Cft: “Kòntròl di gastu ta keda krusial”

Cft: “Kòntròl di gastu ta keda krusial”

Willemstad – Ekonomia di Kòrsou a rekuperá bon den e promé mitar aña di 2022. Kòrsou a redusí e défisit presupuestario den 2022 i ta presentá un presupuesto balansá den 2023. E rekuperashon di finansa públiko sinembargo ta frágil i bou di preshon ya ku kresementu ekonómiko ta menguando. Diferente inseguridat ekonómiko nobo i ekonomisashon i reforma ku ta keda atras den salubridat i seguro sosial ta forma riesgo riba término largu pa finansa públiko. Un bahada struktural di gastunan den sektor públiko, salubridat i seguro sosial, den kombinashon ku un maneho presupuestario estrikto, disiplina presupuestario i e reformanan den e Pakete Nashonal (Landspakket) ta esensial pa fortifiká  rekuperashon di finansa públiko. Kolegio di supervishon finansiero di Kòrsou i Sint Maarten (Cft) a insistí riba e puntonan aki den e kombersashonnan resiente ku el a tene ku Gobièrnu di Kòrsou.

 

Na komienso di 2022 ekonomia di Kòrsou a rekuperá fuertemente di e krisis di COVID-19. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten a kalkulá un kresementu ekonómiko real di 5,5 porshento den 2022. Entre otro e rekuperashon fuerte aki a yuda Kòrsou redusí e défisit presupuestario den 2022. Sinembargo un kombinashon di inflashon haltu, subida di interes i mas inseguridat ekonómiko komo konsekuensia di e guera na Ukraina, a redusí e kresementu ekonómiko mundialmente. Influenshá pa e desaroyo kontrali aki e kresementu ekonómiko real di Kòrsou lo baha bèk na 2,9 porshento den 2023.

 

Durante vários aña ekonomia a kremp i e debe nashonal a subi, loke a pone ku e situashon di finansa públiko a deteriorá bastante. E debe nashonal di Kòrsou aktualmente ta suma ANG 4,3 miar, o sea 87 porshento di e produkto interno bruto di e pais. Kòrsou ta pará dilanti di e reto grandi di trese e debe nashonal bèk na un nivel aseptabel. Un redukshon struktural di e gastunan di e sektor públiko, salubridat i seguridat sosial den kombinashon ku un maneho presupuestario estrikto, disiplina presupuestario rígido i e reformanan di e Pakete Nashonal (Landspakket) ta nesesario pa logra esaki. Tambe Kòrsou lo benefisiá si por laga e mehoranan supstansial di kobransa di impuesto bira mehoranan struktural.

 

Presupuesto 2023 i despues

Gobièrnu di Kòrsou resientemente a entregá e proyekto di presupuesto 2023 na Parlamento. Ei den Kòrsou ta presentá presupuestonan balansá pa añanan 2023 i 2024 i surplusnan entrante aña 2025. Cft a insistí serka Kòrsou pa for di aña 2023 realisá surplus den su presupuesto i uza e surplusnan pa pago parsial di su debe nashonal. For di aña 2021 Kòrsou tin bon resultado ku e proyekto pa mehorá pago di impuesto (compliance) i optimalisashon di ehekushon di impuesto. Di e otro banda, te ainda no a tuma e medidanan struktural pa baha gastu. E presupuesto di Kòrsou ta kontené vários riesgo ku lo por hasi e mehora di e finansa públiko nihil, den kaso ku no tene esakinan sufisientemente bou di kòntròl. Den e kuadro aki Cft a ekspresá su preokupashon tokante di e reformanan i ekonomisashon den salubridat i seguridat sosial ku ta kedando atras, e gastunan di personal ku ta kresiendo i e uso ekstenso di e sekshon di produkto i servisio riba e presupuesto. Ademas Kòrsou lo mester pone mas spit tras di medidanan pa subi entrada, manera introdukshon di license fee pa esnan ku ta ofresé weganan di gambling.

 

Kuido i seguridat sosial

Reforma i ekonomisashon den salubridat i seguridat sosial ta nesesario pa garantisá sostenibilidat di e sistema sosial pa e futuro generashonnan tambe. Ya pa basta tempu Cft ta ekspresá su preokupashon pa e hecho ku no ta tuma e medidanan nesesario i tambe pa e riesgonan ku esakinan ta representá pa presupuesto di e pais. Kòrsou ta paga un kontribushon anual di ANG 306 mio na e fondonan sosial i ademas di esaki e pais ta obligá na kompensá défisitnan di e fondo ku ta fluktuá (schommelfonds). Cft ta enfatisá ku riba término kòrtiku Kòrsou lo mester tuma medida pa prevení ku lo bai tin défisit den e schommelfonds. Kòrsou mester hasi uso óptimo di e oportunidatnan ku e Landspakket ta brinda pa den un forma duradero reformá e sistema di seguridat sosial riba término largu.

 

Cft a ekspresá tambe eksplísitamente su preokupashon tokante di e situashon finansiero di Curaçao Medical Center (CMC). E pèrdidanan persistente ta afektá kontinuidat operashonal di e kuido di e hòspital i tambe ta pone ku no por pone traha un reserva pa mantenshon nesesario na e edifisio di e hòspital i pa reemplasá aparatonan médiko. Pa e motibu aki Cft ta urgi Gobièrnu di Kòrsou pa sali for di e impase i pone atenshon na e riesgonan di e situashon finansiero prekario di CMC den e presupuesto i kaminda ta nesesario, bini ku kobertura pa nan.

 

Cft a bishitá Kòrsou entre 17 te ku 19 di òktober 2022 i a hiba kòmbersashon ku Gobernadó, Minister di Finansa, Minister di Maneho di Gobernashon, Planifikashon i Servisio Públiko, Minister di Asuntunan General, Komishon Nashonal di Reforma, Konseho di Minister i e Komishon Finansiero di Parlamento. Cft a papia tambe ku direktiva di Vereniging Bedrijfsleven Curaçao (VBC), Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB), gerensia di Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS), Outoridat di Kuido di Kòrsou (den proseso pa keda establesé) i gerensia di Banko di Seguro Sosial (SVB).

 

 

Cft: “Lastenbeheersing blijft cruciaal”

Willemstad – De economie van Curaçao herstelde voorspoedig in het eerste halfjaar van 2022. Curaçao dringt het begrotingstekort in 2022 terug en presenteert een sluitende begroting in 2023. Het herstel van de overheidsfinanciën is echter broos en staat door afnemende economische groei onder druk. Nieuwe economische onzekerheden en uitblijvende besparingen en hervormingen in de gezondheidszorg en sociale zekerheid vormen langjarige risico’s voor de overheidsfinanciën. Een structurele verlaging van de kosten van de publieke sector, gezondheidszorg en sociale zekerheid in combinatie met strikt begrotingsbeleid, budgetdiscipline en hervormingen uit het Landspakket zijn essentieel om het herstel van de overheidsfinanciën te bestendigen. Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) drong hier in recente gesprekken met de regering van Curaçao op aan.

 

De Curaçaose economie herstelde begin 2022 krachtig van de coronacrisis. De Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten raamt de reële economische groei op 5,5 procent in 2022. Mede gedreven door dit krachtige herstel dringt Curaçao het begrotingstekort in 2022 terug. De combinatie van hoge inflatie, rentestijgingen en toegenomen economische onzekerheid als gevolg van de oorlog in Oekraïne remmen echter wereldwijd de economische groei. Onder invloed van deze economische tegenwind valt de reële economische groei in Curaçao in 2023 naar verwachting terug naar 2,9 procent.

 

Jaren van economische teruggang en een oplopende overheidsschuld hebben de overheidsfinanciën van Curaçao sterk verslechterd. De overheidsschuld van Curaçao bedraagt momenteel ANG 4,3 miljard, ofwel 87 procent van het bruto binnenlands product. Curaçao staat voor de grote opgave de overheidsschuld terug te brengen naar een aanvaardbaar niveau. Het structureel verlagen van de kosten van de publieke sector, gezondheidszorg en sociale zekerheid in combinatie met strikt begrotingsbeleid, strakke budgetdiscipline en hervormingen uit het Landspakket zijn hiervoor noodzakelijk. Ook is Curaçao gebaat bij structurele borging van de sterke verbeteringen in de belastinginning.

 

Begroting 2023 en verder

De regering van Curaçao diende onlangs de ontwerpbegroting (OB) 2023 in bij de Staten. In de OB presenteert Curaçao begrotingsevenwicht in 2023 en 2024 en overschotten vanaf 2025. Het Cft drong er bij Curaçao op aan om al vanaf 2023 begrotingsoverschotten te realiseren en deze overschotten in te zetten voor gedeeltelijke aflossing van de overheidsschuld. Curaçao boekt sinds 2021 goede resultaten met het project ter verhoging van de belastingcompliance en optimalisatie van de belastinguitvoering. Structurele maatregelen om de lasten te verlagen blijven daarentegen vooralsnog uit. De begroting van Curaçao kent diverse risico’s die bij onvoldoende beheersing het herstel van de overheidsfinanciën teniet kunnen doen. Zo uitte het Cft zijn zorgen over de uitblijvende hervormingen en besparingen in de gezondheidszorg en sociale zekerheid, de oploop van de personeelslasten en het hoge verbruik op de post goederen en diensten. Bovendien zal Curaçao meer vaart moeten zetten achter batenverhogende maatregelen, zoals de invoering van een vergunningenfee voor kansspelaanbieders.

 

Zorg en sociale zekerheid

Hervormingen en besparingen in de gezondheidszorg en sociale zekerheid zijn noodzakelijk om de houdbaarheid van het sociale stelsel ook voor toekomstige generaties te garanderen. Het Cft uit al geruime tijd zijn zorgen over het uitblijven van deze maatregelen, en de risico’s daarvan voor de begroting van het land. Curaçao betaalt een jaarlijkse bijdrage van ANG 306 miljoen aan de sociale fondsen en is daarnaast verplicht om tekorten in het schommelfonds aan te vullen. Het Cft benadrukte dat Curaçao op korte termijn compenserende maatregelen moet treffen om tekorten in het schommelfonds te voorkomen. De kansen die het Landspakket biedt om het sociale zekerheidsstelsel op lange termijn duurzaam te hervormen, moet Curaçao ten volle benutten.

 

Ook uitte het Cft zijn nadrukkelijke zorgen over de precaire financiële situatie van het Curaçao Medical Center (CMC). Door de aanhoudende verliezen komt de operationele continuïteit van de ziekenhuiszorg in het gedrang en wordt niet gereserveerd voor noodzakelijk onderhoud aan het ziekenhuisgebouw en vervanging van medische apparatuur. Het Cft spoorde de regering van Curaçao daarom nadrukkelijk aan om de impasse te doorbreken en de risico’s van de precaire financiële situatie van het CMC in de begroting te adresseren en waar nodig te voorzien van dekking.

 

Het Cft bracht van 17 tot en met 19 oktober 2022 een bezoek aan Curaçao en voerde gesprekken met de Gouverneur, de minister van Financiën, de minister van Bestuur, Planning en Dienstverlening, de minister van Algemene Zaken, de Nationale Hervormingscommissie, de Raad van Ministers, en de Commissie Financiën van de Staten. Het Cft sprak ook met het bestuur van de Vereniging Bedrijfsleven Curaçao (VBC), de Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB), het bestuur van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS), de Curaçaose Zorgautoriteit i.o. en de directie van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

 

 

 

 

 

 

 

Share this page to Telegram

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: