CAft: “Hasi eskohonan tokante di turismo awor ku e presupuesto ta permití” / CAft: “Maak keuzes over toerisme nu de begroting het toelaat”
CAft: “Hasi eskohonan tokante di turismo awor ku e presupuesto ta permití”
Oranjestad – Kolegio di supervishon finansiero di Aruba (CAft) ta konsehá Gobièrnu di Aruba pa hasi un eskoho fundamental tokante di e futuro di turismo i pa inkorporá e eskoho aki integralmente den e presupuesto, e agènda multianual di invershon i e regulashonnan fiskal. E ekonomia di Aruba ta asina entrelasá ku turismo ku e eskoho aki lo afektá tur minister. Turismo ta e motor prinsipal di kresementu ekonómiko, pero na mes momentu e ta e riesgo di mas grandi pa e sostenibilidat di finansa públiko.
Situashon finansiero ekonómiko
For di un perspektiva ekonómiko, Aruba ainda ta bayendo bon, ounke e kresementu ta nivelando despues di vários aña di rekuperashon fuerte di turismo. E último añanan, e ratio di debe di e sektor kolektivo a baha fuertemente te 64 porshento na 2025. E resultado di eksplotashon i e resultado di e pais ta keda positivo. Aruba ta sumamente vulnerabel pa shòknan ekonómiko; na aña 2020, por ehèmpel, Aruba tabata un di e ekonomianan mas afektá. E situashon ekonómiko mundial insierto i e embehesimentu di poblashon ta e riesgonan prinsipal pa finansa públiko.
Turismo: motor i riesgo
Pa hopi aña kaba, turismo ta e motor prinsipal di e ekonomia di Aruba. E último 20 aña, e aktividat turístiko praktikamente a dòbel. Kresementu kontinuá di e kantidat di turista ta yegando na límitenan, límitenan ku por persibí kaba. Tin un défisit struktural riba merkado laboral, e sektor di utilidat ta yegando na su límite di kapasidat, tin tur biaha mas aglomerashon den tráfiko, i mas i mas preshon riba e merkado di bibienda. E opstákulo no ta e falta di plannan, sino e implementashon di e plannan aki. CAft ta enfatisá ku konsiderando e espasio finansiero aktual, awor ta e momentu pa invertí i reformá. Presisamente awor ku e preshon riba finansa públiko ainda ta limitá.
Skohe direkshon
CAft ta suprayá e importansia pa Aruba di hasi eskohonan awor. Si e enfoke ta riba atrakshon di mas bishitante, e preshon di turismo riba e pais ta oumentá ainda mas, miéntras si ta enfoká riba e balor pa bishitante i diversifikashon di e ekonomia, por sera e brecha entre kresementu turístiko i kresementu di prosperidat. Den e marko ei, Tourism 3.0 ta un inisio balioso di e diskushon sosial. Establesimentu di institushonnan nobo pa duna forma na e maneho di turismo por opstakulisá maneho di turismo efikas. Establesimentu di fondonan nobo alimentá pa impuestonan aloká por kondusí na fragmentashon di gastunan públiko. Resientemente, Aruba a inisiá e regulashon di akomodashonnan short stay. CAft ta konsiente di e importansia di regulashon efikas i enforsamentu riba e área di maneho aki, i ta konsehá pa duna mas forma na esaki. Huntu ku IMF, Aruba ta eksplorando e remplaso di BBO pa un sistema di btw. E implementashon di un sistema di btw lo kontribuí na e ampliashon di e base pa inkluí e sektor informal.
CAft: “Maak keuzes over toerisme nu de begroting het toelaat”
Oranjestad – Het College Aruba financieel toezicht (CAft) adviseert de regering van Aruba om een fundamentele keuze te maken over de toekomst van het toerisme en deze keuze integraal te verwerken in de begroting, de meerjarige investeringsagenda en fiscale regelgeving. De economie van Aruba is zodanig verweven met het toerisme dat deze keuze alle ministers raakt. Toerisme is de belangrijkste motor van de economische groei, maar tegelijkertijd het grootste risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
Financieel-economische situatie
Economisch gezien gaat het nog altijd goed met Aruba, al vlakt de groei af na jaren van hoog toeristisch herstel. De schuldquote van de collectieve sector is de afgelopen jaren sterk gedaald naar 64 procent in 2025. Het exploitatieresultaat en het resultaat van het land blijven positief. Aruba is zeer kwetsbaar voor economische schokken, zo was Aruba een van de zwaarst getroffen economieën in 2020. De onzekere wereldwijde economische situatie en de vergrijzende bevolking vormen belangrijke risico’s voor de overheidsfinanciën.
Toerisme: motor en risico
Toerisme is al jaren de belangrijkste motor van de Arubaanse economie. De toeristische activiteit is de afgelopen 20 jaar vrijwel verdubbeld. Verdere groei van het aantal toeristen loopt tegen grenzen aan, grenzen die nu al voelbaar zijn. Er is een structureel tekort op de arbeidsmarkt, een utiliteitssector die aan haar capaciteitsgrens zit, toenemende verkeersdrukte en oplopende druk op de woningmarkt. Het knelpunt is niet het gebrek aan plannen, maar de uitvoering van deze plannen. Het CAft benadrukt dat de huidige financiële ruimte het moment is om te investeren en te hervormen. Juist nu de druk op de overheidsfinanciën nog beperkt is.
Kies richting
Het CAft onderstreept het belang voor Aruba om nu keuzes te maken. Sturen op meer bezoekers vergroot de druk van toerisme op het land verder, terwijl sturen op waarde per bezoeker en diversificatie van de economie het gat tussen toeristische groei en welvaartsgroei kan dichten. Daarbij is Tourism 3.0 een waardevolle start van de maatschappelijke discussie. De oprichting van nieuwe instellingen om het toerismebeleid vorm te geven kan effectief toerismebeleid in de weg zitten. De oprichting van nieuwe fondsen gevoed door bestemmingsheffingen kan leiden tot versnippering van overheidsuitgaven. Recent maakte Aruba een start met de regulering van short-stay accomodaties. Het CAft ziet het belang van effectieve regulering en handhaving op dit beleidsterrein en adviseert om hier verder invulling aan te geven. Aruba verkent samen met het IMF de vervanging van de BBO door een btw-stelsel. De invoering van een btw-stelsel draagt bij aan het verbreden van de grondslag naar de informele sector.
