TULA FORMALMENTE REHABILITÁ

WILLEMSTAD – Gobernador di Kòrsou, George-Wout, awe anochi na okashon di rehabilitashon di Tula, dor di gobièrnu Hulandes, a lesá un karta di Su Majestat, Rey Willem-Alexander. E karta ta dirigi na e pueblo di Kòrsou pa e rehabilitashon formal aki di Tula, líder di un di e rebelionnan mas grandi kontra e sistema di sklabitut den Karibe. Tula a keda ehekutá dia 3 di òktober 1795.

E karta ofisial a keda entregá na Minister-Presidente, Gilmar Pisas, ku e meta pa duna e karta un lugá den Museo Tula, unda tur hende por bai mira e karta.

Aki abou e kontenido di karta di Su Majestat na Papiamentu.

Na pueblo di Kòrsou,

Riba 3 di òktober 1795 Tula, e lider di un di e rebelionnan di mas grandi kontra e sistema di sklabitut den Karibe, a muri. Bou di mando di outoridatnan kolonial hulandes a husg’é di forma kruel, huntu ku algun di su kompañero den lucha.

Den historia di boso pais i di nos Reino e figura Tula ta pará firme i ku orguyo. E ta inspirá atmirashon i rèspèt pa motibu di su kurashi i liderazgo. Pa su lucha kontra di eksplotashon denigrante di hende. I tambe pa su idealnan pa kua e tabata kana dilanti di su tempu.

Tula tabata un hende ku pensamentu i sintimentu moderno. Kontra di esnan na poder ku a keda pegá den inhustisia i opreshon, el a para pa e prinsipio i balornan di Revolushon Franses: libertat, igualdat i hermandat. Di forma impreshonante el a ekspresá esaki; inteligente, rasonabel, humano. “A maltratá nos hopi pisá”, el a bisa. “Nos no ke hasi niun hende daño. Nos ta deseá nada mas ku nos libertat.“

Tula tabata un héroe den su akshon i su pensamentu. Durante di mi bishita huntu ku mi kasá i mi yu muhé mas grandi na febrüari 2023, nos a bishitá plantashi Kenepa i ei atrobe nos a keda impreshoná ku su personalidat. Tula a sa di inspirá hopi hende pa lucha pa eksistensia humano, liber di sklabitut. E ta pará komo símbolo di lucha i derecho di kada individuo. E ta pará tambe komo símbolo di e forsa di Kòrsou.

Na 2010 Kòrsou a rekonosé Tula komo héroe nashonal. Hopi di boso a hinka nan alma i kurpa pa gobièrnu Hulandes tambe rehabilitá Tula. Awe esaki a sosodé.

Awe, komo boso Rei i komo parti di Gobièrnu di Hulanda mi ke pa boso komprondé kon profundo i personal mi ta sinti e rehabilitashon aki.

Nos ta karga nos historia kompartí, inkluyendo tur e krueldat, tur doló i tur tristesa. Ta importante pa rekonosé erornan di pasado. Rehabilitashon di Tula ta nifiká reabilitashon di un gran hòmber ku a ninga di baha kabes i keda ketu. Su bos ta sigui resoná i ta rekordá nos ku na final ta libertat tin e último palabra.

Su Mahestat Rei Willem Alexander

 

---

 

WILLEMSTAD – De Gouverneur van Curaçao, H.E. mevrouw L.A. George-Wout heeft hedenavond bij de formele rehabilitatie van Tula door de Nederlandse regering een brief van Zijne Majesteit, Koning Willem-Alexander voorgelezen. De brief is gericht aan de bevolking van Curaçao ter gelegenheid van de formele rehabilitatie van Tula, leider van één van de grootste opstanden tegen het slavernijsysteem in het Caribisch gebied. Tula werd op 3 oktober 1795 geëxecuteerd.

De officiele brief is overhandigd aan de Minister-President, de heer Gilmar Pisas, met het doel om de brief een plek te geven in Museo Tula, alwaar de brief te bezichtigen zal zijn.

De brief van Zijne Majesteit is hieronder in het Nederlands na te lezen.

 

Aan het volk van Curaçao,

Op 3 oktober 1795 stierf Tula, de leider van een van de grootste opstanden tegen het slavernijsysteem in het Caribische gebied. Hij werd op gezag van de Nederlandse koloniale autoriteiten op gruwelijke wijze terechtgesteld, samen met een aantal medestrijders.

In de geschiedenis van uw land en van ons Koninkrijk staat de gestalte van Tula fier overeind. Hij wekt bewondering en respect. Vanwege zijn moed en zijn leiderschap. Vanwege zijn verzet tegen mensonterende uitbuiting. En vanwege de idealen waarmee hij zijn tijd vooruit was.

Tula was een modern denkend en voelend mens. Tegenover machthebbers die verstokt bleven vasthouden aan onrecht en onderdrukking, geloofde hij in de waarden van de Franse Revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Hij gaf daar op indrukwekkende wijze uiting aan; intelligent, redelijk, menselijk. “Wij zijn al te erg mishandeld”, zei hij. “Wij willen niemand kwaad doen. Wij verlangen niet anders dan onze vrijheid.”

Tula was een held in zijn daden en in zijn denken. Tijdens het bezoek dat mijn vrouw, mijn oudste dochter en ik in februari 2023 aan de toenmalige plantage Knip brachten, raakten we opnieuw onder de indruk van zijn persoonlijkheid. Tula wist velen te inspireren om te vechten voor een menselijk bestaan zonder slavernij. Hij staat symbool voor de strijd voor de rechten van ieder individu. Hij staat ook symbool voor de kracht van Curaçao.

In 2010 is Tula op Curaçao uitgeroepen tot nationale held. Velen van u hebben zich er met hart en ziel voor ingezet dat ook de Nederlandse regering Tula zou rehabiliteren. Vandaag is dat gebeurd.

Ik hecht eraan u vandaag als uw Koning en als deel van de Nederlandse regering te laten weten hoezeer deze rehabilitatie door mij persoonlijk wordt doorvoeld.

Wij dragen onze gedeelde geschiedenis met ons mee, inclusief alle wreedheden, alle pijn en al het verdriet. Het is belangrijk te erkennen wat in het verleden is misdaan. De rehabilitatie van Tula betekent eerherstel van een groot man die weigerde te buigen en te zwijgen. Zijn stem klinkt dóór en herinnert ons eraan dat vrijheid uiteindelijk het laatste woord heeft.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander