Eksonerashon di debe di awa/koriente i instalashon di Pagatinu pa famia humilde i klase medio
Frakshon di MFK
MOVEMENTU FUTURO KORSOU
Minister di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar.
Sra. Charetti America-Francisca
Willemstad, 22 mei 2026
Tópiko: Eksonerashon di debe di awa/koriente i instalashon di Pagatinu pa famia humilde i klase medio
Apresiabel sra. America-Francisca,
Suskrito, miembro di frakshon di Movementu Futuro Kòrsou den Parlamento di Kòrsou mr.drs. Javier Silvania, ta pidi bo atenshon pa lo siguiente.
Eksonerashon debe di awa/koriente i instalashon di Pagatinu pa famia humilde i klase medio
Nashon Uni a dekretá ku awa ta un derecho humano. Internashonalmente koriente ta wòrdu rekonosé komo un derecho humano. Gobièrnunan rònt mundu mester sòru pa nan siudadanonan tin akseso na awa limpi i koriente na kas. Falta di awa i koriente ta okashoná situashon a-higiéniko i muchanan ta bira malu i falta skol. MFK ta un partido kristian. E maneho ku gobernantenan di MFK ta hiba mester ta basa riba e prinsipionan kristian di kompashon i pordoná nos próhimo. Gobièrnu di Kòrsou tin e deber di saka un man i yuda nos siudadanonan ku ta pasando momentunan difisil pa motibu di debenan akumulá.
Riba petishon di Javier Silvania, eks minister di SOAW, Konseho di Minister, na aña 2024 a bai di akuerdo ku e eksonerashon di debenan di awa i koriente pa kasnan di famia. Ademas, den su kapasidat komo Minister di Finansa, suskrito a logra identifiká e rekursonan finansiero nesesario pa hasi e proyekto “Pasku Ku Bida” posibel. Dia 11 di desèmber 2024, Gobièrnu di Kòrsou a duna su aprobashon pa, den un promé fase, paga Aqualectra un suma di 5.8 mion florin pa kanselá e debenan di awa i koriente di 1.345 kas di famia ku ta depende di un entrada na nivel di suèldu mínimo. Ademas, gobièrnu a bai di akuerdo tambe ku e kanselashon di debenan di 4.451 famia di klase medio ku tin un entrada superior na e suèldu mínimo.
E intenshon tabata pa Aqualectra konektá awa i koriente promé ku Pasku 2024 pa e famianan ariba menshoná. Pa logra e sakí, Gobièrnu di Kòrsou a firma un akuerdo ku Aqualectra. Gobièrnu ta paga Aqualectra 50% di e debenan habrí di e grupo di kliente akí. Aqualectra ta kanselá 25% di e debe i e butnan. Esei ta un pèrdida pa Aqualectra. E klientenan ku tin un entrada mas ku suèldu mínimo mester sera un areglo di pago pa e restante 25%, ku por wòrdu paga den término. Aqualectra ta prepará un plan di pago individual huntu ku e klientenan envolví, tumando nan kapasidat di pago komo punto di salida.
Ademas, Aqualectra ta instalá mesora Pagatinu pa awa i koriente na e kasnan aki, ku e meta pa preveni ku e famianan ta bolbe akumulá debenan despues di eksonerashon.
Areglo spesial pa klientenan ku un suèldu mínimo
Pa kasnan di famia ku tin un entrada te na nivel di suèldu mínimo, tin un areglo spesial. Den e kasonan aki, gobiernu ta paga Aqualectra 75% di e debe. Aqualectra ta kanselá e 25% restante di e debe i e but.
Di e manera aki, e famianan mas humilde por haña konekshon di awa i koriente sin mester paga ningun depchi. Aqualectra ta instalá Pagatinu mesora pa evitá ku e famianan aki ta bolbe kai den debe atrobe.
Suskrito ta gradisí Neysa Isenia direktor di Aqualectra pa ofresé na Gobiernu di Kòrsou e proyekto ‘Pasku Ku Bida’. Un danki na e personal di Aqualectra ku a atende ku diligensia e petishonnan pa konektá awa/koriente i instalá Pagatinu pa e famianan aki promé ku Pasku 2024. Un danki tambe na Jason Fullinck, partido KEM i personal di SOAW.
Konsiderando tur esaki, suskrito, hasiendo uso di artikulo 96 di Reglamentu di Òrdu di Parlamento, ta hasi e siguiente preguntanan:
Aqualectra mester a konektá awa i koriente pa 5.796 kas di famia. Ta kuantu kas di famia Aqualectra a konektá durante e proyekto ‘Pasku Ku Bida’? Den e kontesta hasi un distinshon entre famia ku ta gana suèldu mínimo i famia ku ta gana mas ku suèldu mínimo?
Kuantu ta e montante total ku Gobièrnu di Kòrsou a paga Aqualectra pa kanselá e debe di siudadanonan?
Kuantu meter inteligente (Pagatinu) pa awa i koriente Aqualectra a instala pa e 1.345 kasnan di
famia ku ta gana suèldu mínimo i e 4.451 famia ku entrada mas haltu?
A palabra ku Aqualectra ta tuma 25% di e debe di e klientenan i ku Aqualectra ta kanselá e but. Esei ta un pérdida pa Aqualectra.
Ku kuantu miónes Aqualectra a schrijf af e debe di e klientenan durante e proyekto ‘Pasku Pa
Bida’?
Suskrito mester a baha komo minister SOAW i no por a finalisá e proyekto. Nos ta konsiente ku e proyekto ‘Pasku Ku Bida a finalisá promé ku minister America a asumi e kartera di SOAW. Nos ta konsiente tambe ku no ta tur kliente a wòrdu konektá den fase 1 i 2 na 2024/2025. Tur dia ta bin mas kaso di hendenan ku a kai den debe i tur dia Aqualectra ta deskonektá awa i koriente.
