Deklarashon Gezaghèber 13 di ougùstùs 2020 / Statement door de Gezaghebber 13 augustus 2020
Deklarashon Gezaghèber 13 di ougùstùs 2020
Kralendijk – Gustosamente awe mi ke trata algun tópiko ku tur tin di haber ku COVID19.
COVID-19 ta parse hopi leu pasobra aktualmente no tin niun infekshon na Boneiru. Na mes momentu hopi habitante di Boneiru ta sinti inkietut pa motibu di e kantidat di hende ku COVID-19 na Aruba, pasobra tin chèns ku biaheronan ta bini Boneiru ku e vírùs. Nos mes ta responsabel pa prevení ku e vírùs ta plama. Nos ta hasi esaki pa medio di tene distansia for di otro. Esaki ta nifiká tene distansia ora di saludá otro tambe, pues no duna man, no brasa, no duna ‘high five’ òf èlebog. Tambe ta importante pa evitá multitut di hende, pasobra e vírùs por plama fásilmente kaminda tin grupo di hende. Banda di esei ainda tin diferente tipo di medida di higiena, manera regularmente laba bo mannan ku awa i habon, no mishi ku bo wowonan, bo nanishi i bo boka i nister i tosa den bo èlebog òf lensu di papel. Finalmente, bo tin keho? E ora ei keda kas i yama e number grátis 0800-0800. Si tur hende tene nan mes na e medidanan aki, nos ta hasié hopi difísil pa e vírùs por plama i nos ta protehá nos mes i e hendenan rondó di nos.
Aruba
Entrante 6 di ougùstùs 2020 Boneiru a suspendé e ‘air bubble’ ku Aruba pa motibu di oumento di e kantidat di hende ku COVID-19. Awor aki Aruba ta un pais di riesgo haltu, meskos ku St Maarten. Espasio aéreo ta keda habrí si, pero pasaheronan no ta liber mas pa biaha di Aruba i Sint Maarten pa Boneiru i vice versa. E desishon aki a bini despues ku e kantidat di kaso di personanan kontagiá ku COVID-19 a subi drástikamente na Aruba.
Ta konsehá biaheronan entre Aruba, Sint Maarten i Boneiru pa posponé nan biahe un ratu. Personanan ku pa un motibu spesial tòg mester bini for di Aruba o Sint Maarten pa Boneiru ta obligá pa yena e deklarashon di salú i bai den karentena durante 14 dia, manera ta menshoná den e ordenansa di emergensia.
Tur hende ku te ku 5 di ougùstùs tabata na Aruba i a bini bèk mester vigilá nan propio salú hopi bon. Si bo tabata den kontakto estrecho ku un persona ku a tèst positivamente, e ora ei mèldu bo mes na Salú Públiko via di e number gratis 0800 0800. Mésun kos ta e kaso si bo a bishitá e barnan i e ‘gym’ ku nan a klasifiká komo sitionan di riesgo. Si esei no ta e kaso, e ora ei – manera semper – mantené distansia bon, no bai enkuentronan grandi, keda kas si bo tin keho i yama 0800-0800 mesora. Muchanan ku a bini bèk for di Aruba siman pasá i no tabatin kontakto direkto ku un persona ku a tèst positivamente por bai skol nòrmalmente otro siman. Si ta otro, esta den kontakto ku un persona ku a tèst positivamente, keda kas i kontakt Salu Públiko via di e number gratis 0800 0800.
Regreso pa Boneiru
Residentenan di Boneiru ku ainda ta na Aruba, por regresá Boneiru ku un dispensashon di gezaghèber. Por hasi petishon pa e dispensashon aki na repat@bonairegov.com. For di momentu ku espasio aéreo a habri bèk na yüli, ya kaba a indiká ku biahamentu ta tuma lugá riba propio riesgo. Por lo tantu no ta bini sosten finansiero pa hendenan ku no por bini bèk. Residentenan di Aruba ku ta na Boneiru mes ta responsabel pa regla nan regreso pa Aruba.
Biahamentu pa Saba
Pa loke ta trata biahamentu pa Saba ta konta ku tur hende ku ta bai Saba mester bai den karentena, pa motibu di un oumento di infekshon dentro di e ‘air bubble’.
