTÁ RIBA E VÍKTIMA
Sin ku ta su intenshon, den su entrevista Chicú Capriles ta tira e kulpa di e malestar sosial riba e víktimanan mes. Pasobra na ningun momento so e no ta bai na e orígen di e problema.
Chicú Capriles ta bisa ku kara seku: “Tur hende ku ke traha, por haña un trabou”. Despues e ta referí na e hecho ku mester a suavisá e moratorio pa trese mas trahadó for di eksterior, miéntras ku ainda tin desempleo na Kòrsou. Tambe Chicú Capriles a referí na kalidat di servisio den turismo, bisando ku segun konosínan di dje, e servisio ta mehorando.
Kòrtiku bisá: tur konsentashon di Chicú Capriles ta riba e trahadó so.
PERO KEN TA PAPIA DI SUELDO?
Chicú Capriles no ta bisa apsolutamente nada di e haltura di e entradanan. E sueldo mínimo na Kòrsou ta klaramente bou di e mínimo di eksistensia, bou di ‘bestaansminimum’.
Esaki ta nifiká: maske e trahadó kurasoleño traha duru i bon, e lo keda den pobresa. Pasobra e plaka ku e ta risibí no ta yega.
En kambio e trahadónan strañero ku ta yega Kòrsou por biba nan 6, 7 te hasta 8 hende den un apartamento. Nan por kome malu, biba den skarsedat, pa por manda plaka pa famia pafó di Kòrsou. Ademas dunadónan di trabou por pone preshon pisá riba strañeronan pa traha ‘overtime’ i aseptá eksplotashon. I no papia mes di penshun. Na Kòrsou esei no ta desaroyá. Ainda ta posibel pa traha 30 pa 40 aña, risibiendo un sueldo mizerabel i despues no tin ningun penshun na drechi.
TA TEMPU PA PAPIA FRANKO KU OTRO
Naturalmente e kuadro di referensia di Chicú Capriles no ta esun di e trahadó den turismo. Ta di elogiá ku un figura prominente for di sektor bankario ta habri su boka i duna su opinion. Di e manera ei por lo ménos nos por kuminsá un diálogo públiko mas sano posibel tokante e sirkunstansia di trahadónan na Kòrsou.
Aktualmente ora papia di pobresa na Kòrsou, ta fásil pa bòltu e kombersashon. Ta bent’é riba tatanan ku ta faya ku nan responsabilidat den kas i otro problemanan den famia. No ta para ketu na e echo ku 40% di trahadónan na Kòrsou ta kobra sueldo mínimo ku ta bou di mínimo di eksistensia. Pues t’esaki ta e problema struktural ku kasi tur trahadó ta konfrontá kuné, pero ku no ta para ketu na dje.
UN YAMADA FINALMENTE
Loke tur empresario i gobièrnu mester pone dilanti ta interes di Kòrsou. No solamente interes di negoshinan. Yena tur negoshi ku strañero, esei ta bon pa e pais aki???
Si hóbennan kurasoleño i otro kategorianan importante sigui sinti ku nan mester bai Hulanda pa por tin un bida honesto, ku un salario hustu i un areglo di penshun sigurá, kasi sigur gobièrnu i doñonan di empresa ta pensa ku lo mester yena Kòrsou ku strañero.
Pero nos mester para ketu tambe na tur e otro konsekuensianan ku yegada masal di strañero ta trese kuné. E konsekuensianan ei ta grandi i kompliká. Nan ta toka nos kultura, nos uso di idioma, nos kustumbernan den tráfiko, higiena, seguridat i tambe nan ta kousa un salida enorme di plaka for di e isla aki. Pa kolmo e komunidat di Kòrsou tòg no ta krese, ta for di aña 1972 nos ta pará na 150.000 habitante. No ta kumbiní nos komunidat si gobièrnu ni empresanan ainda no siña komprondé i aseptá ku mester protehá i kuida e sirkunstansia di bida di e hende lokal i duna e hende ei preferensia.
Erwin Raphaëla

