Cft: “Riesgonan grandi serka entidatnan gubernamental i fondonan sosial”
Cft: “Riesgonan grandi serka entidatnan gubernamental i fondonan sosial”
Philipsburg – Kolegio di supervishon finansiero (Cft) ta konstatá riesgonan konsiderabel pa e finansa públiko di Sint Maarten serka vários empresa estatal. Banda di esaki, e organisashon di implementashon di e fondonan di seguro sosial (SZV) ta den problema. Si no tuma medidanan, e reservanan lo kaba, loke ta bai trese konsekuensianan grandi pa finansa públiko. Banda di e presupuesto retrasá pa 2026, Sint Maarten ta trahando aktualmente riba un presupuesto puntual pa 2027. Ta importante pa e presupuesto aki atendé adekuadamente ku e riesgonan pa e pais.
Sint Maarten no tin polítika di partisipashonnan aktivo ainda, loke a kondusí na problemanan serka entidatnan gubernamental. Entre otro e kompania di telekomunikashon TELEM, e proveedó di koriente i awa GEBE i e kompania di pòst PSS ta enfrentando posibilidatnan finansiero limitá, i nan ta bou di hopi preshon. Ta importante pa implementá solushonnan i pa atendé ku e problemanan di governance. Un Hunta di Komisario i un Konseho di Atministrashon kompleto ku ta funshoná adekuadamente ta un kondishon pa por implementá kambio efikasmente.
Na mes momentu, Gobièrnu di Sint Maarten mester atendé ku e riesgonan agudo pa finansa públiko serka e entidatnan pa medio di un strategia kla. Esaki ta nifiká ku mester traha akuerdonan ku e entidatnan den krísis tokante di sostenibilidat finansiero òf solushonnan di merkado. Pensando riba futuro, Cft ta konsehá pa implementá un polítika di partisipashonnan efikas mas pronto posibel, i pa ehekutá esaki ku e kapasidat i ekspertisio rekerí, pa asina pèrkurá pa e problemanan aki no bolbe okurí.
Atenshon pa un presupuesto puntual
Banda di e asuntu menshoná aki riba, pa hopi aña kaba Sint Maarten ta enfrentando retrasonan konsiderabel den e proseso presupuestario. E aña aki, atrobe e presupuesto ta muchu lat. E presupuesto pa 2026 lo no wòrdu adoptá te meimei di aña pa mas trempan, loke ta frustra e posibilidatnan pa traha maneho i pa atendé ku riesgonan. Den práktika, ta posponé plannan i invershonnan repetidamente.
Konseho di Minister di Reino a pidi Sint Maarten pa elaborá un plan di mehorashon di e proseso presupuestario. Gobièrnu a atendé ku e petishon aki diligentemente. Sint Maarten a kuminsá elaborá e presupuesto pa 2027 na tempu, i a kompartí un planifikashon ekstenso ku Cft. Ademas, Gobièrnu a yega na un akuerdo tokante di e kuadronan di gastu den un fase trempan. Na mes momentu, Cft ta konstatá ku awor tin opstákulonan den e proseso pasobra no tur Ministerio ta entregá informashon na tempu. Cft ta urgi Konseho di Minister den su totalidat pa asumí su responsabilidat. Solamente si tur partido enbolbí hasi su kontribushon, por stipulá e presupuesto pa 2027 promé ku e inisio di e aña presupuestario nobo, di akuerdo ku e meta ku a pone.
Pagabilidat di kuido i penshunnan ta den wega
Un di e riesgonan agudo pa e añanan benidero ku mester atendé den e presupuesto pa 2027, ta e défisitnan serka e fondonan di kuido. Anualmente, e fondonan di kuido, bou di maneho di e Organisashon di Implementashon di Seguro Sosial i Seguro Médiko (SZV) ta inkuriendo pèrdidanan di aproksimadamente XCG 35 mion. Te awor, e défisitnan aki – ku entretantu ta asendé te aproksimadamente XCG 500 mion – tabata wòrdu apsorbé pa medio di e reservanan di e sobrá fondonan, prinsipalmente e fondo di penshun AOV. Denter di algun aña, e reservanan aki lo kaba, poniendo e pagabilidat di e kuido i penshunnan di e siudadanonan di Sint Maarten bou di hopi preshon.
Cft a señalá e seriedat di e situashon aki vários biaha kaba. No por pèrdè mas tempu. Mester implementá e medidanan ku Sint Maarten a identifiká. Segun Sint Maarten, e implementashon di un seguro médiko general (GHI) lo kondusí na un redukshon di e défisitnan anual. Ta esensial pa introdusí e legislashon korespondiente entrante e fecha meta mas aktual, 1 di yanüari 2027.
Banda di e GHI, mester implementá otro medidanan tambe ku lo kondusí na ingresonan i/òf redukshonnan di gastu. Por ehèmpel, Sint Maarten tin komo meta pa introdusí un impuesto di turista entrante 1 di yanüari 2027, i ta trahando riba reformanan di e sistema tributario i e servisio di impuesto pa asina mehorá rekoudashon di impuesto i compliance. Asina ta krea posibilidatnan pa e pais tantu pa apsorbé e défisitnan den seguridat sosial komo pa por hasi otro gastunan prioritario. Den su estado aktual, e likides di e pais ta muchu limitá i e riesgonan ta muchu grandi, tambe konsiderando e situashon geopolítiko aktual. Awor ta e momentu pa aktuá.

