KIKO TA PASANDO

E uniko kaminda ku bo ta haña tur informashon kompletamente gratis. Klik anto lesa. Manda tur loke bo ke pa wordu publika i invitashon pa kubri rueda di prensa na e Email: kikotapasando@outlook.com

KIKO TA PASANDO
NOTISIA

Karta pa minister GMN tokante enfermeranan malkontentu ta mèldu ziek òf ta bandoná CMC

Presidente di Parlamento di Kòrsou  

Sr. F. Brownbill  

Wilhelminaplein 4  

23 yüni 2026  

Apresiabel sr. Brownbill,  

Pa medio di e karta aki mi ta pidi bo pa dirigí e karta athunto na Minister di Salubridat,  Medio Ambiente i Naturalesa, sr. Tyron Boekhoudt.  

Danki pa e koperashon.  

Atentamente,  

Mr.drs. Javier Silvania,  

Parlamentario pa  

frakshon di MFK  

 

Minister di Salubridat, Medio Ambiente i Naturalesa  

Sr. Tyron Boekhoudt  

Willemstad, 23 yüni 2026  

Tópiko: enfermeranan malkontentu ta mèldu ziek òf ta bandoná CMC  Apresiabel sr Boekhoudt,  

Suskrito, miembro di frakshon di Movementu Futuro Kòrsou den Parlamento di  Kòrsou, mr.drs. Javier Silvania, ta pidi bo atenshon pa lo siguiente.  

Podcast di CMC  

Ku tristesa i pena suskrito komo eks minister Salubridat, Medio Ambiente i Naturalesa  a tuma nota di e Podcast di 3 di yüni 2026 di Curaçao Medical Center (CMC). CMC ta  informá komunidat ku 40 di e 300 kamanan ta sera pa motibu ku CMC entre otro no  tin enfermera riba e departamento.  

Tur dia suskrito komo parlamentario ta wòrdu aserka pa siudadanonan desesperá ku  tin vários luna òf aña ta warda un fecha pa operashon òf konsulta ku spesialista na  CMC òf Atvènt. Ta masha difísil pa haña un sita pa dòkter di wowo, onkólogo  (spesialista di kanser), reumatólogo, radiólogo, neurólogo i ortopedista.  

Dòkternan di wowo ta bisa ku nan ta yen i no ta tuma mas pashènt. Nos ta altura di  un ansiano ku a warda vários aña riba lista di espera te bira siegu sin por haña fecha  pa operá katarata. Pashènt ku kanser ta kana ku doló sin por haña sita pa tratamentu  na hospital.  

Na aprel 2023 kana di enfermeranan di CMC a yena i nan a bati na porta di suskrito  komo minister di GMN. Enfermeranan ta malkontentu. Fo’i dia a habri CMC na 2019  gerensia no a solushoná e problemanan den sala di operashon. Suskrito a pidi  Inspektor General hasi un investigashon i traha rapòrt.  

Den e rapòrt ‘Onderzoek Wachttijdenbeleid CMC’ di Inspekshon di Salubridat por lesa  ku kompará ku SEHOS e lista di espera di CMC a krese drástikamente fo’i dia ku e  hospital nobo a habri su portanan na 2019. Segun e enfermeranan, sindikato CBV i  Vereniging Medisch Specialisten Curaçao (VMSC) un di motibunan ta falta di  enfermera pa sala di operashon, anaesthesia, recovery i oftalmologia.  

Den e rapòrt ‘Onderzoek Operatiekamers CMC’ por lesa dikon e enfermeranan no ta  kontentu:  

– E preshon di trabou ta haltu pa falta di personal  

– Roster inhumano kaminda enfermera mester traha 12 ora pa dia. No tin  balansa entre trabou i bida priva 

– Problema di idioma entre spesialista, enfermera i pashènt. Spesialista ta eksihí  ku enfermera tin ku papia hulandes. Spesialista no ta tuma molèster pa siña  Papiamentu  

– Mal komunikashon entre gerensia, hefe ‘Magazijn’ i hefe ‘Operatiekamer’.  Operashon ta wòrdu kanselá pasobra no tin material di operashon òf material  no a yega sala di operashon na tempu  

– Mal relashon entre algun spesialista i enfermeranan. Spesialista i enfermera ta  ninga di traha ku otro. HRM no ta hasi nada pa solushoná e problema  – Mal komunikashon entre hefe di afdeling B2 i enfermeranan  

– No tin tempu i/òf fondo pa training pa enfermeranan  

– Falta di protokòl di trabou  

– Material no a wòrdu sterilisá na tempu  

Den párafo 2.2.5 ‘Persistensia di problemanan no resolvé ta kondusí na salida di  personal’ di e rapòrt ‘Onderzoek Operatiekamers CMC’ por lesa lo siguiente:  

“Personal ta saliendo na un ritmo rápido. Un kantidat di nan lo ta saliendo atrobe na  yüli. Den algun kasonan, hende ta saliendo pa motibunan personal, sirkunstansianan  familiar, òf un oferta atraktivo otro kaminda. Sinembargo, un grupo grandi ta bai  pasobra e problemanan ta keda sin wòrdu resolvé. No tin ningun perspektiva di un  solushon. Debí na rabia i frustrashon akumulá, hopi bia ta sosodé ku personal ku ta  tuma retiro ta anunsiá nan retiro no muchu tempu di antemano, pero tin bia na último  momentu i mesora no mester regresá debí na hopi dia di fakansi eksistente despues  di e terminashon di empleo”.  

Den yüni 2026 atrobe sala di operashon di CMC tin eskases di enfermera. Pa  garantisá kontinuidat di ‘Operatiekamer’ nos ta konsehá minister pa laga gerensia di  CMC hasi un petishon na IFE pa organisá opleiding spesialisá pa personal di  ‘Operatiekamer’ i ‘Recovery’. Nos ta konsehá minister pa duna sosten finansiero na  IFE pa e skol por amplia su kapasidat pa ‘leid op’ enfermeranan pa ‘Operatiekamer’ i  ‘Recovery’. Ta importante pa gerensia di CMC hinka sufisiente enfermera den e  opleiding aki i tambe CMC mester garantisá ku e enfermera ku kaba e opleiding ta  haña trabou den sala di operashon.  

Konsiderando tur esaki, suskrito, hasiendo uso di artíkulo 96 di Reglamentu di Òrdu  di Parlamento, ta hasi e siguiente preguntanan:  

  1. Gerensia di CMC a implementá e konsehonan di Inspekshon di Salubridat i  solushoná e problemanan ku dr Keli a konstatá den e rapòrt ‘Onderzoek  Wachttijdenbeleid CMC i e rapòrt ‘Onderzoek Operatiekamers CMC’? Den e  kaso ku e kontesta ta negativo. Ki medida minister òf Inspekshon di Salubridat  ta bai tuma pa obligá gerensia di CMC solushoná e problemanan ariba  menshoná? Den ki término minister ta spera ku gerensia di CMC ta solushoná  e problemanan?
  1. Riba ki término gerensia di CMC lo amplia e kantidat di enfermeranan riba sala  di operashon?  
  2. Minister ta bai duna sosten finansiero na IFE pa por ‘leid op’ enfermeranan pa  ‘Operatiekamer’ i ‘Recovery’?  
  3. Gerensia di CMC i/òf lo bai pidi IFE pa ‘leid op’ enfermera pa ‘Operatiekamers’  i ‘Recovery’?  

Landsbesluit maximale wachttijden en taal in de gezondheidszorg  

Basa riba e resultado di e investigashon di Inspektor General suskrito komo minister  di GMN a laga traha un konsepto di lei ‘maximale wachttijden en taal in de  gezondheidszorg’ kaminda ta regla dentro di kuantu siman un pashènt mester haña  un sita serka dr, spesialista òf instansia di kuido. Hospital mester duna dentro di 7  siman fecha pa operashon. Sita ku spesialista mester tuma lugá dentro di 4 siman.  

Tambe a inkluí den e konsepto di lei ku Papiamentu ta e idioma ku dòkter,  enfermera i pashènt por komuniká ku otro. Ya asina tur dòkter mester siña  Papiamentu pa por komuniká ku enfermera i pashènt.  

Riba proposishon di suskrito ‘Konseho di Minister’ a bai di akuerdo ku e Landsbesluit  ‘maximale wachttijden en taal in de gezondheidszorg’ i a manda e Landsbesluit pa  Raad van Advies pa nan duna gobièrnu konseho. Segun e website di Raad van  Advies e órgano a duna minister di GMN dia 25 yüli 2025 konseho. Te dia di awe e  Landsbesluit ariba menshoná no a wòrdu publiká. Gobernashon ta kontinuashon.  

  1. Minister tin pensa di publiká Landsbesluit ‘maximale wachttijden en taal in de  gezondheidszorg’? Den ki término di tempu minister ta bai publiká e  Landsbesluit?  

Den párafo 2.2.5 ‘Persistensia di problemanan no resolvé ta kondusí na salida di  personal’ por lesa “Personal ta saliendo na un ritmo rápido. Un kantidat di nan lo ta  saliendo atrobe na yüli. Den algun kasonan, hende ta saliendo pa motibunan personal,  sirkunstansianan familiar, òf un oferta atraktivo otro kaminda. Sinembargo, un grupo  grandi ta bai pasobra e problemanan ta keda sin wòrdu resolvé.  

No tin ningun perspektiva di un solushon. Debí na rabia i frustrashon akumulá, hopi  bia ta sosodé ku personal ku ta tuma retiro ta anunsiá nan retiro no muchu tempu di  antemano, pero tin bia na último momentu i mesora no mester regresá debí na hopi  dia di fakansi eksistente despues di e terminashon di empleo”.  

Inspektor General  

Dia 12 yüni 2026 Prof.Dr. Keli a baha ku penshon. Den un komunikado di prensa nos  a tuma nota ku Minister a nombra un remplasante temporal. Ta usual ku promé ku un  ámtenar haltu bai ku penshon ta habri vakatura i buska un hende kualifiká na tempu  pa okupá e funshon. Den e kaso aki minister no a habri vakatura ainda pa  kandidatonan por solisitá. Dr Keli a bai ku penshon i minister no tin ningun hende di e kaliber di Prof. Dr. Keli pa okupá e funshon di Inspektor General ainda. Pa por ehersé  e funshon di inspektor General mester un médiko spesialista den aria di salubridat.  

Riba e puesto asina importante aki mester pone un persona ku e konosementu,  karakter, kapasidat i integridat nesesario.  

Nos ta konsehá minister pa duna Dr Keli un kontrakt temporal di 1 aña. Pa asina  minister por habri vakatura i buska trankil e mihó kandidato i Dr Keli por pasa su  konosementu na e inspektor nobo. Tin diferente asuntu pendiente ku mester atenshon  urgente di Inspektor General manera e lista di espera na CMC. Ta inspektor General  mester vigilá e medidanan ku CMC ta tuma pa baha e lista di espera i konsehá minister  riba e asuntu aki.  

Ta Inspektor General ta e úniko outoridat pa lei ku por intervení den hospital si  gerensia no tuma sufisiente medida pa baha lista di espera. Ta Inspektor General ta  e úniko outoridat pa lei ku por kontrolá diploma di dòkter ku kier bin traha na Kòrsou,  duna unico code i sòru pa inskripshon den BIG register. Awor aki no tin ningun hende  pa hasi e trabou ei. Huntu ku e vakatura pa Inspektor General tin tambe e vakatura pa  Inspektor di Salubridat ku ta kai bou di Inspektor General. Ta dos funshon klave ku  minister mester yena mas lihé ku ta posibel. Fo’i tempu ku suskrito tabata minister  GMN a start e prosedura pa habri vakatura na Inspekshon pa 45 trahadónan. Den  kuadro di bon gobernashon nos ta spera ku minister ta habri vakatura i duna tur hende  oportunidat pa solisitá.  

  

Biahe pa Colombia  

Nos a tuma nota ku minister a hasi un biahe di trabou pa Colombia pa buska  spesialista pa bin traha na Kòrsou. Nos ta aploudí minister su inisiativa. No solamente  falta di spesialista ta sòru pa lista di espera largu pero tambe falta di enfermera pa  sala di operashon, anaesthesia, recovery i oftalmologia.  

  1. Minister a bai Colombia bai buska enfermera pa sala di operashon,  anaesthesia, recovery i oftalmologia?  

Si e kontesta ta afirmativo nos ke informá minister ku e enfermera lokal ku a studia na  IFE ta allround. Nos enfermeranan lokal por asistí e spesialista ku tur tipo di  operashon. E enfermera estranhero ta wòrdu entrená pa solamente algun tipo di  operashon. No opstante, e personal aki ta wòrdu di roster pa tur tipo di operashon  huntu ku un òf dos enfermera lokal, loke ta kousa ku e proseso ta stanká ya ku e  enfermera lokal tin ku hasi e gran mayoria di e trabou. Ta e enfermera lokal mester  siña e estranhero e trabou. Pa kolmo e enfermera estranhero ta gana mas ku esun  lokal.  

  1. Minister por manda pa parlamento e relato di e biahe pa Colombia? Minister  por spesifiká den e relato pa kada spesialismo ta kuantu spesialista i enfermera  a manda nan solisitut pa trabou na CMC, Atvènt i CIC?  

Ta tarea di gerensia di CMC, Atvènt i CIC pa garantisá kuido kontinuo na pashènt.  Ta gerensia di e hospitalnan ariba menshoná mester habri vakatura, selektá kandidatonan i tuma nan den servisio. Esei no ta tarea di minister. Corporate  governace no ta permití pa minister duna gerensia di Atvènt, CMC òf CIC  instrukshon pa tuma un spesialista den servisio. Ni sikiera direktor di CMC minister  di GMN no por nombra. Den e potrètnan i video di minister su biahe pa Colombia  suskrito no a mira representante di CMC, Atvènt i CIC.  

  1. Ta kua ta e motibu ku minister a disidí di bai Colombia bai buska spesialista?  9. Ta kon minister ta bai garantisá ku e kandidatonan realmente ta bai haña  trabou na CMC, Atvènt i CIC?  
  2. Gerensia di CMC, Atvènt i CIC a forma parti di e delegashon ku a bai  Colombia bai buska spesialista?  

Suskrito ta apresiá si minister sr. Tyron Boekhoudt por duna kontesta riba e  preguntanan hasí por eskrito den un término rasonabel i ku e tema aki lo haña e  atenshon debido.  

Atentamente,  

Mr.drs. Javier Silvania,  

Parlamentario pa frakshon di MFK 

 

639114718427035"
639114718427035"