Spich di gezaghebber Edison Rijna riba 30 di sèptèmber i Spich di dr. Marian Luinstra-Passchier riba 30 di sèptèmber

 

Spich di dr. Marian Luinstra-Passchier riba 30 di sèptèmber

 

Kralendijk – Bon tardi tur hende,

 

Na Boneiru nos a keda largu ku e situashon ku no tabatin infekshonnan di e vírùs corona. Fin di ougùstùs esaki a yega su final ora nos a haña algun infekshon separá. Den e di dos siman di sèptèmber e kantidat aki a oumentá. Komo ku den e wikènt di 19 di sèptèmber a resultá ku den un periodo korto hopi resultado positivo a drenta, nos a implementá e medidanan riba 21 di sèptèmber.

 

E siman tras di lomba nos a traha duru na e departementu di Salubridat Públiko pa analisá infekshonnan ku a tuma lugá entre 11 (diesun) i 19 (diesnuebe) di sèptèmber, ekstensivamente dor di hasi entre otro investigashon di fuente i kontakto. Mi ke wak bèk ku boso riba e desaroyonan den e periodo aki i kon e vírùs a plama den e siman ku a pasa. 

For di 11 di sèptèmber nos a hasi mas ku 1000 (mil) tèst na e departamentu di Salubridat Públiko, di kua 87 (ochentishete) tabatin un resultado positivo. A hospitalisá un total di 7 (shete) persona i 1 (un) persona a fayesé. Afortunadamente entre tantu tin hende ta rekuperá tambe.

 

A trasladá un di e personanan ku tabata hospitalisá, pa CMC na Kòrsou. Fundashon Mariadal a pone personal, aparato i remedi èkstra na disposishon i por brinda kuido intensivo na pashèntnan di COVID-19. Tòg ta wak kontinuamente serka kada pashènt ku covid-19, unda e por haña mihó kuido na e momentu ei. Tin biaha traslado ta deseá, por ehèmpel pasobra e pashènt ta rekerí un sierto spesialismo médiko òf tratamentu médiko, ku akinan no ta optenibel riba e nivel di ICU. Den un kaso asina por trasladá e pashènt pa un hòspital, ku nos ta traha kuné,  na Kòrsou òf Aruba.

 

Te ku 19 di sèptèmber tabatin solamente un kantidat chikitu di infekshon nobo pa dia. Riba 19 di sèptèmber e spantu a bin na momentu ku 16 hende tabatin resultado positivo riba 1 dia. Dor di esaki Boneiru a drenta den un situashon total nobo. Esaki a nifiká ‘alle hens aan dek’ pa alkansá tur e hendenan ei, pone nan den isolashon i pa start e investigashon di fuente i kontakto. Na mes momentu nos a kuminsá reuní ku vários partido pa konsehá Gezaghèber tokante kiko e kantidat grandi di infekshon aki lo a nifiká pa Boneiru. For di esaki e medidanan di 21 di sèptèmber a resultá i nos análisis di e simannan ku a pasa, tabata e base pa e konseho na Gezaghèber tokante e medidanan nobo. 

 

Promé, mi ta bai duna informashon tokante infekshonnan entre 11 i 27 di sèptèmber.

 

A base di e promé informashon, te ku siman pasá, por mira ku mayoria di e personanan ku resultado positivo ta den e grupo di edat di trahadó. Por mira esaki den e grafik aki. Banda di esei nos por mira ku na e momentunan aki hendenan grandi ta keda infektá ménos na Boneiru. Esaki ta faborabel, paso nan ta e grupo vulnerabel ora ta trata di COVID-19. Tambe nos por mira ku den e periodo ei 6 mucha entre 10 i 19 aña a keda infektá.

