Minister van Financiën en GMN, Curaçao – Keti Koti 1 juli – Hoofddorp

 

Minister van Financiën en GMN, Curaçao – Keti Koti 1 juli – Hoofddorp

Geachte aanwezigen, dames en heren,
Het is voor mij een diepe eer om hier vandaag namens het
volk van Curaçao tot u te mogen spreken, op deze
bijzondere plek – een plek van herinnering en
bewustwording. Een plek waar stenen getuigen van een
verleden dat niet voorbij is. Een plek waar wij samenkomen
om te herdenken, te erkennen en te helen.
Keti Koti – de gebroken ketenen – betekent niet alleen het
einde van slavernij. Het betekent ook: het doorbreken van
stilte, het afbreken van onrecht, en de bevrijding van de ziel.
Op Curaçao spreken wij van “Dia di Emansipashon” – de
Dag van de Emancipatie: niet alleen een historische
mijlpaal, maar een voortgaand proces van bewustwording.
Van het afwerpen van mentale slavernij, van het bestrijden
van racisme en van het bouwen aan een samenleving die
geworteld is in rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid.
Op 1 juli 1863 werd de slavernij officieel afgeschaft in de
voormalige Nederlandse koloniën. Maar deze afschaffing
betekende voor velen slechts een vrijheid op papier. In
Suriname moesten de vrijgemaakten nog tien jaar lang
onder staatstoezicht op de plantages blijven werken –
tegen hun wil en zonder echte vrijheid.

Op Curaçao werd geen officieel staatstoezicht ingesteld,
maar ook daar bleef echte vrijheid uit. Zonder land, zonder
middelen en zonder rechten, werden velen economisch
gedwongen terug te keren naar de plantages waar zij kort
daarvoor nog als slaaf werkten. Dit systeem staat bij ons
bekend als het Paga Tera-contract. Voor de nieuwe
burgers voelde het alsof vrijheid een voorwaardelijk recht
was – alsof menselijkheid iets is dat je moest verdienen.
Vandaag herdenken wij dus niet alleen het formele einde
van de slavernij, maar ook de lange schaduw die dit
systeem heeft nagelaten – een systeem dat generatieslang
de identiteit, waardigheid en menselijkheid van onze
voorouders heeft ontkend.
Maar wij zijn hier vandaag niet alleen om te rouwen. Wij zijn
hier ook om te eren.
Wij eren hen die in verzet kwamen, lang voordat 1863
werkelijkheid werd. Namen die misschien niet in de
geschiedenisboeken staan, maar die wel in het hart van ons
collectieve geheugen zijn gegrift.
Onder die namen straalt één figuur als een vuurtoren van
verzet: TULA.

Tula was geen koning, geen generaal, geen geleerd man
volgens de normen van zijn onderdrukkers. Hij was een tot
slaaf gemaakte arbeider op plantage Knip. Maar Tula was
méér dan zijn ketens. Hij was een denker. Een strateeg. Een
leider. Een man van moreel gezag, die geloofde in vrijheid
en gelijkheid – ook voor zwarte mensen, wat revolutionair
was voor zijn tijd.
Op 17 augustus 1795 sprak Tula de historische woorden:
“Nos no ke nada otro ku nos libertat.”
“Wij willen niets anders dan onze vrijheid.”
Met die woorden ontketende hij een opstand die Curaçao
voorgoed zou veranderen. Hij voerde geen blinde strijd. Hij
onderhandelde. Hij sprak met waardigheid – zelfs met zijn
onderdrukkers. En toen hij uiteindelijk werd verraden,
gevangen en op brute wijze geëxecuteerd, probeerde men
zijn stem het zwijgen op te leggen.
Maar wat men niet begreep, is dit: Je kunt een mens doden,
maar niet de waarheid waarvoor hij stond.

Vandaag staan wij op de schouders van Tula. Zijn strijd is
onze erfenis. Zijn visie is onze opdracht.
Keti Koti – Dia di Emansipashon – betekent dus meer dan
herdenken. Het is ons collectief geheugen, én ons moreel
kompas.
Want ook al zijn de ketenen van ijzer verwijderd, de ketenen
van ongelijkheid, discriminatie en onwetendheid bestaan
helaas nog steeds. Ze zijn subtieler, maar niet minder
schadelijk. Ze zitten soms in blikken, in systemen, in beleid
en in verwachtingen.
Daarom is herdenken geen ritueel, maar een noodzaak.
Zolang er mensen zijn die denken dat slavernij slechts een
afgesloten hoofdstuk is, moeten wij onze stem blijven
verheffen:
• Wij spreken ons uit voor onze voorouders, die het niet
konden.
• Wij spreken ons uit voor onze kinderen en
kleinkinderen, zodat zij hun geschiedenis kennen en
hun toekomst kunnen vormgeven.
• Wij spreken ons uit voor gerechtigheid, in Curaçao, in
Nederland en wereldwijd – omdat zonder erkenning geen
genezing mogelijk is.

 

Dames en heren,
Ik ben hier vandaag niet alleen als minister. Ik ben hier als
zoon van Curaçao. Als erfgenaam van een geschiedenis die
pijnlijk is, maar ook krachtig. Een geschiedenis die ik draag
in mijn naam, in mijn huid, in mijn stem – en in mijn
handelen.
En net als u voel ik vandaag zowel de pijn van het verleden
als de kracht van het heden.
Laat deze dag daarom een uitnodiging zijn:
• tot educatie,
• tot verbondenheid tussen de delen van het Koninkrijk,
• en tot een structurele dialoog over erkenning, herstel en
gezamenlijke vooruitgang.
En laat de naam van Tula – en van zovelen als hij – niet
alleen klinken op 1 juli of 17 augustus, maar ook in ons
dagelijks leven, in ons beleid, in onze klaslokalen, op onze
pleinen, en in ons hart.
Keti Koti – Dia di Emansipashon:
• Breek de ketenen – maar bouw bruggen.
• Vier de vrijheid – maar waak over rechtvaardigheid.
• Herdenk het verleden – en plant de zaden van een
menswaardiger toekomst, voor ons allemaal.
Masha danki. Tula ta biba. Nos ta liber.