Kiko ta konkretamente e diferensia entre CHE i OHO?
Willemstad, 7 òktober 2010
Kiko ta konkretamente e diferensia entre CHE i OHO?
Partido Inovashon Nashonal (PIN) ku kriterio pa midi e resultado di negoshashon ku Hulanda
Partido PIN a tuma nota di un karta ku Promé Minister sr. Eugène Rhuggenaath dia 6 di òktober 2020 a manda pa parlamento di Kòrsou, den kua e ta partisipá e resultado di e negosiashonnan ku Hulanda. Promé minister ta indiká ku lo tin un proposishon nobo pa un órgano, yama Orgaan voor Ontwikkeling en Hervorming ‘OHO’. E karta no ta indiká ku klaridat e diferensia entre CHE i OHO. E proposishon mes sinembargo no a keda publiká ainda. Sin e oportunidat pa tuma nota di e proposishon nobo riba papel, PIN no por duna un punto di bista di kontenido riba resultado di e negoshashon. PIN lo evaluá resultado di e negosiashonnan, netamente riba e puntonan ku for di inisio gobièrnu Hulandes kier a imponé den un lei di Reino “sin-konsenso” riba pueblo di Kòrsou. E pregunta ta: kiko konkretamente ta kambia den e lei di Reino?
Pa por evaluá e eventual kambionan ku gobièrnu di Kòrsou ta indiká den su karta, PIN a formulá algun pregunta ophetivo i relevante. PIN ta spera ku pronto e proposishon nobo keda publiká, pa asina pueblo por evaluá e kontenido. Pa evaluá e kontenido, e siguiente puntonan ta sumamente importante pa salbaguardiá funshonamentu di nos gobièrnu, parlamento, demokrasia i tambe pa kuida nos outonomia:
- Segun lei di Reino, e órgano OHO ta keda instituí basa riba un lei di Reino manera por ehèmpel e Commissie Financieel Toezicht (Cft.)?
- E órgano OHO, ta un órgano independiente di gobernashon Hulandes, esta un zelfstandig bestuursorgaan Hulandes(ZBO)?
- a. Kuantu miembro e órgano OHO lo tin?
- Kon Kòrsou ta sigurá representashon den mando di e órgano OHO?
- Kua prosedura lo sigui pa garantisá un representashon efektivo di Kòrsou den OHO?
- a.Kon e prosedura di toma di desishon ta den e órgano OHO?
b.E presidente tin derechi di ‘veto’ den e órgano, esta e por ‘overrule’ tur otro miembro?
- Si esei ta e kaso, kua kriterionan lo determiná e outoridat di e presidente pa “overrule” e demas miembronan?
- a.Kiko ta e tareanan i outoridatnan di e órgano OHO?
b.Tin separashon entre tarea di supervishon i e tarea di ehekushon den e órgano OHO?
- Kon a tene kuenta ku konflikto di interes ora a determiná tareanan di e órgano OHO?
- E órgano OHO por introdusí supervishon finansiero mas skèrpi, esta ‘verscherpt toezicht’ riba e presupuesto di Kòrsou?
- Na kua instansia i parlamentonan di e paisnan den Reino e órgano OHO ta responsabilisá su mes?
- Kua lo ta e normanan stipulá den e konsepto di lei di Reino pa determiná e nesesidat pa likides pa presupuesto di Kòrsou?
- Kon ta determiná e momentu den tempu pa Hulanda pone e fiansa pa e likides realmente disponibel pa Kòrsou?
- Kuantu e suma disponibel pa aña ta bai ta pa invershon di parti gobièrnu (kapitaaldienst) i kon ta determiná e suma aki?
- E meta final di e lei di Reino i e ‘landenpakket’ lo mester ta e bienestar di pueblo.
a.Tin un sistema di responsabilisashon periódiko di e tareanan i uso di outoridatnan di e órgano OHO pa su ròl den esaki?
b.Kiko ta e kriterionan pa midi kumplimentu ku e landenpakket?
c.Kiko ta e perspektiva den tempu, esta 2021,2022, 2023 etc. ku e landenpakket mester brinda?
- a.Kon ta determiná kumplimentu dor di e gobièrnu ku metanan determiná den e ‘landenpakket ‘na kual kumplimentu e fiansanan a keda mará(!), esta kua kriterionan lo apliká?
b.Kua ta e órgano di Reino ku tin e outoridat pa evaluá kumplimentu ku kondishonnan pa fiansa?
- Tin un órgano/instansia independiente pa na momentu ku tin disputa entre Hulanda i Kòrsou òf entre Kòrsou i Reino riba (in)kumplimentu ku kondishonnan òf pasobra e fiansa primintí no ta keda duna?
- Ta bin un Fondo pa Invershon den Ekonomia, kiko e suma ta riba kua término den tempu?
- Kon ta determiná konkretamente e reformanan den e “landenpakket” riba tereno di entrada di trahadónan i penshonadonan manera salario di e trahadó públiko, salario mínimo, penshun e.o. duurtetoeslag; ekonomia; leinan laboral; sosial;, enseñansa; kuido médiko i finansa públiko sin mishi ku e outoridat pa goberná nos mes?
- a. A determiná kon lo evaluá órgano na di tres aña?
- Kua kriterionan lo apliká?
c.Ta trata di un evaluashon dor di un órgano imparsial?
- Kiko ta e motivashon pa un lei di konsenso di Reino pa lokual ta trata e formulashon di e órgano OHO i su tareanan en bes di usa un areglo mutuo?
- Kiko ta sosodé si parlamento no ta di akuerdo ku e (un parti di) lei di Reino pa e órgano OHO òf e (un parti di) Areglo Mutuo pa un” landenpakket”?
- a. Kiko ta sosodé si durante di e 6 aña ku e lei di Reino ta dura, partidonan tin un disputa di kontenido riba un reformá?
- Kòrsou lo por fia den eksterior sin ku Konseho di Minister di Reino oponé?
Esaki nan ta algun pregunta ophetivo pa por evaluá e proposishonnan. Partido PIN ta spera ku pronto lo apliká transparensia den akuerdo polítiko ku Hulanda, sigur mirando ku esaki ta mara Kòrsou i su gobièrnu pa seis aña. Ta importante pa sa si realmente OHO ta algu diferente for di CHE.
Suzy Römer,
Lider polítiko Partido Inovashon Nashonal