Pa por komprondé kon e vírùs ta plama na Boneiru i unda e riesgonan di kontagio ta, ta importante pa chèk bon serka kada persona infektá unda nan a keda infektá. Di e 6 muchanan entre 10 i 19 aña nos sa ku e infekshon a tuma lugá den situashon na kas òf di famia. Partikularmente ta importante pa sa pues ku esaki no a sosodé na skol, esaki nos ta monitor minusiosamente pa kontinuamente kontrolá si en bèrdat skol ta keda un sitio seif.

 

Nos no sa di tur pashènt na unda nan a keda infektá. Ademas den sierto kaso no a finalisá e investigashon di fuente ainda, dor di kua ta keda komplementá e informashon kontinuamente. Di mayoria hende si nos sa esaki kaba. Den e siguiente grafik por mira ku e mayoria infekshonnan a tuma lugá den situashon di trabou: mayoria biaha esaki ta na ofisinanan unda no a tene e 1,5 meter di distansia, òf durante pousa di almuerso i kontakto informal na komienso òf fin di e dia di trabou. Banda di esei enkuentronan privá ta un fuente importante di infekshon, dor ku aki tambe hopi biaha no ta tene e 1,5 meter di distansia. Ku hendenan ta keda infektá na kas tambe, no ta ònferwagt. Na kas ta kompliká pa tene distansia for di otro. Esei tin nos atenshon. 

 

Bo ta mira masha tiki òf niun infekshon den hóreka, profeshon di kontakto, kuido i skol. E infekshon ku a tuma lugá na skol tabata di dosente pa dosente, no pa alumnonan. P’esei e infekshon aki ta kai bou di e título ‘trabou’ den e grafik aki, pero por sierto e situashon aki tin nos atenshon.

 

A base di nos investigashon di fuente i kontakto, na e momentunan aki nos por identifiká un desena di klùster. Un klùster ta un grupo di persona infektá ku ta konektá ku otro. Esaki por kuminsá den situashon di trabou i despues sigui plama den situashon privá di algun di e personanan infektá. Asina un infekshon ta krese di 1 persona bai 2 i ta sigui bai te ora un kren rondó di dje ta infektá. Manera por mira por redusí mayoria di e infekshonnan bèk na 2 klùster grandi. Mayoria di e otro klùsternan ta infekshonnan den famia.

Dor di isolashon rápido di e persona infektá nos por frena kresementu di e klùsternan aki. Ora un persona ta infektá, pero ta den isolashon, e no por infektá niun otro hende. Dor di esaki nos ta restringí plamamentu mas aleu i e kantidat di infekshon nobo lo baha.

 

Rekapitulando, nos tabatin 87 infekshon nobo den e periodo di 11 te ku 27 di sèptèmber, di kua mayoria persona ta entre 40 i 60 aña di edat. Na skol, den hóreka i profeshon di kontakto a topa ku tiki òf niun infekshon. Mayoria biaha e fuente hustamente ta na trabou, na kas òf durante enkuentronan privá.  A formulá e konseho na Gezaghèber tokante  kua medidanan ta nesesario, a base di e análisis aki. 

 

P’esei atrobe mi ke enfatisá ku ta importante, pa ora esaki ta posibel, traha for di kas. Si tòg bo mester bai trabou: mantené distansia. Un meter i mei ta mas o ménos largura di 2 brasa di un adulto.

I si bo traha afsprak ku bo amigunan òf famia, ounke bo konosé otro asina bon: mantené distansia for di otro. 

Asina aki ta un meter i mei!

 

Mi ke pone èkstra énfasis un ratu riba e preokupashon ku ta reina bou di mayor i dosentenan na skol. Nos ta komprondé ku bo ta spanta ora bo tende ku un mucha na bo skol tin resultado positivo. No tin hopi mucha ku resultado positivo, pero tin si. Nan tur a keda infektá den situashon di kas òf privá i no na skol. E muchanan tur tin síntoma di malesa, leve. Nan ta na kas. Serka kada alumno nos ta hasi investigashon di fuente i kontakto ekstensivo. Si ta nesesario, e departamentu di Salubridat Públiko ta tuma kontakto ku nan mihó amigunan ku ken nan tin hopi kontakto. Si ta nesesario, nan ta bai den karentena, maske e chèns di infekshon pa nan tambe ta chikitu. Esaki ta pa protehá otro muchanan, pa asina keda seif pa skol. Nos ta pone hopi atenshon na esaki.

 

Mucha ta ménos suseptibel pa e vírùs aki, i si nan keda infektá, hopi biaha nan no ta bira malu òf nan ta haña síntoma hopi leve. Si mucha tin e vírùs, nan ta konsiderablemente ménos kontagioso pa adultonan. Dor di esaki e riesgo di infekshon na skol, ta konsiderablemente mas abou ku por ehèmpel na trabou. Por mira esaki bek den e klùsternan ku nos a mustra boso. 

 

E vírùs a aparesé rònt mundu, i for di e luna aki na Boneiru tambe. Ta ferwagt ku e vírùs lo keda entre nos pa largu tempu. Pero ta keda na nos pa biba ku otro di manera ku nos ta mantené e vírùs chikitu, pa kòrta su paso di un manera ku tòg nos por sigui ku nos bida. Esaki por dor di mantené nos mes na e medidanan: mantené sufisiente distansia, tosa den bo èlebog, laba bo mannan regularmente. I si bo tin keho: keda kas i yama e departamentu di Salubridat Públiko na 0800 0800 pa hasi un tèst.

 

 

 

Toespraak van dr. Marian Luinstra-Passchier op 30 september

 

Kralendijk – Bon tardi tur hende,

 

We zijn op Bonaire lang in de situatie geweest dat we geen besmettingen met het Coronavirus hadden. Eind augustus kwam daar een einde aan toen we enkele losse besmettingen hadden. In de tweede week van september naam dat aantal toe. Omdat in het weekend van 19 september bleek dat er in korte periode meerdere positieve uitslagen binnen kwamen, hebben we op maandag 21 september maatregelen ingevoerd.

 

De afgelopen week hebben we bij Publieke Gezondheid hard gewerkt om de besmettingen die plaats vonden van 11 tot en met 27 september uitgebreid te analyseren door onder andere bron- en contactonderzoek. Ik wil graag even met u terugkijken op de ontwikkelingen in deze periode en hoe het virus zich heeft verspreid de afgelopen weken. 

 

Sinds 11 september hebben we bij Publieke Gezondheid ruim 1000 testen afgenomen, waarvan 87 een positieve uitslag hadden. In totaal zijn er 7 personen opgenomen geweest is het ziekenhuis en is 1 persoon overleden. Gelukkig herstellen er inmiddels ook alweer mensen.

 

Een van de personen die in het ziekenhuis is opgenomen is overgeplaatst naar het CMC te Curaçao. Fundashon Mariadal heeft extra personeel, apparatuur en medicijnen ingezet en kan IC zorg bieden aan patiënten met COVID-19. Toch wordt er bij iedere patiënt met covid-19 voortdurend gekeken waar deze op dat moment de beste zorg kan krijgen. Soms is overplaatsing gewenst, bijvoorbeeld omdat de patiënt een bepaald medisch specialisme of medische behandeling nodig heeft, die hier niet op ICU niveau beschikbaar is. In zo een geval kan de patiënt naar het ziekenhuis op Curaçao of Aruba, waar we mee samenwerken, worden overgeplaatst.

 

Tot 19 september warden er maar kleine aantallen nieuwe besmettingen per dag gemeld. Op 19 september kwam de schrik met 16 positief geteste personen op 1 dag. Daardoor kwam Bonaire in een hele nieuwe situatie terecht. Het betekende ‘alle hens aan dek’ om al die mensen te bereiken, hen in isolatie te plaatsen en bron-en contactonderzoek op te starten. Tegelijkertijd startten we het overleg met diverse partijen om de Gezaghebber te adviseren wat dit grote aantal besmettingen betekende voor Bonaire. Daar zijn de maatregelen van 21 september uit voortgevloeid en onze analyse van de afgelopen weken, was de basis voor het advies aan de Gezaghebber over de nieuwe maatregelen. 

