“Ta nesesario dal paso lihé pa pone presupuesto na òrdu”  / “Snel stappen nodig ten aanzien van het op orde brengen van begroting” 

“Ta nesesario dal paso lihé pa pone presupuesto na òrdu” 

Willemstad – E gobièrnu nobo di Kòrsou ta pará dilanti di basta reto pa loke ta trata e presupuesto (multi-anual). Esaki e Kolegio di supervishon finansiero Kòrsou i Sint Maarten (Cft) a indiká den kòmbersashonnan ku entre otro e Minister di Finansa. Kòrsou mester traha i ehekuá un plan esaki den kua ta redusí e défisitnan den e presupuesto multi-anual. Banda di esaki mester implementá urgentemente vários kambio i ekonomisashon den kuido i seguridat sosial pa por garantisá ku e sistema sosial ta keda duradero i pagabel pa futuro generashonnan.

E presupuesto aprobá di e aña aki no ta kuadra mas i ta nesesario pa adapt’é. Cft a presentá vários rekomendashon pa logra esaki. E rekomendashonnan ta enserá entre otro introdukshon di reforma den e sistema fiskal, dirigí riba simplifikashon, kresementu ekonómiko i maneho di gastu, i un repartishon di entrada mas igual. Ademas a hasi rekomendashon pa mehorá strukturalmente e siklo presupuestario i di responsabilisashon, e maneho finansiero i e proseso pa determiná na un forma responsabel kon ta atendé ku akshonnan di entidatnan di gobièrnu. 

Rekuperashon despues di corona

Kòrsou tin di haber ku un retraso ekonómiko di hopi aña i envehesimentu di e poblashon, i a haña gòlpi fuerte di e pandemia di corona. Na mes momentu e pais tin un potenshal enorme pa desaroyo ekonómiko. Prinsipalmente den e sektor di hospitality/turismo por logra hopi riba término kòrtiku. Na e momentu aki Kòrsou tin un bentaha riba destinashonnan ku e ta kompetí kuné. Ta di suma importansia den e añanan benidero pa pone e situashon finansiero di gobièrnu na òrdu i pa pone ekonomia di Kòrsou krese. Reforma ekonómiko, reforma fiskal i maneho di gastu lo ta krusial den e proseso aki.

A medida ku e ekonomia ta rekuperá sufisientemente, e nivel di dependensia di negoshinan di medidanan di sosten manera NOW i e kompensashon pa gastunan fiho (tegemoetkoming in de vaste lasten) mester keda redusí mas lihé posibel. Di e forma aki e défisit presupuestario pa 2021 tambe lo baha. E aparato gubernamental por bira mas efisiente ku un ehekushon apropiá di e proyekto di Retiru Boluntario Adelantá (Vervroegde Uittreding – VVU), ku ademas por brinda posibilidat di karera nobo pa e generashon hóben. Den e kuadro aki Kòrsou – kompará ku otro paisnan Karibense – por realisá un aselerashon si e ehekutá e medidanan i reformanan menshoná den e pakete nashonal (landspakket).

Ekonomisashon den kuido

Seguridat sosial i kuido ta forma un parti importante di finansa públiko. E fondonan sosial ta konfrontá défisit finansiero struktural, ku ta bai pisa mas i mas riba e presupuesto nahonal. Ta na e gobièrnu nobo pa tuma desishon tokante di e reformanan i pa ehekutá esakinan riba término kòrtiku. Sin e reformanan aki seguridat sosial i kuido aktual lo no ta sostenibel. Un ehèmpel ta e transishon di remedianan di marka pa remedinan genériko ku e mésun efektividat. Ku e transishon aki riba término korto lo por realisá un ekonomisashon di ANG 40 á 50 mion.

Pa e di tres kuartal Hulanda a komprometé su mes kondishonalmente pa ANG 168 mion pa sosten di likides. E sosten aki ta nesesario pa por apsorbá e último konsekuensianan di e krisis di korona. Pa evitá retraso innesesario i hustamente aselerá e rekuperamentu ekonómiko, Kòrsou pronto mester tuma un desishon tokante di e kondishonnan ku Hulanda a stipulá. Rekuperashon ekonómiko ta kuminsá awor i esaki lo mester kondusí na un redukshon lihé di e posishon di debe akumulá.

Cft a bishitá Kòrsou di 28 te ku 30 di yüni i a hiba kòmbersashon ku Gobernadó, Minister di Finansa, Konseho di Ministers, Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS), Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB) i Konseho Sosial Ekonómiko (SER). Promé ku e bishita, presidente di Cft Raymond Gradus a tene un charla tokante di e situashon finansiero ekonómiko di Kòrsou promé i despues di e krisis di corona i supervishon finansiero. Por haña e charla aki riba website di Cft: http://www.cft.cw.

