Cft: “Apesar di entrada kresiente Kòrsou ta enfrentá retonan grandi”
Willemstad – E añanan benidero Kòrsou ta bai enfrentá gastunan mas haltu komo konsekuensia di e solushon pa ENNIA i e refinansiamentu di sosten di likides. Ademas e riesgonan i inseguridatnan den kuido i seguridat sosial ta keda mésun grandi, i Kòrsou ta pará tambe dilanti di un problema riba tereno di invershon. Den e kòmbersashonnan ku el a hiba resientemente ku gobièrnu di Kòrsou, Kolegio di supervishon finansiero Kòrsou i Sint Maarten (Cft) a pidi atenshon spesial pa e desaroyonan aki. E ekonomia di Kòrsou ta kresiendo, entre otro danki na turismo. Por realisá fortifikashon mas aleu di ekonomia pa medio di invershonnan dirigí. Kumplimento ku deber di paga impuesto (compliance) a mehorá hopi den e último añanan, pero ta nesesario pa ankra esaki den un forma stuktural. Mester evitá ku ta sigui posponé introdukshon di e sistema di pèrmit pa e sektor di gambling. Banda di esei reformanan struktural ta nesesario pa mantené kuido i seguridat sosial aksesibel pa futuro generashonnan.
Resientemente gobièrnu di Kòrsou a skohe pa un solushon pa e fail di ENNIA, a base di kua e pais lo hasi e medionan nesesario disponibel pa por realisá un terminashon kontrolá. Cft ta konsiderá ku e solushon aki ta trese ménos riesgo kuné kompará ku un reanudashon di ENNIA. Un fiansa supstansial ku lo tabata nesesario den kaso di un reanudashon, lo a trese kuné limitashon di e presupuesto di Kòrsou riba término largu. Komo konsekuensia di esaki posibelmente lo no por a hasi invershon mas den futuro. Awor Kòrsou, den koperashon ku Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten, lo sigui elaborá e solushon ku a skohe p’e. Kòrsou a yega na un akuerdo ku Hulanda pa un préstamo pa refinansiamentu di e sosten di likides. E nivel di e interes di e fiansa aki ta relashoná ku e solushon definitivo ku lo yega na dje pa e kaso ENNIA. Di tur manera ta sigur ku den e próksimo añanan, e gastunan di interes di Kòrsou strukturalmente lo bai ta na un nivel mas haltu.
E kresementu ekonómiko i subida di compliance ta brinda Kòrsou un base pa por karga e gastunan ku ta subiendo. Den 2022 e entradanan di impuesto tabata mas ku 18 porshento riba esnan di 2021 i e espektativanan pa e entradanan di impuesto di 2023 tambe ta positivo. Mester mantené i subi e nivel di entrada mas haltu di impuesto aki. Ta importante pa den 2024 realisá e entradanan di e sistema di pèrmit di e sektor di wega di plaka, manera ta stipulá den presupuesto.
Ya algun bes Cft a indiká ku Kòrsou mester invertí mas den desaroyo ekonómiko di e pais. Ademas di e mehoranan ku ta surgi for di esaki pa e habitantenan di Kòrsou, fortifikashon di ekonomia lo kontribuí na resistensia di finansa públiko. Apesar di e gastunan ku a subi, Kòrsou lo mester krea mas espasio pa invershon riba su presupuesto. Esaki ta posibel si implementá e reformanan struktural. Kòrsou por utilisá mas mihó e oportunidatnan ku e Pakete Nashonal ta brinda pa esaki.
Kuido i seguridat sosial
Kòrsou ta paga di e presupuesto nashonal un kontribushon anual di ANG 305 mion na e fondonan sosial. Pa evitá défisit den e fondonan sosial den 2022 i 2023, e pais a implementá algun medida di maneho eksitoso. Tòg Banko di Seguro Sosial te ainda ta ferwagt défisit struktural den e fondonan sosial (fondo ku ta fluktua – schommelfonds). Kòrsou ta obligá pa balansá e défisitnan aki ku fondonan di e presupuesto nashonal. Esaki lo bai a kosto di otro gastunan di gobièrnu pa por ehèmpel invershon i enseñansa. Mester implementá reformanan struktural pa por mantené aksesibilidat pa kuido i seguridat sosial pa futuro generashonnan. E situashon finansiero di Curaçao Medical Center ta keda mésun preokupante. Cft pa pidi Kòrsou pa mas urgensia den atendementu di e situashon aki.
