Mester duna prioridat na kombatí pobresa purá
TPK a manda karta pa minister di SOAW
Mester duna prioridat na kombatí pobresa purá
Tur suidadano meresé un bida digno
Frakshon di Trabou pa Kòrsou, liderá pa parlamentario sr. Rennox Calmes, ta wòrdu aserká pa varios personanan di menos rekurso, desempleá i/o ku ta kobra ònderstan ku ta sumamente preokupá pa e situashon sosial ekonómiko ku nan ta aden, kual ta hiba nan na pobresa.
Konforme Nashonnan Uní tin diferente interpretashon pa e palabra ‘pobresa’. “Pobresa ta ora un individuo ser rechasá pa eskohonan i oportunidatnan den bida, kual riba su mes ta violashon humano. E ta nifiká tambe ku un persona no ta disponé di sufisiente di kome pa alimentá su mes i/o su famia, no ta disponé di un dak riba su kabes, no por sigui enseñansa, no tin akseso na kuido médiko i/o ku no ta dispone di un trabou o entrada pa por kuida su mes i su famia’. Tambe Nashonnan Uní ta papia di pobresa mental, kual ta wòrdu kreá debí na pobresa, falta di edukashon i/o enseñansa na un nivel respetá, kibrante di salu, violensa i/o otro retonan global. Pobresa mental ta impedí un individuo di por funshoná efisientemente i ta strob’e logra su máksimo potenshal den komunidat.
Ta un echo ku aki na Kòrsou tin hopi pobresa, no opstante ku akuerdo di gobernashon ta indiká entre otro ku siklonan di pobresa na Kòrsou lo wòrdu minimalisá por medio di enseñansa i formashon ku ta derechonan fundamental di tur ser humano, ku ta primordial pa integrá pobresa tambe komo strategia di desaroyo di Kòrsou, ku eradikashon di pobresa i rekuperashon di empleo ta ophetivonan importante ku tin ku wòrdu realisá den e periodo di gobernashon i tambe ku gobièrnu lo desaroyá un plan stratégiko pa redusí pobresa den 12 bario identifiká kaminda ta konosí ku tin pobresa.
Kòrsou konosé hopi reto riba e tereno sosial ekonómiko. Konforme ‘Centraal Bureau voor de Statistiek Curaçao’ (CBS) na aña 2021 tabatin un total di 7951 persona sin trabou. Adishonalmente, CFT a pidi gobièrnu pa hasi algu na palabrashonnan trahá ku Fundashon Kas Popular pa asina mas hende por yega na nan propio kas. Tambe, despues di e pandemia di Covid-19, hopi persona ku a pèrdè nan entrada fiho i/o un gran parti di nan entrada a opta pa kuminsá pa nan mes, sin nesesariamente tin e konosementu pa ku e sistema di impuesto‘belastingsstelsel’ ku tur e konsekuenshanan ku esaki por trese ku n’e. Banda di esaki, Sociaal Economisch Raad (SER), ta konfirmá den un konseho di 27 di yanüari 2021 den kuadro di eradikashon di pobresa na èks-Presidente di Parlamento ku tin hopi pobresa aki na Kòrsou i ku tin nesesidat na un maneho dirihí riba tereno ekonómiko. Konforme artíkulo 3 di nos areglo di estado, tur suidadano meresé un trato igual.
Den kuadro di eradikashon d pobresa, Kòrsou por wak riba ehèmpelnan di eradikashon di pobresa di otro paisnan den Karibe. Na 2014 por ehèmpel, gobièrnu di e repúblika di Trinidad i Tobago, a introdusí e asina yamá ‘Social Sector Investment Programme’ ku a enfoká primordialmente riba aktividatnan pa komunidat i pa hóbennan. Ehèmpelnan di aktividatnan ta promové plantashon di fruta i berdura den bario, introdusí e parti di krio di bestia bou di hóbennan den diferente bario i promové un manera di biba saludabel. Banda di esaki, na 2002 Trinidad i Tobago a introdusi ‘The National Entrepreneurship Development Company Limited (NEDCO)’, ku ta un agensia gubernamental ku ta implementa maneho di gobiernu riba tereno di desaroyo i ekspanshon di kompanianan chiki i mediano. ‘Entrepreneurship’ ta krea kuponan di trabou, kual ta nifiká ku esaki tambe ta aporta na eradikashon di pobresa. Un otro ehèmpel di un pais den Karibe ku ta aktivo riba e parti di eradikashon di probresa, ta Barbados ku na añanan 2011 i 2015 a sera akuerdonan ku Inter-American Development Bank den kuadro di energia duradero i pagabel i tambe pa krea diferente kupo di trabou. Frakshon di Trabou pa Kòrsou ta di opinion ku Kòrsou por wak riba e paisnan menshoná i/o otro pais den bisendario den kuadro di eradikashon di pobresa.
Moshon i karta nan pa eradika probresa
Frakshon di Trabou pa Kòrsou sigur na varios okashon a trata na aportá na eradikashon di pobresa aki na Kòrsou. Asina Trabou pa Kòrsou a bini ku diferente moshon durante tratamentu di prosupuesto 2023 fin di aña pasa den kuadro di eradikashon di pobresa. Un ehèmpel di e moshonnan aki ta un moshon den kuadro di enseñansa, kaminda Trabou pa Kòrsou ta úrgi gobièrnu pa kada ministerio di gobièrnu di Kòrsou aportá ku 1% for di nan presupuesto stipulá pa aña 2023, kual ta ekivalente na 26 mion florin, pa por invertí esaki den enseñansa di Kòrsou. E moshon aki a ser trahá a base di e echo ku no opstante ku durante e promé kuartal di aña 2022 presupuesto di Pais Kòrsou a konosé un sùrplùs di 102 mion florin, kual ta dos bes mas tantu for di lokual a keda presupuestá, un montante di 11 mion florin ku a wòrdu presupuestá riba ‘kapitaaldienst’ di Ministerio di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte pa aña 2023, kual ta un montante relativamente abou konsiderando tur e retonan ku tin den e sektor di enseñansa. Lamentablemente e moshon aki a wòrdu rechasá huntu ku moshonnan manera pa gobièrnu traha riba un lei di koperativa, midi produktividat di trabou i su impakto riba ekonomia, bini ku lei di wegenfonds belasting nobo. Moshonnan ku si a wòrdu aseptá pero ku ahinda nos no ta mira gobièrnu ehekutá ta moshon kaminda Trabou pa Kòrsou ta úrgi gobièrnu pa formulá un maneho ku enfoke riba baha gastu di kuminda, awa i koriente. Esaki teniendo na kuenta ku kosto di bida a subi drástikamente debí na guera na Ukraina i ku konforme Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) kresementu di ekonomia lo ta na 6.1% en bes di 6.6% den 2023. Tambe TPK a presentámoshon pa investigá “Brain drain”, “entrepreneurship”, re-uzá i resiklá shushi i komberti’e den energia i simplifiká e sistema di impuesto di manera ku e ta mas konprendibel pa pueblo. E ultimo moshonnan aki di TPK si a haña aprobashon di parlamento.
Den kuadro di e puntonan ariba menshoná, frakshon di Trabou Pa Kòrsou a manda un kartanan ku diferente pregunta pa ministernan di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar, sra. Ruthmilda Larmonie-Cecilia.


