Reforma fiskal ta aktual i mas urgente ku nunka
Reforma fiskal ta aktual i mas urgente ku nunka
Resientemente Minister di Finansa a informá Parlamento ku tin un tardansa den kobransa i
pago di impuesto di mas o menos 2,3 BION florin, prinsipalmente di impuesto direkto
manera: loonbelasting i inkomstenbelasting. Tur esaki despues ku apenas 3 aña pasá na
2023, Minister di Finansa a eksonerá mas ku 3,1 BION florin di impuesto atrasá te ku 2017 di forma ilegal.
E echo aki ta hopi serio
E realidat aki ta mustra ku e sistema fiskal aktual pa varios aña no ta funshoná manera
mester ta. Hopi hende i empresa no ta paga nan impuesto na tempu, i gobièrnu no tin
sufisiente kontròl pa kobra di manera efektivo. Resultado: gobièrnu ta pèrdè entrada
importante pa kubri gastunan di salúbridat públiko, enseñansa, seguridat i otro gastunan
públiko.
Kiko ta e problema real?
– Hopi impuesto direkto no ta wòrdu pagá.
– Entrada di impuesto direkto tur aña ta ménos di loke ta keda presupuestá
– Tin falta di kontròl i supervishon.
– Sistema di impuesto ta komplika i no ta komprendibel pa tur hende.
– Tardansa grandi ta pone preshon riba finansa públiko.
Proposishon di PAR
– Simplifiká e sistema di impuesto di Kòrsou.
– Kita gradualmente for di impuesto direkto i bai over mas tantu posibel pa impuesto
indirekto.
– Introdusi un sistema di BTW (Impuesto riba Balor Agregá). E modelo aki ta hasi ku
impuesto ta wordu pagá stap pa stap den kada etapa di negoshi, loke ta hasi froude mas
difísil, ta miho pa kontrolá pago i kobransa, ta mas transparènte.
Tambe e sistema aki ta genera mas entrada pa gobièrnu, paso tur hende ku trapa pia riba
nos país ta kontribuí (no solamente e klase trahadó), loke ta hasi ekonomia mas fuerte i
kompetitivo.
Protekshon pa hende ku entrada abòu
PAR ta konsiente ku un sistema di impuesto indirekto por afekta e hende ku entrada abou
mas fuerte. P’esei produkto básiko lo keda 0% liber di impuesto, huntu ku kompensashon
finansiero dirigí pa famianan ku entrada bòu di sierto limite.
Realidat aktual ta mustra ku kambio di nos sistema ta nesesario
E echo ku minister a konfirmá ku tin un tardansa den kobransa i pago di impuesto direkto ku a yega 2,3 BION florin, ta mustra ku e problema ta unu struktural, debí na nos sistema di impuesto antikuá i ku e sistema aktual no ta sostenibel. E proposishon di PAR for di febrüari 2025, ta wòrdu kargá dor di echos i a wòrdu konsehá pa años dor di
organisashonnan internashonal manera IMF.
Kòrsou mester di un sistema:
– Mas simpel
– Mas hustu
– Mas fásil pa kobrá i
– Mas fuerte pa futuro
Reforma fiskal no ta un lujo. Ta un nesesidat pa stabilidat finansiero di nos pais.
Luigi Faneyte
Kolaborador di frakshon di PAR