Cft: “Ondanks groeiende inkomsten staat Curaçao voor grote uitdagingen”
Willemstad – Curaçao krijgt de komende jaren te maken met hogere uitgaven als gevolg van de ENNIA-oplossing en de herfinanciering van de liquiditeitssteun. Ook blijven de risico’s en onzekerheden in de zorg en sociale zekerheid onverminderd groot en staat Curaçao voor een grote investeringsopgave. Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) vroeg in recente gesprekken met de regering van Curaçao bijzondere aandacht voor deze ontwikkelingen. De economie van het land groeit, mede door het toerisme. Verdere versterking van de economie kan worden gerealiseerd door gerichte investeringen. De belasting compliance is de afgelopen jaren sterk verbeterd, maar zal structureel moeten worden verankerd. Verder uitstel van de invoering van het vergunningenstelsel voor de kansspelsector moet worden voorkomen. Daarnaast zijn structurele hervormingen noodzakelijk om de zorg en sociale zekerheid voor toekomstige generaties toegankelijk te houden.
Recent is door de regering van Curaçao gekozen voor een oplossing van het ENNIA-dossier waarbij het land de noodzakelijke middelen ter beschikking zal stellen voor een gecontroleerde afwikkeling. Het Cft acht dit een minder risicovolle oplossing dan een doorstart van ENNIA. Een aanzienlijke lening, die nodig was voor een doorstart, zou de begroting van Curaçao meerjarig op slot hebben gezet. Daardoor zouden in de toekomst mogelijk geen investeringen meer kunnen plaatsvinden. Curaçao zal nu, in samenwerking met de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, de gekozen oplossingsrichting verder uitwerken. Curaçao is met Nederland een lening voor herfinanciering van de liquiditeitssteun overeengekomen. De hoogte van de rente voor de lening houdt verband met de uiteindelijke oplossing voor ENNIA. Zeker is dat de rentelasten van Curaçao de komende jaren op een structureel hoger niveau komen te liggen.
De economische groei en een verhoging van de belasting compliance geven Curaçao een basis om de groeiende lasten te dragen. In 2022 waren de belastingopbrengsten ruim 18 procent hoger dan in 2021 en de verwachtingen voor de belastingopbrengsten in 2023 zijn eveneens positief. Dit hogere niveau van belastingopbrengsten moet worden vastgehouden en uitgebreid. Het is belangrijk dat in 2024 de begrote inkomsten uit het vergunningenstelsel voor de kansspelsector daadwerkelijk worden gerealiseerd.
Het Cft heeft meerdere keren benoemd dat Curaçao meer moet investeren in de economische ontwikkeling van het land. Naast de verbeteringen die hieruit volgen voor de bevolking van Curaçao, draagt versterking van de economie bij aan de weerbaarheid van de overheidsfinanciën. Ondanks de toegenomen uitgaven, zal Curaçao op de begroting meer ruimte voor investeringen moeten creëren. Dit kan door structurele hervormingen door te voeren. Curaçao kan de kansen die het Landspakket daarvoor biedt, beter benutten.
Zorg en sociale zekerheid
Curaçao betaalt uit de landsbegroting een jaarlijkse bijdrage aan de sociale fondsen van ANG 305 miljoen. Om in 2022 en 2023 tekorten bij de sociale fondsen te voorkomen, implementeerde het land enkele succesvolle beheersmaatregelen. Toch verwacht de Sociale Verzekeringsbank nog steeds structurele tekorten bij de sociale fondsen (schommelfonds). Curaçao is verplicht om deze tekorten op te vangen met middelen uit de landsbegroting. Dit zal ten koste gaan van andere overheidsuitgaven aan bijvoorbeeld investeringen en onderwijs. Structurele hervormingen moeten worden doorgevoerd om de zorg en sociale zekerheid toegankelijk te houden voor toekomstige generaties. De financiële situatie van het Curaçao Medical Center is onverminderd zorgwekkend. Het Cft verzocht Curaçao om meer urgentie bij de aanpak van deze situatie.