 

“Snel stappen nodig ten aanzien van het op orde brengen van begroting” 

Willemstad – De nieuwe regering van Curaçao staat voor grote uitdagingen ten aanzien van de (meerjaren)begroting. Dit heeft het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) in recente gesprekken met onder andere de Minister van Financiën aangegeven. Curaçao zal een plan moeten maken en uitvoeren waarin de meerjarige begrotingstekorten worden afgebouwd. Daarnaast is het urgent om veranderingen en besparingen in de zorg en de sociale zekerheid door te voeren om de duurzaamheid en betaalbaarheid van het sociale stelsel ook voor toekomstige generaties te waarborgen. 

De voor dit jaar vastgestelde begroting is niet meer actueel en zal moeten worden aangepast. Het Cft heeft hiervoor verschillende aanbevelingen gedaan. De aanbevelingen betreffen onder meer het doorvoeren van hervormingen in het belastingstelsel, gericht op het realiseren van vereenvoudiging, economische groei en uitgavenbeheersing en op een gelijkmatiger verdeling van inkomen. Daarnaast zijn er aanbevelingen gedaan gericht op het doorvoeren van structurele verbeteringen in de begrotings- en verantwoordingscyclus, het financieel beheer en de invulling van het verantwoord aandeelhouderschap van de overheidsentiteiten.

Herstel na corona

Curaçao heeft te maken met langjarige economische teruggang, vergrijzing van de bevolking en is hard geraakt door de coronapandemie. Tegelijkertijd beschikt het land over een groot potentieel voor economische ontwikkeling. Met name in de hospitality/toerismesector is op korte termijn veel te bereiken. Curaçao heeft op dit moment een voorsprong op concurrerende bestemmingen. De komende jaren is het van groot belang dat de financiële huishouding van de overheid op orde komt en dat de economie van Curaçao gaat groeien. Economische hervormingen, belastinghervorming en uitgavenbeheersing zullen daarbij cruciaal zijn. 

Naarmate de economie zich voldoende herstelt, dient de afhankelijkheid van bedrijven van de steunmaatregelen zoals NOW en de tegemoetkoming in de vaste lasten zo spoedig mogelijk te worden afgebouwd. Hierdoor kan ook het begrotingstekort voor 2021 worden verminderd. Het ambtenarenapparaat kan door een juiste uitvoering van de regeling Vrijwillige Vervroegde Uittreding (VVU) efficiënter worden en bovendien nieuwe carrièremogelijkheden bieden voor een jongere generatie. Curaçao kan hierbij ten opzichte van andere Caribische landen een versnelling realiseren door uitvoering te geven aan de in het landspakket opgenomen maatregelen en hervormingen. 

Besparingen zorg

De sociale zekerheid en zorg vormen een belangrijk deel van de overheidsfinanciën. De sociale fondsen kampen met structurele financiële tekorten, die steeds zwaarder gaan drukken op de landsbegroting. Het is aan de nieuwe regering om besluiten over hervormingen te nemen en die op korte termijn door te voeren. Zonder die hervormingen zijn de sociale zekerheid en zorg niet houdbaar. Een voorbeeld is de overgang naar generieke medicijnen met dezelfde werking als spécialités, waarmee op de korte termijn een besparing van ANG 40 á 50 miljoen kan worden gerealiseerd.

Voor het derde kwartaal is door Nederland voorwaardelijk ANG 168 miljoen liquiditeitssteun toegezegd. Deze steun is noodzakelijk om de laatste gevolgen van de coronacrisis te kunnen ondervangen. Om geen onnodige vertraging op te lopen en het economisch herstel juist te versnellen, dient Curaçao zo snel mogelijk een besluit te nemen over de door Nederland gestelde voorwaarden. Het economisch herstel begint nu en zou moeten leiden tot een spoedige afbouw van de opgelopen schuldpositie.

Het Cft bracht van 28 tot en met 30 juni een bezoek aan Curaçao en voerde gesprekken met de Gouverneur, de Minister van Financiën, de Raad van Ministers, de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS), de Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB) en de Sociaal Economische Raad (SER). Voorafgaand aan de collegereis is door Cft-voorzitter Raymond Gradus een lezing gehouden over de financieel-economische situatie van Curaçao voor en na de coronacrisis en over het financieel toezicht. Deze lezing is te vinden op de website van het Cft: http://www.cft.cw.