Graag geef ik u eerst meer informatie over besmettingen tussen 11 en 27 september. 

 

Op basis van de eerste gegevens tot en met vorige week ziet dat de meeste positief geteste mensen in de werkende leeftijdsgroep zitten. Dat kunt u ook zien in deze grafiek. Daarnaast zien we dat oudere mensen op dit moment maar weinig besmet raken op Bonaire. Dat is gunstig, want zij zijn de kwetsbare groep als het gaat om COVID-19. Ook zien we dat er in die periode 6 kinderen tussen de 10 en 19 jaar besmet zijn geraakt.

 

Om te begrijpen hoe het virus zich verspreidt op Bonaire en waar de risico’s voor besmetting zijn, is het belangrijk van iedere besmette persoon goed na te gaan waar deze besmet kan zijn. Van de 6 kinderen tussen de 10 en 19 jaar weten we dat zij besmet zijn geraakt in de thuis- of familiesituatie. Het is met name van belang om te weten dat dit dus niet op school is gebeurd, dat monitoren we nauwkeurig om  continu te controleren of school inderdaad een veilige plek blijft.

 

We hebben niet van alle patiënten gevonden waar zij besmet zijn geraakt. Daarbij is in sommige gevallen het brononderzoek nog niet afgerond, waardoor de informatie continu aangevuld wordt. Van de meeste mensen weten wij dit echter al wel. In de volgende grafiek ziet u dat de meeste besmettingen plaats vinden in werksituaties: dit is meestal op kantoren waar geen 1,5 meter afstand is gehouden, of tijdens lunchpauzes en informeel contact aan het begin of eind van de werkdag. Daarnaast zijn privésamenkomsten een belangrijke bron van besmetting, omdat ook hier vaak geen 1,5 meter afstand werd gehouden. Dat mensen ook thuis regelmatig besmet worden, is niet onverwacht. Thuis is het heel ingewikkeld om afstand te houden van elkaar. Daar hebben we aandacht voor.

 

U ziet heel weinig of geen besmettingen in horeca, contactberoepen, zorg en school. De besmetting die plaats vond op school was van docent naar docent, niet naar leerlingen. Daarom valt deze besmetting in deze grafiek onder de noemer ‘werk’, maar uiteraard heeft deze situatie onze aandacht.

 

Op basis van ons bron- en contactonderzoek kunnen we op dit moment een tiental clusters identificeren. Een cluster is een groepje besmette personen die met elkaar in verband zijn. Dat kan beginnen in een werksituatie en daarna zich uitbreiden naar de privésituatie van enkele van de besmette personen. Zo groeit een besmetting van 1 persoon uit naar 2 en gaat verder tot een hele kring er omheen is besmet. Zoals u ziet zijn de meeste besmettingen terug te herleiden naar 2 grote clusters. De meeste andere clusters zijn besmettingen binnen een gezin of een familie.

 

Door het snel isoleren van de besmette personen kunnen we de groei van deze clusters afremmen. Als iemand besmet is, maar in isolatie zit, kan hij geen anderen besmetten. Daardoor beperken we verdere verspreiding en zal het aantal nieuwe besmettingen weer afnemen.

 

Samenvattend hebben we in de periode 11 t/m 27 september 87 nieuwe besmettingen, waarvan de meeste personen in de leeftijd van 40 tot 60 jaar. Op school, in de horeca en bij contactberoepen zijn weinig tot geen besmettingen gevonden.  Meestal ligt de bron juist op het werk, thuis of bij privésamenkomsten. Het advies aan Gezaghebber over welke maatregelen noodzakelijk zijn is aangescherpt op basis van deze analyse.  

 

Daarom wil ik nogmaals benadrukken dat het belangrijk is om, wanneer mogelijk, vanuit huis te werken. Als je toch naar werk moet: houdt afstand. Anderhalve meter is meer dan 2 bovenarmen (elleboogstoot). 