Proyekto ‘Pasku ku Bida’ a terminá
Awor ku e proyekto ‘Pasku Ku Bida` a terminá famianan ku suèldu mínimo mester sera areglo di pago i hasi e promé pago pa por konektá awa i koriente. Hopi hende no por hasi e *aanbetaling’ di Cg 3.000, Cg 5.000 of Cg 7.000 ku Aqualectra ta pidi. Nos tin un kaso kaminda Aqualectra ke pa un siudadano ku ta gana suèldu mínimo, paga Cg 5.000 na man promé ku konektá awa i koriente.
Segun e sifranan di Aqualectra na 2024, 1.345 kas di famia ku un entrada te na nivel di suèldu mínimo tabatin un debe total di 11.6 mion florin. Ademas, 4.451 famia ku un entrada di mas ku suèldu mínimo tabata registrá na Aqualectra ku un debe total di 39.6 mion florin. Nos tin mas pregunta.
Kiko ta e fórmula ku Aqualectra ta usa pa kalkulá e montante ku e kliente mester duna na man pa por konektá awa i koriente? Minister por duna vários ehèmpel di e kalkulashon di e asina yama aanbetaling.
Kuantu kas di famia na 2026 debe Aqualectra i ku Aqualectra a kòrta nan awa i koriente? Kuantu sen e famianan aki debe Aqualectra en total? (den e kontesta hasi un distinshon entre famia ku entrada te ku suèldu mínimo i famia ku entrada mas haltu)
Kuantu kas di famia na 2026 debe Aqualectra i ainda Aqualectra no a kòrta nan awa i koriente? (den e kontesta hasi un distinshon entre famia ku entrada te ku suèldu mínimo i famia ku entrada mas haltu)
Nos kier a informá minister America ku den e ‘Beslisdocument’ ku Konseho di Minister’ a aprobá na 2024 ta pone ku Gobièrnu di Kòrsou tin e intenshon pa kontinuá ku e proyekto te ora TUR kas di famia wòrdu konektá. Den e fase inisial Gobièrnu di Kòrsou a pone 5.8 mion pa paga debe di siudadanonan na Aqualectra. E ‘Beslisdocument’ ta indiká ku Gobièrnu di Kòrsou den e siguiente fase lo pone fondo adishonal pa finalisá e proyekto. For di dia ku minister America a asumí e kartera di SOAW gobiernu NO a kontinuá ku e maneho di eksonerashon di debe di awa i koriente.
E proyekto ‘Pasku Ku bida’ mester forma parti di e maneho struktural di Gobièrnu di Kòrsou pa eksonerá debe de awa i koriente. Suskrito ta konsehá minister America pa lanta un grupo di trabou ku representante di Aqualectra, SOAW, Domeinbeheer i Finansa pa kontrolá ehekushon di e maneho di Gobiernu di Kòrsou pa konektá awa i koriente. Tur luna e grupo di trabou mester reportá na minister. Minister mester publiká e sifranan pa pueblo di Kòrsou ta na altura di e kantidat di awa i koriente ku a wòrdu konektá i e kantidat di meter inteligente (Pagatinu) ku a wòrdu instalá. Nos ta konsehá minister America pe e personalmente dirigí e grupo di trabou pa tur kos kana zeta. Den e kuadro aki suskrito kier hasi e siguiente pregunta.
Den ki forma minister America ta bai kontinuá ku e proseso pa konektá awa i koriente na un
manera struktural pa tur kas di famia durante e próksimo 3 añanan di gobernashon?
Herensia ku no a wòrdu parti (‘onverdeelde boedel’)
Ta difisil pa haña awa i koriente den kaso di ‘onverdeelde boedel’. Hende pober no tin sèn pa paga notario i abogado pa parti herensia. Ta un kustumber di hende pober ku nan ta keda biba den e kas di e defuntu of famia ta traha kas riba e tereno ku te ainda ta na nòmber di e defuntu. Pa konektá awa i koriente na e adrès Aqualectra ta pidi pèrmit di e doño di tereno. Den e kasonan aki e doño ta den santana i no por duna pèrmit. Un siudadano a informá suskrito ku e ora ei Aqualectra ta eksihí overlijdensakte i firma di tur heredero. Tambe ta pidi buki famia i sédula bálido. Un estranhero indokumentá no tin sédula. Aqualectra no ta akseptá rijbewijs of pasport. Den praktika e siudadano ta bai Aqualectra, Kranshi, SOAW, Kadaster, Domeinbeheer, MEO i notario sin por keda kla pa por haña awa i koriente na e adrès en kuestion. Awendia Aqualectra ta pidi un serie di dokumento ku e habitante humilde no por entrega.
Tampoko tin un kordinashon optimal i interkambio di dato entre e diferente instansianan ariba menshoná pa atendé un petishon pa konektá awa i koriente. No tin 1 loket kaminda e siudadano por akudí pa yudansa integral pa su problema.
Den ki forma minister America den koperashon ku kolega ministernan ta bai simplifiká e proseso burokratiko aki pa un siudadano por haña awa i koriente a korto plaso mas fásil den e kasonan ariba menshoná?
Suskrito ta apresiá si minister sra Charetty America-Francisca por duna kontesta riba e preguntanan hasí por eskrito den un término rasonabel i ku e tema aki lo haña e atenshon debido. Awa i koriente ta nesesidatnan básiko di bida.
Atentamente,
Mr.drs. Javier Silvania,
Parlamentario pa
frakshon di MFK