Kuido agudo i intensivo
Kuido agudo i intensivo ta na òrdu. Hòspital tin medionan èkstra i personal èkstra i ku esei a ampliá e kapasidat di Kuido Intensivo te na 7 kama di Kuido Intensivo. Si kuido mas kompleho òf otro kuido médiko ta nesesario, ta transportá e pashènt ku avion pa un hòspital den region. Tin dos ‘air ambulance’ 24/7 kla pará na nos aeropuerto pa esei. Kuido ku no ta pa COVID-19 ta sigui nòrmalmente. Por duna akohida i tratamentu na ámbos fluho di pashènt. Pasobra spesialistanan prosedente di Aruba aktualmente no por bini Boneiru, ta duna e kuido en kestion mas tantu posibel via konsulta digital riba distansia.
Maneho di tèst
Por tèst tur hende ku tin keho di salú ku lo por ta mustra den direkshon di COVID-19. E kehonan aki ta: fèrkout di nanishi, doló di garganta, tosamentu, kentura òf kayente di kurpa i pèrdida diripiente di holó òf sabor. Si bo tin keho yama e number grátis 0800-0800. E number aki ta alkansabel tur dia for di 8 or di mainta te 10 or di anochi. Un enfermera òf enfermero di departamentu di Salú Públiko ta yama bèk pa traha un sita pa tèst.
Kaya di tèst
Riba djamars 18 di sèptèmber di 4 or te 6 or djatardi hendenan ku tin keho leve di salú por laga tèst nan mes den e ‘COVID-Drive Through’. Yama 0800-0800 pa un sita. Hendenan ku tin kentura i ta bastante malu no mester warda riba e kaya di tèst, pero nan mester keda kas i yama 0800-0800. Lo tèst nan na kas.
Bèk na skol
Pa nos muchanan ta importante pa bai skol i hunga ku otro, siña i hasi deporte. Esaki ta di importansia pa nan salú i pa nan desaroyo. For di investigashon ta konosí ku mucha no ta transmití e vírùs hopi biaha. Pa e motibu aki nos muchanan di skol básiko i di SGB por bai skol nòrmalmente. E medidanan ku a tuma promé ku vakansi di skol ta na vigor ainda na komienso di e aña eskolar nobo. Ta trata por ehèmpel di medidanan di higiena, tene distansia i prohibishon pa mayornan ta den kurá di skol. Di gran importansia ta ku muchanan ku tin fèrkout i kentura òf ku tin tosamentu no ta bai skol pa un temporada kòrtiku, pero ku nan ta warda na kas te ora e kehonan pasa.
Eventonan
Nos ta mira ku noshon di riesgo serka hopi hende ta hopi abou. Esaki realmente mester kambia. Den otro paisnan infekshon den grupo ta oumentá despues di eventonan i otro aktividatnan kaminda hopi hende ta bini huntu. Pa e motibu aki di inmediato ta bolbe inkluí distansiamentu sosial den e ordenansa di emergensia. Nos lo ta hopi reservá ku dunamentu di pèrmit pa tenementu di evento i nos lo bolbe tira un bista riba e pèrmitnan ku nos a duna kaba. Nos lo wak krítikamente si e organisadó ta kapas pa organisá e evento na un manera seif i responsabel pa protekshon di salú públiko.
Empresanan
Awor aki hopi empresa na Boneiru ta asumí nan responsabilidat. Pensa riba registrashon di kliente den restorant i kanselashon di evento. Mi ta apresiá ku empresanan ta hasi esaki i mi ta spera ku otro empresanan ta sigui e ehèmpel aki. Nos mester di e bon inisiativanan aki riba nos isla pa prevení plamamentu di e vírùs i pa por hasi investigashon di fuente i kontakto adekuadamente.
Moshon di D66
Ayera ‘Tweede Kamer’ unánimamente a aprobá un moshon di D66 kaminda ta bini ku un obligashon di tèst pa tur hende ku ta biaha pa Boneiru. Esaki ta un bon desaroyo pa Boneiru pa protekshon di salú públiko kontra COVID-19. Nos ta sigui vigilá e desaroyonan i nos ta spera ku gobièrnu hulandes ta reakshoná positivamente riba e moshon aki.
Finalmente
Nos tur ta kla ku COVID-19, pero COVID-19 no ta kla ku nos ainda. E vírùs t’ei ainda. Aunke ta algu fèrfelu, tòg ta importante pa nos keda tene nos mes na e medidanan. Pues evitá sitionan ku hopi hende i mantené 1,5 meter di distansia for di otro. Paden tambe. Solamente asina nos ta protehá otro i nos ta para plamamentu di e vírùs. Ta importante pa tur hende realisá ku ta nos mes ta responsabel pa nos propio salú i salú di nos próhimo. Solamente huntu nos ta logra haña COVID-19 bou di kontròl.
Statement door de Gezaghebber 13 augustus 2020
Kralendijk – Ik wil vandaag graag ingaan op een aantal onderwerpen die allemaal te maken hebben met COVID-19.
COVID-19 lijkt ver weg omdat er op dit moment geen besmettingen zijn op Bonaire. Tegelijkertijd zijn veel inwoners op Bonaire ongerust vanwege het aantal mensen met COVID-19 op Aruba, wat er is een kans dat reizigers het virus meenemen naar Bonaire. Wij zijn zelf verantwoordelijk om te voorkomen dit het virus zich verspreid. Dit doen wij door afstand te houden van elkaar. Dit betekent ook afstand houden bij het begroeten, dus geen handen geven, omhelzen, een high five of elleboog geven. Ook is het belangrijk om drukte te vermijden, want in groepen kan het virus zich makkelijk verspreiden. Daarnaast zijn er nog allerlei hygiëne maatregelen zoals regelmatig je handen wassen met water en zeep, je ogen, neus en mond niet aanraken en niezen en hoesten in je elleboog of papieren zakdoekjes. Tot slot, heb je klachten? Blijf dan thuis en bel het gratis nummer 0800-0800. Als iedereen zich aan deze maatregelen houdt, maken wij het heel moeilijk voor het virus om zich te verspreiden en beschermen wij onszelf en de mensen om ons heen.
Aruba
Met ingang van 6 augustus 2020 heeft Bonaire de ‘air bubble’ met Aruba opgeschort vanwege de toename van het aantal mensen met COVID-19. Aruba is nu een hoog risicoland net als Sint Maarten. Het luchtruim blijft wel open, maar passagiers mogen niet meer vrij van Aruba en Sint Maarten naar Bonaire reizen en vice versa. De beslissing komt nadat het aantal gevallen van personen besmet met COVID-19 drastisch is gestegen op Aruba.
Reizigers tussen Aruba, Sint Maarten en Bonaire worden geadviseerd hun reis even uit te stellen. Personen die door een bijzondere reden toch vanuit Aruba of Sint Maarten naar Bonaire moeten komen zijn verplicht om de gezondheidsverklaring in te vullen en gaan 14 dagen in quarantaine zoals vermeld in de noodverordening.
Iedereen die tot 5 augustus op Aruba is geweest en terug gekomen moet de eigen gezondheid goed in de gaten houden. Ben je in nauw contact geweest met iemand die positief getest is meld je dan bij Publieke Gezondheid via gratis nummer 0800-0800. Hetzelfde als je de bars en gym hebt bezocht die als risicolocaties zijn aangemerkt. Als dat niet het geval is hou dan – net als altijd – goed afstand, ga niet naar grote bijeenkomsten, blijf thuis bij klachten en bel dan direct 0800-0800. Kinderen die vorige week teruggekomen zijn uit Aruba en geen direct contact hebben gehad met een positief geteste persoon mogen volgende week gewoon naar school. Indien de kinderen in contact zijn geweest met positief geteste personen, dienen de kinderen thuis te blijven en contact nemen met afdeling Publieke Gezondheid via gratis nummer 0800 0800.
Terugkeer naar Bonaire
Ingezetenen van Bonaire die nu nog op Aruba zijn kunnen naar Bonaire terugkeren met een ontheffing van de gezaghebber. Deze ontheffen kan men aanvragen bij repat@bonairegov.com
Vanaf het moment dat het luchtruim open ging in juli is al aangegeven dat het reizen op eigen risico plaats vindt. Er komt dus geen financiële steun voor mensen die niet terug kunnen keren. Ingezetenen van Aruba die op Bonaire zijn, zijn zelf verantwoordelijk om hun terugkeer te regelen naar Aruba.
Reizen naar Saba
Voor wat betreft reizen naar Saba geldt dan iedereen die naar toe gaat in quarantaine moet, vanwege een toename van besmettingen binnen de ‘air bubble’.
De acute en intensieve zorg
De acute en intensieve zorg is op orde. Het ziekenhuis heeft extra middelen en extra personeel en heeft daarmee de IC-capaciteit uitgebreid naar 7 IC-bedden. Als meer complexe of andere medische zorg nodig is, worden patiënten uitgevlogen naar een ziekenhuis in de regio. Daarvoor staan 2 air-ambulances 24/7 gereed op onze airport. De niet COVID-19 zorg gaat gewoon door. Beide stromen patiënten kunnen worden opgevangen en behandeld. Omdat visiterende specialisten uit Aruba momenteel niet naar Bonaire kunnen komen, wordt de betreffende zorg zoveel als mogelijk via digitale consulten op afstand gegeven.
Testbeleid
Iedereen met gezondheidsklachten die zouden kunnen wijzen op COVID-19 kan worden getest. Deze klachten zijn: neusverkoudheid, keelpijn, hoesten, koorts of verhoging, plotseling verlies van geur of smaak. Bel bij klachten het gratis nummer 0800-0800. Dit nummer is elke dag bereikbaar van 8 uur ’s ochtends tot 10 uur ’s avonds. Men wordt teruggebeld door een verpleegkundige van de afdeling Publieke Gezondheid, die maakt de afspraak voor de test.
Teststraat
Op dinsdag 18 september van 16.00 – 18.00 uur kunnen mensen met lichte gezondheidsklachten zich laten testen in de COVID-Drive Through. Bel voor een afspraak naar 0800-0800. Mensen die koorts hebben en behoorlijk ziek zijn moeten niet wachten op de teststraat, maar thuis blijven en bellen naar 0800-0800. Zij worden thuis getest.
Terug naar school
Voor kinderen is het belangrijk om naar school te gaan en met elkaar te spelen, te leren en te sporten. Dat is van belang voor hun gezondheid en voor hun ontwikkeling. Uit onderzoek is bekend dat kinderen niet vaak het virus overbrengen. Daarom kunnen de kinderen van basisonderwijs en SGB gewoon naar school.
De maatregelen die voor de schoolvakantie waren genomen, zijn nog steeds van kracht bij start van het nieuwe schooljaar. Het gaat bijvoorbeeld om hygiënemaatregelen, afstand houden en ouders mogen niet op het schoolplein. Van groot belang is dat kinderen die verkouden zijn en koorts hebben of hoesten even niet naar school gaan maar thuis wachten tot de klachten over zijn.
Evenementen
Wij zien dat het risicobesef bij veel mensen laag is. Dit moet echt veranderen. In andere landen nemen groepsbesmettingen toe na evenementen en andere activiteiten waar veel mensen bij elkaar komen. Daarom wordt social distance per direct weer opgenomen in de noodverordening. Wij zullen zeer terughoudend zijn met het verlenen van vergunningen voor evenementen en opnieuw kijken naar de reeds verleende vergunningen. Er wordt kritisch gekeken of de organisator in staat is om het evenement op een veilige en verantwoordelijke manier te organiseren ter bescherming van de volksgezondheid.
Bedrijven
Veel bedrijven op Bonaire nemen nu hun verantwoordelijkheid. Denk aan registratie van klanten in restaurants en het afblazen van evenementen. Ik waardeer het dat de bedrijven dit doen en hoop dat andere bedrijven dit voorbeeld navolgen. Deze goede initiatieven hebben wij nodig op het eiland om verspreiding van het virus te voorkomen en goed bron- en contactonderzoek te kunnen doen.
Motie D66
Gisteren heeft de Tweede Kamer unaniem een motie van D’66 aangenomen waarin een testverplichting wordt ingesteld voor alle reizigers naar Bonaire. Dit is een goede ontwikkeling voor Bonaire ter bescherming van de volksgezondheid tegen COVID-19. Wij blijven de ontwikkelingen volgen en hopen dat de regering positief op deze motie reageert.
Tot slot
Wij zijn allemaal klaar met COVID-19, maar COVID-19 is nog niet klaar met ons. Het virus is er nog. Ook al is het lastig, het is belangrijk dat wij ons aan de maatregelen blijven houden. Dus vermijd drukke plekken en houd anderhalve meter afstand van elkaar. Ook binnen. Alleen zo beschermen wij elkaar en houden wij de verspreiding van het virus tegen. Het is belangrijk dat iedereen zich realiseert dat wij zelf verantwoordelijk zijn voor onze eigen gezondheid en die van onze naasten. Alleen samen krijgen wij COVID-19 onder controle.