En als je afspreekt met vrienden of familie, ook al ken je elkaar nog zo goed: houd afstand van elkaar.

Zover is anderhalve meter! 

 

Graag ga ik nog even extra in op de onrust onder ouders en docenten op school. We begrijpen dat u schrikt als u hoort dat een kind op uw school positief is getest. Het zijn niet veel kinderen die positief getest worden, maar ze zijn er wel. Ze zijn allemaal in de thuis- en privé situatie besmet, en niet op school. De kinderen hebben allemaal lichte ziekteverschijnselen. Ze zijn thuis. Bij elke leerling doen wij uitgebreid bron- en contactonderzoek. Als het nodig is neemt de afdeling Publieke Gezondheid contact op met hun beste vrienden met wie ze heel veel contact hadden. Zo nodig moeten zij in quarantaine, ook al is de kans op besmetting ook voor hen klein. Dat is om andere kinderen te beschermen, zodat het veilig blijft om naar school te gaan. Wij houden dat zeer nauwlettend in de gaten.

 

Kinderen zijn veel minder vatbaar voor dit virus, en als ze besmet worden, worden ze vaak niet ziek, of krijgen ze heel lichte verschijnselen. Als kinderen het virus hebben, zijn ze ook aanzienlijk minder besmettelijk dan volwassenen. Hierdoor is het risico op besmetting op school, aanzienlijk lager dan bijvoorbeeld op werk. Dit is terug te zien in de clusters die we u lieten zien.

 

Het virus is in de hele wereld opgedoken, sinds deze maand ook op Bonaire. Het virus zal naar verwachting nog lang onder ons blijven. Maar het is aan ons om zo met elkaar te leven dat we het virus klein houden, de pas afsnijden op een zodanige manier dat we  toch door kunnen gaan met ons  leven. Dit kan door ons te houden aan de maatregelen: houdt voldoende afstand, hoest in je elleboog, was je handen regelmatig. En als je klachten hebt: blijf thuis en bel Publieke Gezondheid op 0800 0800 voor een test.

 

 

 

Speech dr. Marian Luinstra-Passchier 30 September 

 

Kralendijk – Bon tardi tur hende,

 

For a long time we did not have any coronavirus infections here on the island of Bonaire. This came to an end at the end of August when we discovered several unrelated infections. In the second week of September the numbers increased. During the weekend of September 19, we confirmed multiple positive cases in a short period of time and consequently we implemented responsive measures on Monday September 21.

 

During this last week, the Public Health Department has worked hard to extensively analyze the infections that took place from September 11 – 27, by doing things such as source and contact tracing. I would like review developments during this period and talk to you about how the virus has spread in the last weeks. Since September 11, we have conducted more than 1000 tests at the Public Health Department, of which 87 were positive. In total 7 people were admitted to hospital and 1 person has died. Fortunately there are also people recovering.

 

One of the people who were admitted to the hospital has been transferred to the CMC on Curacao. Fundashon Mariadal has deployed additional staff, equipment and medicines and is able to provide intensive care medicine to patients with COVID-19. Nevertheless, for every patient with COVID-19 we are constantly evaluating where they can get the best care at any given moment.  Sometimes a transfer is desirable, for example because the patient needs a certain medical specialism or particular medical treatment at ICU level, which is not available here.  In such a case, a patient can be transferred to one of the hospitals on Curacao or Aruba, which we work with. 

 

Only a small number of infections was reported each day until September 19. On September 19 we had a scare when 16 people were tested positive in one day. This put Bonaire in a completely new situation. It meant ‘all hands on deck’ to be able to reach all those people, to place them in isolation and to initiate source and contact tracing. At the same time we started consulting with various parties in order to provide the Governor with advice about what it meant for Bonaire to have such a large number of infections. This resulted in the measures that were taken on September 21, and our analysis of the past weeks formed the basis for the advice we provided the Governor concerning new measures. Firstly, I would like to give you more information about the infections between September 11 and 27. 

 

Based on the initial data up to and including last week we can see that most people who tested positive are in the working- age group.  This graph shows this as well. In addition, we see that on Bonaire very few older people are being infected at the moment. That is a good thing, because where COVID-19 is concerned, they are the vulnerable group.  We also see that six children between the ages of 10 and 19 years of age have been infected during that period.

 

In order to understand how the virus spreads on Bonaire and where the risks of infection are, it is important to carefully check where each infection may have occurred. We know that the six children between the ages of 10 and 19 were infected at home or by a family member. It is particularly important to know that it did not happen at school. We continue to monitor this carefully in order to ascertain whether schools indeed remain a safe place. 

 

We have not been able to ascertain where all patients were infected and in some cases the source tracing has not been completed yet, so information is continuously being updated. However, most infections are clearly mapped out. In the following graph you can see that most infections take place in work situations: this is usually in offices when the 1.5 meter distance rule was not adhered to, or during lunch breaks and informal contact at the beginning or end of the working day.  Private gatherings are an important source of infection as well, because during these people often did not respect the 1.5 meter distance rule either. It is not unexpected that people are regularly infected at home. It is very difficult to keep distance from each other at home. We do realize this. 

We see very few or no infections in the hospitality sector, contact professions, health care and schools. The infection that did take place in a school was between teachers, not students. This is why this case is categorized as a “work” infection in this graph, but of course we are monitoring this situation.

 

Based on our source and contact tracing we have been able to currently identify ten clusters. A cluster is a group of infected persons who are connected in some way.  It may start in the work environment and then spread to the private contacts of an infected person. In such a way one infected person becomes two and the spread continues until a whole circle of people around that person is infected.  As you can see, most infections can be traced back to two large clusters. Most of the other clusters pertain to infections within a household or extended family.

 

By quickly isolating the infected individuals, we can slow down the growth of these clusters. If someone is infected, but is isolated, they cannot infect others.  This is how we can limit further proliferation and ensure the number of new infections will decrease again.   

In summary, we have had 87 new infections in the period of September 11-27, most of which were people between the ages of 40 and 60. Little or no infections were observed in schools, the hospitality sector or contact professions.  In fact, generally, the source has been at work, at home or at private gatherings.  Based on this analysis we have revised our advice to the Governor concerning which measures are necessary.  

 

This is why I would like to reiterate the importance of working from home whenever possible.  If you do have to go to work: keep your distance. One and a half meters is more than the length of two upper arms (elbow bump). 

And when you meet up with family or friends, even if you know each other really well: keep your distance.

This is what a meter and a half looks like! 

 

I would like to talk a bit more about the unrest felt by parents and teachers at schools. We understand that you are shocked to learn that a child at your school has tested positive. Not many children are tested positive, but there are some. They have all been infected at home or in private situations, not at school. All of the children have mild symptoms and they are at home.  For all these pupils we are conducting extensive source and contact tracing. Where necessary, the Public Health Department will contact their closest and most frequently seen friends. If necessary, they will have to be quarantined as well, despite the fact that – even for them- the risk of infection is small.  This is done to protect other children so that it will remain safe to go to school.  We are monitoring this very closely.  

 

Children are much less susceptible to this virus, and when they do get infected they often do not get sick at all or have very mild symptoms.  When children have the virus they are also significantly less contagious than adults. As a result, the risk of infection at school is considerably lower than at work for example.  This is reflected in the clusters that we showed you earlier. 

 

The virus has appeared all over the world, including Bonaire as of this month. The virus is expected to stay among us for a long time. But it is up to us to live together in such a way that we contain it, head it off in such a way that we can continue with our lives. We can do this by adhering to the measures: keep an appropriate distance, cough into your elbow, and wash your hands regularly. And if you have symptoms: stay at home and call the Public Health Department at 0800 0800 for a test.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!
%d bloggers like this: